Tác giả: Nguyễn Tiến Dũng

Chỉ hai ngày sau khi ăn tiết canh lợn, ông Đ.V.C. 45 tuổi (ở Bắc Ninh) đang khỏe mạnh bất ngờ sốt cao, đau đầu, buồn nôn rồi nhanh chóng rơi vào tình trạng rối loạn ý thức. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não nghi do nhiễm liên cầu lợn và đang được điều trị tích cực tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo người nhà, khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, người bệnh có ăn tiết canh lợn. Hai ngày sau, bệnh nhân xuất hiện sốt, đau đầu, buồn nôn. Các triệu chứng diễn tiến rất nhanh, người bệnh trở nên rối loạn ý thức, lơ mơ, kích thích, được đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Do tình trạng nặng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.

ThS.BSNT Phan Văn Mạnh cho biết, khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng giảm ý thức, Glasgow 9 điểm (thang điểm đánh giá ý thức), kèm dấu hiệu điển hình của viêm màng não cấp. Bệnh nhân được chẩn đoán Viêm màng não, theo dõi do Streptococcus suis (Liên cầu lợn).

Theo bác sĩ Mạnh, ở những trường hợp viêm màng não cấp có rối loạn ý thức, biến chứng đáng lo ngại nhất là phù não. Đây là tình trạng có thể làm tăng nhanh áp lực nội sọ, gây tổn thương não nghiêm trọng, đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay sau khi tiếp nhận, bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy, kháng sinh và triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức tích cực nhằm kiểm soát phù não.

Sau 4 ngày điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhân cải thiện, rút được ống nội khí quản. Bệnh nhân sau đó được chuyển lên khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp để tiếp tục điều trị.

Theo ThS.BSNT Phan Văn Mạnh, liên cầu lợn là căn nguyên gây viêm màng não người lớn hàng đầu ở Việt Nam. Ngoài viêm màng não, vi khuẩn này có thể gây nhiễm khuẩn huyết với các biểu hiện nặng như ban xuất huyết, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.

Đáng lưu ý, mặc dù bệnh nhân khai có ăn tiết canh lợn, trên thực tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương từng tiếp nhận không ít trường hợp cho biết chỉ ăn tiết canh gà, dê hoặc các loại tiết canh khác nhưng cuối cùng vẫn được xác định mắc liên cầu lợn. Theo các bác sĩ, nguyên nhân có thể do trong quá trình chế biến, một số nơi đã pha trộn tiết lợn vào các loại tiết canh khác, làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn.

BS Mạnh khuyến cáo, người dân tuyệt đối không nên ăn tiết canh hoặc các sản phẩm từ thịt lợn chưa được nấu chín kỹ. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, buồn nôn sau khi ăn tiết canh hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Nhiều bậc phụ huynh thường tặc lưỡi cho qua khi thấy con em mình ngồi học với những tư thế vẹo vọ, “thoải mái” trên ghế. Tuy nhiên, nếu không được cha mẹ quan tâm, nhắc nhở và điều chỉnh kịp thời, những thói quen ngồi học sai tư thế có thể làm tăng nguy cơ hình thành các rối loạn tư thế, ảnh hưởng đến sự phát triển hệ cơ xương ở trẻ.

Thói quen ngồi học sai nhiều năm để lại hệ lụy cho cột sống

Ở tuổi 16 – giai đoạn cơ thể đang phát triển mạnh về thể chất, đáng lẽ em phải có vóc dáng cân đối và tự tin, thì em Đ.H.T. (16 tuổi, Hà Nội) lại phải gánh chịu một hệ lụy nặng nề về hình thể. Em được mẹ đưa đến Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng bị gù vẹo cột sống nghiêm trọng, dáng đi gù, cổ rụt sâu xuống thấy rõ.

Qua thăm khám và khai thác tiền sử, bác sĩ CKI Lê Nguyên Long, Phó Trưởng khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng nhận định tình trạng gù, vẹo, lệch cột sống lưng, rối loạn tư thế của bệnh nhân có liên quan đến việc duy trì tư thế ngồi học sai trong thời gian dài. Từ đó, bác sĩ đã xây dựng phác đồ phục hồi chức năng toàn diện cho bệnh nhân với các phương pháp như: xoa bóp, tác động cột sống, chiếu tia hồng ngoại nhằm giảm co cứng cơ, tăng tuần hoàn tại chỗ; tập vận động cột sống cổ – lưng trên bóng, thang tường và với tạ tay giúp cải thiện tầm vận động, hỗ trợ điều chỉnh tư thế, giảm đau, giãn cơ và tăng tuần hoàn vùng cổ, vai, lưng. Ngoài ra, bệnh nhân còn được kết hợp điều trị bằng điện xung, sóng xung kích và siêu âm theo chỉ định.

Sau một liệu trình điều trị, dưới sự hướng dẫn vận động của các y bác sĩ, cùng với sự phối hợp, hỗ trợ sát sao của gia đình, tình trạng co cứng cơ vùng cổ – vai – lưng của cháu T. được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, bác sĩ Long cho biết đây mới chỉ là giai đoạn đầu của quá trình phục hồi. Để cải thiện tư thế và phục hồi chức năng vận động, cháu T. sẽ phải trải qua một quá trình kiên trì tập luyện phục hồi chức năng, đồng thời duy trì tư thế ngồi học, đi đứng đúng cách trong sinh hoạt hằng ngày.

Đừng để sự buông lỏng của cha mẹ làm cong vẹo tương lai của con

Cột sống của trẻ trong giai đoạn học sinh từ tiểu học đến trung học vẫn đang phát triển và hoàn thiện. Việc duy trì tư thế ngồi học sai như nằm bò ra bàn, gục cằm, vẹo sườn, bắt chéo chân trong thời gian dài… làm tăng áp lực lên cột sống, cơ và dây chằng. Nếu kéo dài, hệ cơ và dây chằng có thể thích nghi với tư thế sai, dẫn đến mất cân bằng cơ và rối loạn tư thế.

Chính vì vậy, “các bậc cha mẹ cần lựa chọn bàn ghế có chiều cao phù hợp với vóc dáng của trẻ theo từng độ tuổi. Bố trí góc học tập đủ ánh sáng và hướng dẫn trẻ ngồi đúng tư thế. Việc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ tư thế chỉ nên thực hiện khi có chỉ định hoặc tư vấn từ bác sĩ, chuyên gia phục hồi chức năng. Điều đặc biệt quan trọng là cần nhắc nhở và giám sát trẻ khi ngồi học. Không nên để trẻ tự ý ngồi học theo thói quen thả lỏng. Khi thấy con có biểu hiện đi gù, vai lệch, cổ rụt, cần đưa đến các cơ sở y tế chuyên khoa phục hồi chức năng ngay lập tức, tránh để biến dạng cột sống trở nên cố định, khó phục hồi khi trẻ đã qua giai đoạn tăng trưởng”, bác sĩ Long khuyến cáo.

Bác sĩ Long cũng khuyến cáo, bên cạnh việc lựa chọn bàn ghế phù hợp và hướng dẫn trẻ ngồi đúng tư thế, phụ huynh cần giúp trẻ hình thành thói quen học tập, sinh hoạt khoa học. Không nên ngồi liên tục quá 30–45 phút mà cần đứng dậy đi lại, thay đổi tư thế hoặc thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ trong vài phút để giảm áp lực lên cột sống. Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể chất phù hợp với lứa tuổi, đặc biệt là các bài tập giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng, cơ bụng và cải thiện tư thế. Ngoài ra, việc duy trì tư thế cúi đầu trong thời gian dài khi sử dụng máy tính, điện thoại có thể góp phần hình thành các rối loạn tư thế và làm tăng nguy cơ đau vùng cổ, vai, lưng.

Chỉ sau vài ngày nhổ răng số 8 (răng khôn), một cụ bà 83 tuổi ở Hưng Yên đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, hôn mê, áp xe hoại tử lan rộng vùng hàm mặt và vòm họng, phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật và hơn một tháng điều trị tích cực để giành lại sự sống. Các bác sĩ cảnh báo, với người cao tuổi có bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bất kỳ thủ thuật xâm lấn nào cũng cần được đánh giá và theo dõi chặt chẽ.

Từ chiếc răng đau đến cơn sốc nhiễm khuẩn

Bà N.T.G (83 tuổi, Hưng Yên) có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường nhiều năm nhưng dùng thuốc không thường xuyên. Khoảng hai tuần trước khi nhập viện, bà xuất hiện đau răng kèm đau đầu nên đến cơ sở y tế để nhổ răng số 8. Ba ngày sau, vùng má trái bắt đầu sưng đau dữ dội và ngày càng lan rộng. Mặc dù đã được chuyển đến bệnh viện tuyến trên để trích rạch ổ viêm và điều trị kháng sinh trong 5 ngày, tình trạng vẫn không cải thiện.

Người bệnh dần rơi vào trạng thái lơ mơ, sốt cao. Khi chuyển đến bệnh viện tuyến tỉnh, bà đã bị sốc nhiễm khuẩn, viêm tấy lan tỏa vùng hàm mặt, hôn mê, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản cấp cứu trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bác sĩ Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đặc biệt nguy kịch: sốt 40°C, phù toàn thân, môi khô, hôn mê. Vùng má trái có ổ áp xe kích thước khoảng 5 x 10 cm, hoại tử, chảy nhiều dịch mủ có mùi hôi.

Các xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng rất nặng với CRP tăng tới 203 mg/L, albumin giảm sâu còn 23 g/L, tiểu cầu chỉ còn 14 G/L. Cấy máu, cấy dịch mủ phát hiện vi khuẩn Streptococcus constellatus – loại vi khuẩn thường cư trú trong khoang miệng và đường hô hấp trên. Hình ảnh CT vùng hàm ghi nhận ổ áp xe lan rộng vào vòm họng, tuyến mang tai và các khoang phần mềm vùng mặt, kèm nhiều ổ khí, trong khi CT phổi cũng cho thấy nhiều ổ áp xe.

Người bệnh được chẩn đoán viêm mô bào, áp xe hoại tử vùng má trái lan rộng vào vòm họng, nhiễm khuẩn huyết do Streptococcus constellatus, biến chứng suy đa tạng và nghi ngờ viêm màng não. Đây là tình trạng cấp cứu rất nặng, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Người bệnh được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng liều cao, hỗ trợ hô hấp, truyền tiểu cầu, bù albumin và hồi sức tích cực.

 Ê-kíp điều trị lập tức hội chẩn liên chuyên khoa để đánh giá khả năng phẫu thuật cấp cứu cắt lọc các tổ chức hoại tử vùng mặt. Tuy nhiên, do người bệnh đang trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng, chưa đủ điều kiện để phẫu thuật triệt để nên trước mắt chỉ có thể chích rạch dẫn lưu và cắt lọc bước đầu các mô hoại tử nhằm hạn chế hoại tử lan rộng, kiểm soát nguồn nhiễm trùng.

Hành trình dần hồi phục và những biến chứng dồn dập

Qua 9 ngày điều trị tích cực, người bệnh dần tỉnh táo, tình trạng sốt cải thiện và thoát sốc. Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh, ê-kíp quyết định tiến hành phẫu thuật cắt lọc các tổ chức hoại tử vùng mặt. Sau phẫu thuật, người bệnh được chăm sóc bằng hệ thống hút áp lực âm (VAC), giúp lượng dịch mủ giảm dần, kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả và thúc đẩy quá trình liền thương. Tưởng chừng đã vượt qua giai đoạn nguy kịch, người bệnh lại tiếp tục đối mặt với biến chứng tràn khí màng phổi trái, nghi do vỡ áp xe phổi, khiến quá trình điều trị kéo dài và đòi hỏi sự theo dõi sát của ê-kíp điều trị.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người mắc các bệnh mạn tính, đặc biệt là đái tháo đường, nếu không được kiểm soát tốt sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến vết thương chậm lành và tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng. Ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền, những tổn thương dù nhỏ trong khoang miệng cũng có thể trở thành “cửa ngõ” để vi khuẩn xâm nhập, gây nhiễm trùng lan rộng, thậm chí dẫn đến sốc nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng.

Đối với người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt là người cao tuổi, cần tuân thủ điều trị để kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào, kể cả nhổ răng. Người bệnh cũng cần thông báo đầy đủ tiền sử bệnh với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Nếu sau nhổ răng xuất hiện các dấu hiệu như sưng đau tăng dần, sốt, chảy mủ, miệng có mùi hôi hoặc khó há miệng, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm trễ đi khám có thể khiến nhiễm trùng lan sâu vào các khoang vùng đầu, mặt, cổ, xâm nhập vào máu và gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và cấp cứu xuyên đêm cho một bệnh nhân nữ 69 tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue diễn biến tối cấp trên nền đái tháo đường tuýp 2. Người bệnh rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu nặng, rối loạn đông máu nặng và phải lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Bệnh nhân là bà H.T.V. (69 tuổi ở Hà Nội). Gia đình bà V. sống trong khu vực đang ghi nhận có sốt xuất huyết tại địa phương. Nhiều người xung quanh cũng như chồng và con dâu của bà đều đã mắc bệnh.

Theo thông tin từ người nhà, bà V. có tiền sử mắc đái tháo đường tuýp 2 và đang điều trị bằng thuốc uống thường xuyên. Ba ngày trước khi nhập viện, bà xuất hiện triệu chứng sốt kèm mệt mỏi, đau lưng. Đến ngày thứ ba, tình trạng mệt mỏi tăng lên, ý thức chậm dần. Dù chưa có các biểu hiện xuất huyết điển hình như chảy máu cam hay chảy máu chân răng, gia đình đã đưa bà đến cơ sở y tế. Tại đây, bà được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn theo dõi, tình trạng người bệnh diễn biến xấu nhanh với biểu hiện suy tuần hoàn nên được chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ngay trong đêm.

Ths.BS Trần Văn Bắc – Phó trưởng Khoa Cấp cứu, người trực tiếp tiếp nhận ca bệnh – đánh giá đây là một trường hợp vô cùng nguy kịch: “Người bệnh nhập viện vào ngày thứ 4 của bệnh trong tình trạng ý thức giảm, điểm Glasgow chỉ còn 13 điểm. Trên da xuất hiện các ban xuất huyết rải rác vùng bụng và hai bên cẳng tay tại các vị trí tiêm truyền, mi mắt nề nhẹ. Nguy hiểm hơn, mạch của bệnh nhân rất nhanh và nhỏ, khó bắt (158 chu kỳ/phút), huyết áp tụt sâu chỉ còn 85/50 mmHg,” ThS.BS Trần Văn Bắc cho biết.

Các kết quả xét nghiệm cận lâm sàng của bệnh nhân lúc này đều rơi vào trạng thái “báo động đỏ”.  Số lượng tiểu cầu giảm rất nhanh từ 28 xuống 18 rồi chỉ còn 9 ×10⁹/L (trong khi bình thường là 150–400 ×10⁹/L), phản ánh tình trạng rối loạn đông máu nghiêm trọng. Bên cạnh đó, chỉ số hồng cầu biến động mạnh do hiện tượng cô đặc máu và xuất huyết. Độ bão hòa oxy máu (SpO₂) khi thở khí trời chỉ còn 86%, bụng chướng nhẹ.

Ngay lập tức, người bệnh được đặt ống nội khí quản, thở máy, lọc máu liên tục và hồi sức tích cực, khẩn trương truyền máu và các chế phẩm máu cấp cứu.

Sau 5 giờ hồi sức tích cực căng thẳng, huyết áp của người bệnh tạm thời được kiểm soát ổn định ở mức 115/82 mmHg, mạch 134 chu kỳ/phút. Tuy nhiên, tiên lượng vẫn hết sức dè dặt khi bệnh nhân tiếp tục xuất hiện khối máu tụ dưới da vùng tiêm truyền, chảy máu qua miệng và bụng chướng tăng dần. Người bệnh hiện vẫn đang được theo dõi sát sao tại Khoa Cấp cứu.

Qua trường hợp của bà V., ThS.BS Trần Văn Bắc khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận… cần nâng cao cảnh giác trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào mùa cao điểm sốt xuất huyết. Đây là nhóm có nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí nguy kịch nếu mắc bệnh, trong khi các triệu chứng ban đầu có thể không điển hình, dễ khiến người bệnh chủ quan hoặc đến viện muộn. Vì vậy, ngay khi xuất hiện các biểu hiện như sốt, mệt mỏi, đau nhức người, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi, không chờ đến khi xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết như chảy máu cam, chảy máu chân răng mới đi viện.

Bên cạnh việc chủ động diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ các vật dụng đọng nước, giữ gìn vệ sinh môi trường và phòng tránh muỗi đốt, người dân nên chủ động tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết theo khuyến cáo của Bộ Y tế và bác sĩ. Hiện nay, Việt Nam đã triển khai vắc xin phòng sốt xuất huyết Dengue cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn theo chỉ định và khuyến cáo của bác sĩ. Việc tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ nhập viện và nguy cơ diễn biến nặng. Tuy nhiên, vắc xin không thể thay thế các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh mà cần được kết hợp đồng bộ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.

Ít ai ngờ, một lần nội soi được thực hiện chỉ nhằm đánh giá nguy cơ trước ca phẫu thuật ung thư gan lại giúp các bác sĩ phát hiện thêm một khối u ác tính khác ở thực quản. Nhờ được phát hiện ở giai đoạn rất sớm, người bệnh có thêm cơ hội điều trị triệt căn cả hai bệnh ung thư nguyên phát. Đây là trường hợp hiếm gặp được điều trị tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật, Tiêu hóa và Ung bướu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bệnh nhân là ông N.V.T. (69 tuổi, trú tại Bắc Ninh). Trước đó, vào tháng 4/2026, ông T. được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) tại phân thùy trước của gan và đã được phẫu thuật cắt gan thành công.

Tuy nhiên, câu chuyện hy hữu thực sự nằm ở quá trình chuẩn bị trước cuộc mổ gan này. ThS.BSNT Đặng Hoàng Quốc – Trung tâm Phẫu thuật Gan mật, Tiêu hóa và Ung bướu cho biết, theo quy trình chuyên môn y khoa nghiêm ngặt, trước khi phẫu thuật, bệnh nhân được nội soi thực quản – dạ dày nhằm đánh giá tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản trên nền bệnh gan mạn tính, từ đó tiên lượng và hạn chế nguy cơ xuất huyết tiêu hóa trong và sau phẫu thuật. Chính trong lần nội soi mang tính chất tầm soát biến chứng này, các bác sĩ ghi nhận một vùng niêm mạc thực quản có màu sắc bất thường. Kết quả sinh thiết sau đó khiến cả ê-kíp bất ngờ: Bệnh nhân bị ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản.

Theo BS Quốc, đây là hai loại ung thư hoàn toàn khác nhau. Khối u ở gan là ung thư biểu mô tế bào gan, còn tổn thương thực quản là ung thư biểu mô tế bào vảy nguyên phát, không phải do ung thư gan di căn.

“Đây là một trường hợp đặc biệt khi người bệnh mắc đồng thời hai ung thư nguyên phát khác nhau. Điều may mắn là tổn thương thực quản được phát hiện rất sớm, hoàn toàn tình cờ trong quá trình chuẩn bị điều trị ung thư gan”, BS Quốc cho biết.

Sau khi hồi phục tốt sau phẫu thuật gan, ông T. quay trở lại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật, Tiêu hóa và Ung bướu để tiếp tục điều trị ung thư thực quản. Sau khi hội chẩn và đánh giá các chỉ số sức khỏe đạt điều kiện an toàn, ê-kíp phẫu thuật do TS Nguyễn Minh Trọng thực hiện đã quyết định tiến hành ca đại phẫu: cắt thực quản, nạo vét hạch và tạo hình thực quản bằng dạ dày. Đây là một trong những phẫu thuật lớn, chuyên sâu và phức tạp bậc nhất của ngành Ngoại tiêu hóa. Do thực quản kéo dài từ cổ qua lồng ngực rồi tới bụng nên ca phẫu thuật phải can thiệp đồng thời ở cả ba vùng giải phẫu. Bên cạnh đó, bệnh nhân vừa trải qua phẫu thuật cắt gan cách đó 2 tháng khiến mức độ khó của ca mổ tăng lên đáng kể, thời gian phẫu thuật kéo dài liên tục suốt 9 giờ.

Để tái tạo lại đường ăn uống tự nhiên cho bệnh nhân, sau khi cắt bỏ đoạn thực quản chứa khối u, các phẫu thuật viên tiến hành tạo hình dạ dày thành một ống dài, sau đó đưa lên cổ để nối với phần thực quản lành còn lại. Đồng thời, ê-kíp cũng thực hiện tạo hình môn vị nhằm ngăn ngừa tình trạng ứ đọng thức ăn sau mổ, góp phần duy trì chất lượng cuộc sống và chức năng tiêu hóa về lâu dài cho cụ ông 69 tuổi.

Do khối u thực quản được phát hiện ở giai đoạn sớm, chưa xâm lấn sâu vào các tổ chức xung quanh nên quá trình bóc tách diễn ra thuận lợi. Dù ổ bụng bệnh nhân có tình trạng dính do vết mổ cắt gan cách đó hai tháng, song nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, ca đại phẫu đã thành công, người bệnh được đảm bảo an toàn trong và sau phẫu thuật.

Từ ca bệnh hy hữu trên, BS Đặng Hoàng Quốc đưa ra cảnh báo quan trọng: Ung thư thực quản là loại bệnh lý đặc biệt nguy hiểm vì tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn khởi phát, triệu chứng của bệnh khá kín đáo, chỉ là cảm giác nuốt nghẹn nhẹ khi ăn thức ăn đặc, nuốt hơi vướng, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thỉnh thoảng bị sặc khi ăn uống. Đa phần người dân đều chủ quan bỏ qua. Đến khi khối u lớn gây hẹp lòng thực quản, người bệnh không thể ăn uống, suy kiệt nhanh chóng thì đã ở giai đoạn muộn.

Đáng lưu ý, thực quản là cơ quan không có lớp thanh mạc (lớp màng bao bọc ngoài cùng) như các cơ quan tiêu hóa khác (dạ dày, đại tràng). Do thiếu “hàng rào” bảo vệ này, khi tế bào ác tính xuất hiện, chúng có xu hướng xâm lấn rất nhanh sang các tổ chức lân cận như khí quản, mạch máu lớn ở ngực, khiến cơ hội phẫu thuật triệt căn mất đi rất nhanh nếu phát hiện muộn.

TS.BS Nguyễn Minh Trọng – Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo: Người dân không  nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng nuốt nghẹn, nuốt vướng kéo dài hoặc thường xuyên bị sặc khi ăn uống. Đây có thể là những triệu chứng cảnh báo bệnh lý thực quản, trong đó có ung thư thực quản.

Đặc biệt, nhóm người có nguy cơ cao như lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá lâu năm, người mắc bệnh trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) kéo dài, hoặc người có thói quen thường xuyên sử dụng đồ ăn, thức uống quá nóng… cần chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, nội soi và chẩn đoán kịp thời, tránh những hệ lụy đáng tiếc.

Các bác sĩ Khoa Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫuthuật thành công cho nam bệnh nhân 58 tuổi mắc dị tật thừa ngón tay bẩm sinh ở cả hai bàn tay. Đáng chú ý, ngón thừa ở bàn tay phải đã phát triển bất thường trong nhiều thập kỷ, gây biến dạng cấu trúc giải phẫu, kéo lệch trục ngón tay và ảnh hưởng nghiêmtrọng đến chức năng vận động của bàn tay.

Bước ngoặt từ chuyến đi chăm người bệnh

Ông N.T.T (58 tuổi, Hà Nội) cho biết mình phát hiện thừa ngón từ khi còn nhỏ nhưng chưa từng điều trị. Theo thời gian, ông dần thích nghi với dị tật nên tiếp tục chung sống cùng tình trạng này suốt 58 năm. Chỉ đến khi vào chăm người thân tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và được biết Khoa Tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa có thể xử lý các trường hợp dị tật bàn tay phức tạp, ông mới quyết định thăm khám với mong muốn cải thiện chức năng bàn tay thuận của mình.

Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, dị tật thừa ngón tay có nhiều dạng khác nhau, tùy thuộc vị trí ngón thừa tách ra từ đầu ngón, khớp hay nền ngón. Nhiều trường hợp ngón thừa chỉ nối với ngón chính bằng một cuống da nhỏ nên hầu như không ảnh hưởng đến chức năng. Tuy nhiên, trường hợp của bệnh nhân T. là một dạng dị tật phức tạp.

Ở bàn tay phải – cũng là tay thuận – ngón thừa phát triển lớn bất thường, lấn át hoàn toàn ngón chính. Sự phát triển bất thường này không chỉ gây mất cân đối mà còn kéo lệch trục ngón tay chính, khiến ngón chính bị thiểu sản, teo nhỏ rõ rệt và suy giảm chức năng vận động.

“Đây không đơn thuần là một ngón tay thừa gây ảnh hưởng thẩm mỹ. Ngón thừa đã làm biến dạng cấu trúc giải phẫu, kéo lệch trục ngón chính và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của bàn tay. Ngón chính rất nhỏ, chỉ có kích thước tương đương ngón tay út, đầu ngón nhọn, khả năng cầm nắm và cảm nhận điểm chạm đều bị hạn chế”, TS.BS Dương Mạnh Chiến phân tích.

Trong khi đó, dị tật ở bàn tay trái đơn giản hơn. Ngón thừa cũng xuất phát từ vùng nền ngón, gây vướng khi vận động nhưng ít ảnh hưởng đến ngón chính và không gây biến dạng chức năng đáng kể.

“Hiến” ngón thừa để tái tạo ngón chính

Theo bác sĩ Chiến, mục tiêu điều trị trong những trường hợp như vậy không chỉ là cắt bỏ ngón thừa. Nếu phẫu thuật đơn thuần loại bỏ phần thừa, người bệnh có thể mất thêm chức năng vận động do nhiều gân quan trọng đang phân bố cho cả ngón chính và ngón thừa. “Điều quan trọng nhất là tái tạo lại ngón tay chứ không phải chỉ loại bỏ phần thừa. Chúng tôi phải tận dụng tối đa các cấu trúc của ngón thừa để phục hồi chức năng cho ngón chính”, BS Chiến cho biết.

Trong ca phẫu thuật, ê-kíp đã cắt bỏ phần xương và móng của ngón thừa, đồng thời bảo tồn gần như toàn bộ các cấu trúc còn lại. Các gân vận động từ ngón thừa được chuyển sang ngón chính để duy trì chức năng dạng và duỗi ngón tay. Song song với đó, các bác sĩ tiến hành chỉnh lại trục ngón tay bị vẹo, đưa ngón trở về vị trí gần với giải phẫu bình thường.

Đặc biệt, phần mềm từ ngón thừa cũng được tận dụng để tái tạo đầu ngón tay. Trước phẫu thuật, đầu ngón chính bị thiểu sản, nhọn và nhỏ. Sau tạo hình, đầu ngón được làm đầy hơn, tăng diện tích tiếp xúc, giúp cải thiện cảm giác và khả năng cầm nắm đồ vật.

Hình ảnh sau mổ cho thấy ngón tay đã được chỉnh thẳng trục, ngón thừa được loại bỏ hoàn toàn, đầu ngón tròn đều hơn và hình thái ngón tay gần với cấu trúc giải phẫu tự nhiên.

Đừng để trẻ phải lớn lên cùng dị tật

TS.BS Dương Mạnh Chiến nhấn mạnh, dị tật thừa ngón tay cần được phát hiện và can thiệp sớm, đặc biệt trong giai đoạn bàn tay còn phát triển. Phẫu thuật đúng thời điểm không chỉ giúp tối ưu chức năng vận động mà còn hạn chế các biến dạng thứ phát của xương, khớp, gân và phần mềm.

“Bàn tay là cơ quan tham gia gần như mọi hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Từ cầm bút, ăn uống, lao động cho đến các thao tác tinh tế đều cần đến chức năng bàn tay. Vì vậy, những dị tật ảnh hưởng đến cấu trúc bàn tay cần được đánh giá và xử lý sớm để người bệnh có được chức năng tốt nhất”, BS Chiến cho biết.

Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định sau phẫu thuật. Dự kiến sau khoảng ba tuần, đinh cố định dùng để chỉnh trục ngón tay sẽ được rút bỏ. Chức năng vận động của bàn tay được kỳ vọng sẽ cải thiện rõ rệt sau quá trình hồi phục và tập phục hồi chức năng.

BS Chiến khuyến cáo, phụ huynh khi phát hiện trẻ có dị tật bẩm sinh ở bàn tay như thừa ngón, dính ngón hoặc bất thường trục ngón tay nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa tạo hình – bàn tay để được đánh giá sớm. Việc trì hoãn điều trị trong nhiều năm có thể khiến dị tật ảnh hưởng ngày càng nhiều đến chức năng vận động, làm giảm hiệu quả phục hồi về sau.

Chỉ từ vài nốt nhọt nhỏ xuất hiện cạnh hậu môn, một thanh niên 26 tuổi tại Hải Phòng đã trải qua hành trình điều trị đầy gian nan sau khi tự ý nặn mụn và dùng kháng sinh không rõ loại. Hậu quả là bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nhiễm khuẩn huyết, rò hậu môn phức tạp với nhiều đường rò, và các ổ áp xe lan tỏa khắp vùng mông, đùi, bìu và tầng sinh môn, buộc các bác sĩ phải phẫu thuật xử lý để cứu người bệnh.

Bệnh nhân là anh P.T.H (26 tuổi, Hải Phòng). Khoảng 1 năm trước, anh H. phát hiện 1-2 nốt mụn nhỏ vùng cạnh hậu môn bên phải, đôi lúc sưng tấy  kèm sốt nhẹ. Nghĩ chỉ là mụn thông thường, anh tự nặn tại nhà và mua kháng sinh không rõ loại để uống. Sau khi sốt giảm, dịch mủ ít đi, anh cho rằng bệnh đã khỏi. Tuy nhiên, các nốt mụn không biến mất mà âm thầm lan rộng ra vùng mông cả hai bên và vùng tầng sinh môn. Cho đến khi mủ chảy liên tục, đau đớn dữ dội và sốt cao kéo dài, anh mới đến bệnh viện.

Tại bệnh viện tuyến dưới bệnh nhân đã được chích các ổ áp xe. Kết quả cấy mủ ban đầu phát hiện vi khuẩn Tụ cầu đa kháng thuốc. Do tình trạng bệnh phức tạp, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị chuyên sâu.

Bác sĩ CKII Nguyễn Chiến Quyết, Khoa Ngoại Tổng hợp, Tiết niệu và Nam học cho biết: bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nhiễm trùng nặng. Hai bên mông rất nhiều các lỗ rò từ các khối áp xe đã vỡ mủ, chảy dịch đục. Kết quả xét nghiệm cho thấy các chỉ số viêm tăng rất cao với bạch cầu 23,81 G/L, tiểu cầu 458 G/L, CRP 60,2 mg/L (cao gấp khoảng 12 lần bình thường). Hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) ghi nhận áp xe lan tỏa hai bên mông kèm rò hậu môn.

Bệnh nhân được chẩn đoán xác định áp xe vùng tầng sinh môn, rò hậu môn phức tạp, nhiễm khuẩn huyết do tụ cầu vàng đa kháng (Staphylococcus aureus).

Sau 10 ngày điều trị bằng phác đồ kháng sinh tích cực, tình trạng sốt và nhiễm khuẩn huyết tạm thời được kiểm soát nhưng vùng mông và tầng sinh môn vẫn còn nhiều ổ áp xe nhỏ do tỉnh trạng rò hậu môn phức tạp.

Qua hội chẩn bệnh nhân được các bác sĩ chỉ định phẫu thuật chích rạch áp xe tầng sinh môn và cắt các đường rò hậu môn.

Chia sẻ về ca phẫu thuật này, BS Quyết cho biết: “Do tình trạng nhiễm khuẩn và rò hậu môn rất phức tạp với nhiều đường rò và các ổ áp xe vùng tầng sinh môn, chúng tôi phải phẫu thuật chích rạch làm sạch các ổ áp xe, cắt các đường rò và làm hậu môn nhân tạo cho bệnh nhân. Việc này nhằm giữ cho vùng tầng sinh môn và đường rò hậu môn hoàn toàn sạch sẽ, không bị lây nhiễm thêm vi khuẩn từ phân, tạo điều kiện cho quá trình liền vết mổ.”

Sau phẫu thuật, kết quả cấy mủ từ ổ áp xe còn phát hiện thêm sự xuất hiện của vi khuẩn Klebsiella pneumoniae kháng nhiều loại kháng sinh, khiến việc điều trị càng phải được theo dõi sát. Kết quả cấy vi sinh ở các thời điểm khác nhau cho thấy bệnh nhân đồng thời nhiễm nhiều loại vi khuẩn, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp và phải điều chỉnh kháng sinh phù hợp.

Hiện, sau gần 2 tuần phẫu thuật, các tổ chức hạt vùng mông, tầng sinh môn đã phát triển tốt, tình trạng nhiễm trùng được cải thiện rõ rệt. Dự kiến, sau khoảng 3 tháng, khi các tổn thương lành hẳn, và hết nhiễm khuẩn, bệnh nhân sẽ được phẫu thuật nối lại hậu môn như cũ.

Qua trường hợp của bệnh nhân H., các bác sĩ khuyến cáo: Người dân không nên tự nặn, hút hoặc bôi, đắp các loại lá, thuốc không rõ nguồn gốc lên các nốt mụn nhọt, đặc biệt ở những vùng kín như quanh hậu môn, tầng sinh môn. Các nốt mụn nhọt vùng tầng sinh môn có thể là biểu hiện ban đầu của bệnh lý rò hậu môn, mặt khác đây là khu vực dễ nhiễm khuẩn, việc tự nặn mụn nhọt có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ của da, tạo điều kiện cho các vi khuẩn nguy hiểm xâm nhập sâu vào mô và máu, gây áp xe lan tỏa và nhiễm khuẩn huyết – biến chứng có tỷ lệ tử vong cao nếu không được cấp cứu kịp thời.

Các bác sĩ Khoa Ngoại Tổng hợp, Tiết niệu và Nam học, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật cấp cứu thành công cho cụ ông Đ.V.P (71 tuổi, quê Ninh Bình) trong tình trạng nguy kịch do viêm tụy cấp và nhiễm trùng đường mật nặng. Đây là ca bệnh ngoại khoa phức tạp do bệnh nhân từng có tiền sử mổ đường mật, khiến các tổ chức trong ổ bụng dính nhiều, gây khó khăn cho quá trình tiếp cận và xử trí.

Trước khi nhập viện khoảng 2 giờ, bệnh nhân đột ngột xuất hiện đau vùng thượng vị, sau đó cơn đau tăng dần, lan xuống hạ sườn phải và ra sau lưng, kèm sốt cao 39°C, buồn nôn liên tục. Qua khai thác bệnh sử, ông P. có tiền sử bệnh lý đường mật rất phức tạp: từng phẫu thuật mổ mở lấy sỏi ống mật chủ, cắt bỏ túi mật và thường xuyên bị tăng men gan.

Tại Khoa Cấp cứu, kết quả xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy tình trạng nhiễm trùng đường mật nặng. Chỉ số bạch cầu tăng lên 13.9 G/L, đặc biệt chỉ số phản ứng viêm (CRP) vọt lên tới 126.2 mg/L (cao gấp hàng chục lần mức bình thường). Kết quả siêu âm và chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) ổ bụng cho thấy ống mật chủ giãn lớn tới 19mm (kích thước bình thường dưới 7mm), đoạn thấp có viên sỏi kích thước khoảng 12mm gây tắc nghẽn hoàn toàn đường mật; ống tụy bị ứ trệ, giãn 6mm. Ngoài ra, đường mật trong gan cũng có nhiều sỏi.bệnh nhân còn có nang nhỏ và giãn nhẹ đài bể thận phải độ I.

Bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy cấp và nhiễm trùng đường mật cấp do sỏi mật tái phát. Ngay lập tức, bệnh nhân được chuyển lên phòng mổ với hội chẩn chuyên khoa nhanh chóng chỉ định phẫu thuật mổ mở ống mật chủ lấy sỏi và đặt dẫn lưu Kehr.

Theo Bác sĩ CKII Trần Thượng Việt, Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp, Tiết niệu và Nam học, người trực tiếp thực hiện phẫu thuật cho biết: “Đây là trường hợp tương đối phức tạp do bệnh nhân từng phẫu thuật đường mật trước đó, khiến các tổ chức trong ổ bụng dính nhiều, làm thay đổi các mốc giải phẫu thông thường. Quá trình bóc tách và tiếp cận đường mật đòi hỏi sự thận trọng để tránh tổn thương các cơ quan lân cận. Ê-kíp đã lấy thành công viên sỏi kích thước 12 mm nằm ở đoạn thấp ống mật chủ cùng nhiều sỏi vụn và dịch mủ đường mật, giải phóng tình trạng tắc nghẽn và khôi phục lưu thông đường mật, lấy dịch mật làm xét nghiệm vi sinh. Đồng thời qua đường mở ống mật chủ chúng tôi tiến hành nội soi ống mềm tán sỏi đường mật trong gan bơm rửa sạch đường mật, đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn giúp phẫu thuật viên quan sát được đường mật trong gan nhằm lấy tối đa sỏi đường mật, hạn chế tái phát và giảm tình trạng nhiễm trùng đường mật thuận lợi cho việc điều trị sau mổ”.

Để đảm bảo an toàn sau phẫu thuật, các bác sĩ đã đặt ống dẫn lưu Kehr (ống dẫn lưu hình chữ T) vào ống mật chủ của bệnh nhân. Việc đặt ống Kehr có vai trò quan trọng trong dẫn lưu dịch mật nhiễm trùng, giảm áp lực đường mật, hỗ trợ theo dõi tình trạng lưu thông đường mật sau mổ. Đồng thời, ống Kehr tạo một “đường hầm” an toàn giúp chụp X-quang kiểm tra đường mật hoặc can thiệp lấy sỏi sót (nếu có) mà không cần phải phẫu thuật lại. Kết quả nuôi cấy dịch mật của bệnh nhân ra vi khuẩn E.Coli đa kháng thuốc, bệnh nhân được hội chẩn với chuyên khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp để chọn kháng sinh điều trị phù hợp. Nhờ sự phối hợp giữa phẫu thuật, hồi sức tích cực và điều trị kháng sinh, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy kịch.

Sau mổ 5 ngày, sức khỏe của ông P. tiến triển hết sức tích cực: bệnh nhân cắt sốt hoàn toàn, thể trạng tỉnh táo, ăn uống tốt và đã có thể vận động nhẹ nhàng tại giường. Vết mổ khô, liền tốt, tình trạng chướng và đau bụng biến mất.

Đặc biệt, kết quả chụp X-quang kiểm tra đường mật qua ống Kehr cho thấy hệ thống đường mật đã thông hoàn toàn, dịch mật lưu thông xuống ruột tốt và không còn hình ảnh sỏi sót. Sau khi tháo ống dẫn lưu Kehr ổn định, bệnh nhân dự kiến sẽ được xuất viện trong 1-2 ngày tới.

Từ ca bệnh của ông P., BSCKII Trần Thượng Việt khuyến cáo: Sỏi mật là bệnh lý có tỷ lệ tái phát rất cao, ngay cả khi người bệnh đã được cắt túi mật hay mổ lấy sỏi trước đó. Sự thay đổi cơ địa, dòng chảy dịch mật bị trì trệ do sẹo xơ hoặc tình trạng nhiễm khuẩn là những nguyên nhân hàng đầu hình thành sỏi mới.

Khi xuất hiện các triệu chứng điển hình của bệnh lý đường mật như: đau vùng hạ sườn phải, sốt, vàng da, người bệnh – đặc biệt là những người có tiền sử sỏi mật – cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và cấp cứu kịp thời, tránh các biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng như viêm tụy cấp hoại tử hay sốc nhiễm khuẩn đường mật.

Nằm bất động dưới nền xưởng hàn sau cú điện giật, ông T. đã rơi vào trạng thái ngừng tim, ngừng thở, đồng tử giãn tối đa. Thế nhưng, nhờ sự nhanh trí của người con trai khi kịp thời ngắt nguồn điện và sự kiên trì ép tim liên tục suốt 10 phút của người đồng nghiệp trên đường đi cấp cứu, đã giúp bệnh nhân giành lại cơ hội sống. Bệnh nhân đã được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu ngừng tuần hoàn và áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy nhằm bảo vệ não bộ sau ngừng tuần hoàn.

Theo lời kể của gia đình, tai nạn xảy ra khi ông P.V.T (46 tuổi) đang làm việc tại một xưởng hàn. Khoảng 20 phút sau khi tai nạn xảy ra, người con trai đi ăn sáng về mới phát hiện ông T. nằm bất động trên nền xưởng. Quá hốt hoảng, người con lao vào đỡ thì cũng bị điện giật bắn ra, lúc này mới nhận ra nguồn điện chưa được ngắt.

Ngay sau khi nhanh chóng ngắt dòng điện, các đồng nghiệp của ông T. đã lập tức tiến hành ép tim ngoài lồng ngực liên tục ngay tại hiện trường và duy trì suốt chặng đường di chuyển đến bệnh viện.

ThS.BSNT Hà Việt Huy, Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết: Bệnh nhân được ép tim liên tục khoảng 10 phút trên đường di chuyển. Khi nhập khoa Cấp cứu, ông T. đã trong tình trạng hôn mê sâu, ngừng tim, ngừng thở, tím tái toàn thân, SpO₂ không đo được, đồng tử hai bên giãn 5 mm và mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng.

Ngay lập tức, các bác sĩ đã kích hoạt hệ thống báo động đỏ, tiến hành hồi sinh tim phổi nâng cao. Sau 40 phút cấp cứu tích cực, tim của bệnh nhân đã đập trở lại. Ông T. được chuyển gấp lên Khoa Hồi sức tích cực để điều trị tiếp nhằm bảo vệ cũng như níu giữ lại tia sinh cơ của bệnh nhân.

Dù giữ được huyết động nhưng tình trạng của bệnh nhân vô cùng nguy kịch. Bệnh nhân bị tổn thương đa cơ quan, bao gồm tim mạch, suy thận cấp kèm vô niêu, suy gan cấp, tiêu cơ vân,…

BS Hà Việt Huy nhấn mạnh: “Ở những bệnh nhân ngừng tuần hoàn được cứu sống, não là cơ quan tổn thương sớm nhất và nặng nề nhất do thiếu oxy. Nếu không bảo vệ não kịp thời, người bệnh dù tim có đập lại vẫn đối mặt với nguy cơ chết não (hay sống thực vật). Do đó, chúng tôi đã chỉ định điều trị hạ thân nhiệt ngay lập tức”.

Bằng cách kiểm soát thân nhiệt đưa nhiệt độ cơ thể bệnh nhân xuống ở mức từ  33°C đến 37°C làm giảm nhu cầu chuyển hóa của tế bào não, hạn chế tối đa các tổn thương thứ phát và mở ra cơ hội phục hồi thần kinh tốt nhất cho người bệnh. Hiện bệnh nhân vẫn đang được điều trị tích cực nhưng đã có những tín hiệu phục hồi khả quan.

Theo các bác sĩ, điện giật có thể gây rối loạn nhịp tim, ngừng tim và ngừng tuần hoàn chỉ trong thời gian rất ngắn. Cơ hội sống sót của nạn nhân phụ thuộc hoàn toàn vào những người xung quanh. Nếu nạn nhân được ngắt nguồn điện an toàn, cấp cứu đúng cách và ép tim ngay tại hiện trường, cơ hội cứu sống sẽ tăng lên đáng kể.

BS Hà Việt Huy khuyến cáo, khi phát hiện người bị điện giật, tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được ngắt. Người cứu hộ cần giữ bình tĩnh, nhanh chóng ngắt cầu dao tổng hoặc dùng vật cách điện (gậy gỗ khô, nhựa, cao su) để tách nguồn điện ra khỏi người nạn nhân, đồng thời gọi cấp cứu 115. Nếu nạn nhân ngừng thở, ngừng tim, phải tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức (với tần số 100-120 lần/phút) và kiên trì ép liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến và tiếp tục duy trì ép tim trong quá trình vận chuyển. Việc cấp cứu đúng và kịp thời trong những phút đầu tiên có ý nghĩa quyết định đến khả năng cứu sống cũng như hạn chế tối đa di chứng thần kinh về sau.

BS Hà Việt Huy nhấn mạnh, với những trường hợp ngừng tuần hoàn do điện giật, thời gian là yếu tố quyết định. Ngay khi phát hiện nạn nhân, cần nhanh chóng ngắt nguồn điện an toàn, gọi cấp cứu và tiến hành hồi sinh tim phổi (ép tim ngoài lồng ngực) ngay nếu người bệnh ngừng tim, ngừng thở. Việc ép tim cần được duy trì liên tục trong quá trình chờ cấp cứu và cả trên đường vận chuyển đến bệnh viện nếu người bệnh chưa có tuần hoàn trở lại.

Phát hiện mắc viêm gan B mạn thể hoạt động với men gan tăng cao, đồng thời con gái nhỏ cũng nhiễm virus do lây truyền từ mẹ, chị N.T.H. (36 tuổi, Hà Nội) từng trải qua quãng thời gian nhiều lo lắng. Tuy nhiên, nhờ tuân thủ điều trị bền bỉ suốt hơn 13 năm, cả hai mẹ con đều đã đạt trạng thái khỏi chức năng viêm gan B (functional cure) – kết quả mà nhiều người bệnh và bác sĩ luôn mong đợi.

Những ngày này, gia đình chị H. đón nhận niềm vui lớn sau hành trình dài theo dõi và điều trị bệnh. Ít ai biết rằng, để có được kết quả như hôm nay, hai mẹ con chị đã trải qua hơn một thập kỷ kiên trì đồng hành cùng các bác sĩ.

Chị H. cho biết, bản thân không biết mình nhiễm viêm gan B từ khi nào. Trong quá trình mang thai và sinh con, chị chưa được phát hiện mắc bệnh. Vì vậy, con gái chị ­­- cháu N.H.L. – đã không được tiêm huyết thanh kháng viêm gan B và vaccine phòng bệnh ngay sau sinh để ngăn ngừa lây truyền từ mẹ sang con.

Khoảng hai năm sau, chị H. thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, ăn uống kém, da và mắt vàng hơn bình thường nên đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả cho thấy chị mắc viêm gan B mạn tính thể hoạt động, men gan tăng cao và cần điều trị ngay. Lo lắng hơn, khi nhận thấy con gái cũng có biểu hiện mệt mỏi, ăn uống kém, chị đưa con đi khám và được xác định đã nhiễm viêm gan B từ mẹ.

“Thời điểm đó tôi rất lo lắng khi biết cả hai mẹ con đều mắc bệnh. Tuy nhiên, được các bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng, tôi hiểu rằng nếu điều trị đúng và theo dõi đều đặn thì vẫn có thể kiểm soát tốt bệnh”, chị H. chia sẻ.

Ngay sau đó, hai mẹ con được theo dõi và điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, người trực tiếp điều trị, đã hướng dẫn cụ thể về việc sử dụng thuốc, tái khám định kỳ và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ điều trị lâu dài. Theo bác sĩ, người bệnh cần tuân thủ dùng thuốc đúng giờ, đủ liều và tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ghi nhớ lời dặn của bác sĩ, chị H. duy trì việc uống thuốc đúng giờ, đúng liều trong suốt nhiều năm. Đối với cháu L., việc dùng thuốc đều đặn từ khi mới 3 tuổi dần trở thành một thói quen trong sinh hoạt hằng ngày. Bên cạnh đó, hai mẹ con cũng duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và vận động hợp lý để bảo vệ sức khỏe gan.

Sự kiên trì ấy đã mang lại kết quả tích cực. Sau 6 năm điều trị, cháu N.H.L. đạt khỏi chức năng viêm gan B, xét nghiệm HBsAg âm tính, cơ thể đã hình thành kháng thể bảo vệ với nồng độ anti-HBs khoảng 100 IU/ml và không còn phải sử dụng thuốc kháng virus. Còn chị N.T. H., sau 13 năm bền bỉ điều trị và theo dõi, kết quả xét nghiệm mới nhất cho thấy HBsAg đã âm tính (dù hiện chưa xuất hiện kháng thể bảo vệ). Đây là dấu mốc quan trọng trong điều trị viêm gan B mạn mà mọi bệnh nhân và bác sĩ luôn hướng tới.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền không giấu nổi sự vui mừng và xúc động: “Khi bắt đầu điều trị, tình trạng bệnh của chị H tương đối phức tạp với men gan tăng cao và virus hoạt động mạnh. Việc cả hai mẹ con đều đạt khỏi chức năng viêm gan B là kết quả rất đáng khích lệ. Thật bất ngờ và hạnh phúc, sau 13 năm, cả hai mẹ con chị đã cùng nhau cán đích. Đây là thành quả xứng đáng cho sự tuân thủ điều trị nghiêm túc, quan tâm sát sao đến sức khỏe bản thân và không hề nản lòng trước một phác đồ dài hạn – điều mà không phải người bệnh nào cũng có thể duy trì trong nhiều năm.”

Theo bác sĩ Huyền, hiện nay viêm gan B mạn là bệnh có thể kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh được phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên và điều trị đúng chỉ định. Nhiều trường hợp có thể đạt trạng thái khỏi chức năng viêm gan B, giúp giảm đáng kể nguy cơ tiến triển thành xơ gan, ung thư gan và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Kết quả điều trị tích cực không chỉ mang ý nghĩa về sức khỏe mà còn mở ra nhiều cơ hội trong tương lai cho cháu L. Giờ đây, với kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính và cơ thể có kháng thể mạnh mẽ, cháu L. hoàn toàn đủ điều kiện sức khỏe để hiện thực hóa ước mơ, mở ra cơ hội theo đuổi nhiều ngành nghề vốn có yêu cầu nhất định về tiêu chuẩn sức khỏe gan mật.

Câu chuyện của mẹ con chị H. là minh chứng rằng viêm gan B mạn không đồng nghĩa với việc đánh mất tương lai. Với sự đồng hành của bác sĩ, việc tái khám định kỳ và tuân thủ điều trị lâu dài, nhiều người bệnh có thể kiểm soát tốt bệnh, giảm nguy cơ biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng tới mục tiêu khỏi chức năng viêm gan B.

Vượt chặng đường hơn 1.300 km từ Đắk Lắk ra Hà Nội với hy vọng tìm thêm cơ hội sống khi ung thư gan đã bước vào giai đoạn muộn, người đàn ông 66 tuổi đã đón nhận những tín hiệu lạc quan đầu tiên. Sau 2 chu kỳ điều trị miễn dịch bằng phác đồ mới tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân có sự đáp ứng ngoạn mục cả về lâm sàng, chỉ số xét nghiệm và hình ảnh học.

Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) đa ổ từ đầu năm 2025 trên nền xơ gan. Ngay thời điểm phát hiện, bệnh đã ở giai đoạn tiến triển với nhiều ổ tổn thương trong gan, đồng thời đã di căn phổi, di căn xương và xuất hiện huyết khối tĩnh mạch cửa.

Theo ThS.BSNT Dương Thị Hường, (Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa) cho biết, với tình trạng tổn thương thứ phát diện rộng như trên, người bệnh không còn chỉ định phẫu thuật và được tư vấn điều trị bảo tồn. Tháng 3/2026, bệnh nhân đến khám tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa trong tình trạng sức khỏe suy giảm rõ rệt. Người bệnh bị bụng chướng do cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng toàn thân và suy thận mức độ nhẹ.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) ghi nhận gan phải có nhiều tổn thương lan tỏa, kèm huyết khối thân chung tĩnh mạch cửa. Phổi và xương sườn cũng xuất hiện các tổn thương di căn. Đáng chú ý, các chỉ điểm sinh học u (tumor markers) đều tăng rất cao: chỉ số AFP đạt 84,6 ng/mL và PIVKA-II lên tới 175 mAU/mL.

Trước tình trạng bệnh phức tạp, bệnh nhân được hội chẩn đa chuyên khoa với sự phối hợp của chuyên ngành ung thư, nội gan mật và truyền nhiễm. ThS.BSNT Dương Thị Hường cho biết: “Mục tiêu ưu tiên trước tiên là kiểm soát tình trạng nhiễm trùng, hồi phục và ổn định chức năng gan, thận, đồng thời  nâng cao thể trạng trước khi tiến hành điều trị đặc hiệu.”

Sau khi tình trạng toàn thân ổn định, các chỉ số sinh tồn và chức năng tạng trong giới hạn an toàn, người bệnh được chỉ định tiếp cận liệu pháp điều trị miễn dịch theo phác đồ STRIDE. Quá trình truyền thuốc diễn ra thuận lợi, bệnh nhân đáp ứng tốt, không ghi nhận các tác dụng phụ nghiêm trọng và được xuất viện để theo dõi ngoại trú.

Chỉ sau 2 chu kỳ điều trị, nhiều tín hiệu khả quan đã được ghi nhận. Chức năng gan cải thiện rõ rệt, người bệnh ăn uống tốt hơn và tăng 3 kg chỉ trong vòng 4 tuần. Đặc biệt,  các chỉ số phản ánh hoạt động của khối u gan đều giảm về gần ngưỡng bình thường, cho thấy người bệnh đang đáp ứng tốt với phác đồ miễn dịch. Cụ thể, AFP giảm từ 84,6 ng/mL xuống còn 0,9 ng/mL, PIVKA-II giảm từ 175 mAU/mL xuống còn 12,42 mAU/mL.

Song song đó, hình ảnh chụp cắt lớp vi tính cho thấy các tổn thương tại gan có xu hướng thu nhỏ và thuyên giảm. Theo chia sẻ của người bệnh, ngay sau chu kỳ điều trị đầu tiên, khối lồi vùng xương sườn trước đây gần như không còn sờ thấy rõ, cảm giác đau cũng giảm đáng kể.

Dù vậy, ThS.BSNT Dương Thị Hường khẳng định, mặc dù đây là những tín hiệu rất tích cực, nhưng ung thư gan giai đoạn tiến triển vẫn là bệnh lý nặng, người bệnh cần tiếp tục được theo dõi sát để đánh giá đáp ứng điều trị lâu dài. Không phải mọi trường hợp đều có đáp ứng giống nhau, tuy nhiên việc cải thiện đồng thời về thể trạng, triệu chứng lâm sàng, chức năng gan, các chỉ điểm ung thư và hình ảnh học là cơ sở quan trọng để tiếp tục duy trì chiến lược điều trị.

Thông tin thêm về giải pháp điều trị này, BSCKII Nguyễn Trường Giang – Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa cho biết, phác đồ STRIDE là một trong những chiến lược điều trị miễn dịch mới dành cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan không còn khả năng phẫu thuật. BS Giang nhấn mạnh, nghiên cứu lâm sàng quốc tế HIMALAYA đã chứng minh phác đồ STRIDE giúp kéo dài thời gian sống thêm toàn bộ tốt hơn so với điều trị sorafenib đơn thuần ở nhóm bệnh nhân ung thư gan không còn khả năng phẫu thuật và chưa từng điều trị toàn thân. Đây là một trong những bước tiến y học quan trọng giúp mở thêm cơ hội điều trị cho nhiều người bệnh ung thư gan giai đoạn tiến triển.

BSCKII Nguyễn Trường Giang khuyến cáo, viêm gan B, viêm gan C và xơ gan là những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến ung thư gan. Người mắc các bệnh lý này cần được theo dõi định kỳ, siêu âm gan và làm các xét nghiệm tầm soát theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm. Khi được chẩn đoán ung thư gan, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ giai đoạn bệnh và điều trị tại các trung tâm chuyên sâu có khả năng phối hợp đa chuyên khoa. Việc lựa chọn đúng phương pháp điều trị và theo dõi sát trong suốt quá trình điều trị có ý nghĩa rất quan trọng trong việc kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Từ một đứa trẻ phải sống chung với khối u hắc tố khổng lồ sần sùi, đè nặng trên lưng như một chiếc “mai rùa” khiến N.V.T (7 tuổi, Hà Nội) không thể đứng thẳng. Sau 6 lần đại phẫu kiên trì, cậu bé 7 tuổi ấy lần đầu tiên trong đời đã có thể tự tin đứng thẳng như bao bạn bè đồng trang lứa.

Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, ngay từ khi mới sinh, trên người bệnh nhi đã xuất hiện một khối nơ vi hắc tố rất lớn. Theo thời gian, tổn thương ngày càng dày lên, cứng hơn, gồ cao và bao phủ gần như toàn bộ vùng lưng, ngực, bụng. Đặc biệt, phần nơ vi quá phát ở vùng lưng tạo thành một khối gồ lớn, khiến hình dáng phía sau của em giống như đang mang một chiếc “mai rùa”.

TS.BS Dương Mạnh Chiến cho biết, đây là một ca lâm sàng cực kỳ hiếm gặp. Thông thường, nơ vi hắc tố là bệnh lý bẩm sinh và đa số là lành tính. Tuy nhiên, với những khối nơ vi có kích thước khổng lồ, bề mặt dày, gồ cao, hoặc xuất hiện tình trạng loét, ngứa thì nguy cơ ác tính hóa thành ung thư hắc tố da là rất lớn.

Khác với suy nghĩ của nhiều người, khối nơ vi khổng lồ không tăng kích thước đột biến mà sẽ lớn lên tương ứng theo sự phát triển của cơ thể. Với trường hợp này, khối u đã chiếm tới hơn 1/3 cơ thể em bé. Việc cắt bỏ toàn bộ tổn thương trong một lần phẫu thuật là điều không thể, do trẻ nhỏ không có đủ lượng da lành để che phủ sau cắt u.

“Khó khăn lớn nhất không phải là cắt khối nơ vi đi, mà là sau đó lấy da ở đâu để che phủ. Nếu lấy da ở vị trí khác ghép vào sẽ tạo thêm sẹo lớn, ảnh hưởng nặng nề đến thẩm mỹ của trẻ sau này”, bác sĩ Chiến chia sẻ.

Trước bài toán đó, các bác sĩ đã lựa chọn chiến lược phẫu thuật cuốn chiếu theo từng giai đoạn. Mỗi lần phẫu thuật, ê-kíp sẽ cắt bỏ tối đa phần nơ vi trong giới hạn cho phép, sau đó tận dụng độ đàn hồi tự nhiên của vùng da lành xung quanh để vạt kéo che phủ tổn khuyết. Sau một thời gian vạt da cũ giãn thêm ra, trẻ sẽ tiếp tục được phẫu thuật ở giai đoạn tiếp theo.

Sau 6 lần kiên trì phẫu thuật, quả ngọt đầu tiên đã đến. Khối nơ vi đã giảm đáng kể cả về kích thước lẫn độ dày (giảm khoảng 50% diện tích so với ban đầu). Điều hạnh phúc nhất là cậu bé hiện tại đã có thể đứng thẳng lưng, không còn bị gù rạp xuống như trước.

“Từ hình ảnh giống như một chiếc mai rùa, hiện nay chúng tôi đã loại bỏ được một phần đáng kể khối tổn thương. Tuy nhiên, đây vẫn là một hành trình rất dài. Dự kiến bệnh nhi sẽ phải trải qua thêm khoảng 4–5 lần phẫu thuật nữa mới có thể xử lý hết” – Bác sĩ Chiến thông tin.

Theo phác đồ, sau mỗi lần mổ, vùng da được kéo căng sẽ mềm và giãn dần ra sau khoảng 10–14 ngày giúp trẻ dễ chịu hơn. Vết thương sẽ liền tốt sau khoảng 20 ngày. Bệnh nhi sẽ được xuất viện, theo dõi định kỳ từ 6 tháng đến 1 năm trước khi bước vào đợt phẫu thuật kế tiếp.

Qua trường hợp này, các bác sĩ nhấn mạnh việc lên kế hoạch điều trị sớm nơ vi hắc tố khổng lồ bẩm sinh có ý nghĩa sống còn. Mặc dù hiện tại khối u chưa có dấu hiệu ác tính, việc loại bỏ tổn thương từ sớm sẽ giúp triệt tiêu nguy cơ ung thư hắc tố trong tương lai, đồng thời cải thiện toàn diện chức năng vận động, thẩm mỹ và giải tỏa tâm lý mặc cảm cho trẻ.

Bác sĩ khuyến cáo: Nếu phát hiện trẻ có nơ vi hắc tố kích thước lớn ngay từ khi sinh, đặc biệt là các tổn thương tiến triển dày lên, gồ cao, loét, ngứa hoặc đổi màu bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở chuyên khoa tạo hình thẩm mỹ uy tín để được thăm khám và lên kế hoạch điều trị kịp thời.

Nặng gần 100kg và chưa từng phát hiện bệnh lý nghiêm trọng, người đàn ông 45 tuổi tại Hà Nội bất ngờ ngã quỵ, xuất huyết não nghiêm trọng đe dọa đến tính mạng ngay sau một trận nhậu. Ca cấp cứu xuyên đêm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương là lời cảnh tỉnh đắt giá về những nguy cơ âm thầm từ bệnh tăng huyết áp cho đến những thói quen lạm dụng rượu bia, thuốc lào và thờ ơ với việc khám sức khỏe định kỳ của đại bộ phận nam giới hiện nay.

Anh H.M.C. (45 tuổi, trú tại Hà Nội) vốn là một người đàn ông cao to, rất ít khi đau ốm nên luôn cho rằng bản thân khỏe mạnh và chưa từng đi khám sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, anh lại duy trì những thói quen rất độc hại: uống rượu, bia thường xuyên với số lượng “khủng” từ 500 – 1.000ml mỗi ngày, kèm theo thói quen hút thuốc lào nhiều năm.

Bi kịch ập đến vào một buổi tối muộn, ngay sau một trận nhậu say, anh C. đột ngột ngã quỵ. May mắn lớn nhất lúc đó là có người đứng sát cạnh đỡ kịp, giúp vùng đầu của anh không bị va đập trực tiếp xuống đất. Thế nhưng, ngay sau đó, anh mất dần ý thức, đại tiểu tiện không tự chủ. Nhận thấy dấu hiệu nguy kịch, gia đình đã lập tức đưa anh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Anh C. nhập viện trong tình trạng hôn mê, hơi thở nồng nặc mùi cồn, mạch nhanh 120 lần/phút và huyết áp tăng vọt lên mức rất nguy hiểm: 200/100 mmHg. Các bác sĩ lập tức đặt ống nội khí quản hỗ trợ thở máy. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não đã làm rõ nguyên nhân: Anh bị xuất huyết não bán cầu phải kèm tràn máu não thất, đây là một thể đột quỵ xuất huyết nặng, nguy cơ tử vong cao.

Cuộc hội chẩn cấp cứu giữa các chuyên khoa ngoại thần kinh sọ não diễn ra nhanh chóng. Người bệnh được chẩn đoán xuất huyết não bán cầu phải, tràn máu não thất, có chỉ định phẫu thuật cấp cứu dẫn lưu máu tụ để giải phóng áp lực nội sọ càng sớm càng tốt.

Không để chậm trễ hơn một phút, anh C. được chuyển lên phòng phẫu thuật cấp cứu ngay trong đêm và được tiến hành phẫu thuật nội soi cấp cứu. Sau hơn 3 giờ đồng hồ căng thẳng, ca phẫu thuật nội soi cấp cứu đã lấy máu tụ trong não và não thất, giải phóng áp lực nội sọ và bảo vệ an toàn các tổ chức não xung quanh. Nhờ được cấp cứu kịp thời trong “giờ vàng”, sau mổ 5 ngày, anh C. đã tỉnh táo trở lại. Các chức năng vận động, nhận thức và ngôn ngữ của anh đang hồi phục ổn định. Tuy nhiên, không phải ai bị xuất huyết não cũng có được sự may mắn trọn vẹn như anh C.

BSCKII Nguyễn Quang Thành, chuyên gia phẫu thuật thần kinh sọ não, cho biết: “Xuất huyết não là một dạng tai biến mạch máu não thường xảy ra do tăng huyết áp làm vỡ mạch máu não, tạo thành khối máu tụ chèn ép nhu mô não. Nếu không được xử trí cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong nhanh chóng hoặc phải gánh chịu những di chứng thần kinh nặng nề như liệt giường, mất ngôn ngữ, tàn phế suốt đời.”

Trường hợp của anh C. là một bài học điển hình cho thấy sự tàn phá thầm lặng của lối sống thiếu khoa học. Việc nạp vào cơ thể gần 1 lít rượu mỗi ngày kết hợp với độc chất từ thuốc lào làm tổn thương nghiêm trọng thành mạch máu, khiến chúng bị xơ vữa, mất tính đàn hồi và trở nên “giòn” hơn. Đối với những người có thể trạng béo phì, ít vận động, cholesterol trong máu cao, trận rượu say chính là “ngòi nổ” làm huyết áp tăng vọt (lên tới 200/100 mmHg). Áp lực dòng máu quá lớn đã làm vỡ mạch máu não vốn đã suy yếu. Bên cạnh đó, việc không khám sức khỏe định kỳ khiến anh hoàn toàn không biết mình có mắc tăng huyết áp hoặc tồn tại các bất thường mạch máu tiềm ẩn hay không. Chính điều này đã tước đi cơ hội dự phòng bệnh từ sớm.

“Trường hợp bệnh của anh C. là lời cảnh báo về tác hại của rượu bia, thuốc lào, người bị béo phì và tăng huyết áp không được kiểm soát. Nhiều người mắc bệnh tăng huyết áp trong nhiều năm mà không hề hay biết bởi do không có thói quen khám sức khỏe định kỳ, chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng đột quỵ hoặc xuất huyết não.” BSCKII Nguyễn Quang Thành nhấn mạnh.

Đột quỵ hay xuất huyết não không còn là bệnh của riêng người già mà đang có xu hướng trẻ hóa. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, từ bỏ thuốc lá, thuốc lào và khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, méo miệng, khó nói, chóng mặt, yếu liệt tay chân, hoặc rối loạn ý thức… cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh bỏ lỡ “giờ vàng” cứu não cũng như cứu sống người đột quỵ não.

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng trong mùa mưa. Để giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe và tiếp cận đúng các biện pháp dự phòng hiện nay, BSCKII Nguyễn Thanh Bình – Phó Trưởng khoa Vi rút – Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã đưa ra những khuyến cáo quan trọng.

Thay đổi diện mạo dịch tễ: Không còn thuần túy theo mùa

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình, dưới tác động của biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa, dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết Dengue hiện nay đã có nhiều thay đổi. Bệnh không còn hoàn toàn tuân theo tính mùa vụ như trước đây mà có thể xuất hiện rải rác quanh năm. Bệnh do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi vằn Aedes và có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Phần lớn các trường hợp diễn biến nhẹ, tuy nhiên một số bệnh nhân có thể chuyển nặng với các biến chứng nguy hiểm như thoát huyết tương dẫn đến sốc, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Giai đoạn nguy hiểm: “Hết sốt không phải là hết bệnh”

Bác sĩ đặc biệt lưu ý giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc vừa hết sốt, thường vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Đây là thời điểm hiện tượng thoát huyết tương và giảm tiểu cầu diễn ra mạnh nhất, làm tăng nguy cơ sốc và xuất huyết. “Nhiều người nghĩ rằng hết sốt là sắp khỏi bệnh. Thực tế, đây lại là giai đoạn chúng tôi lo ngại nhất vì nguy cơ sốc và xuất huyết thường xuất hiện vào thời điểm này”, BSCKII Nguyễn Thanh Bình cho biết.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, mệt lả, lừ đừ, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ít hoặc khó thở. Đối với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính, việc theo dõi y tế càng cần được thực hiện chặt chẽ hơn, khuyến cáo phụ nữ mang thai, trẻ nhũ nhi (1 tháng đến 12 tháng), người cao tuổi (> 60 tuổi), người có bệnh lý mạn tính như: suy tim, suy thận, xơ gan, bệnh máu, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính,… nên nhập viện theo dõi khi phát hiện sốt xuất huyết Dengue.

Hai sai lầm phổ biến dễ dẫn đến nguy kịch

Là bệnh viện thường xuyên tiếp nhận các ca sốt xuất huyết Dengue nặng, BSCKII Nguyễn Thanh Bình cảnh báo hai sai lầm phổ biến. Thứ nhất là tự ý truyền dịch tại nhà. Việc truyền dịch trong sốt xuất huyết phải được chỉ định dựa trên đánh giá lâm sàng và xét nghiệm. Truyền dịch không đúng có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi cấp hoặc suy tim cấp. Truyền dịch không đủ, không đúng chỉ định, có thể không giải quyết được tình trạng thoát huyết tương, làm cho cô đặc máu trầm trọng hơn.

Thứ hai là sử dụng các thuốc hạ sốt, giảm đau không phù hợp như Aspirin hoặc Ibuprofen. Các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Người bệnh chỉ nên sử dụng Paracetamol đơn chất theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.

Bên cạnh việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách, các biện pháp dự phòng chủ động đang ngày càng được quan tâm nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các trường hợp diễn biến nặng.

Công cụ dự phòng mới: Vắc-xin nâng cao hiệu quả bảo vệ

Về dự phòng, bên cạnh các biện pháp truyền thống như loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đậy kín dụng cụ chứa nước, phát quang bụi rậm, ngủ màn và phòng chống muỗi đốt, hiện nay Việt Nam đã có thêm công cụ phòng bệnh chủ động là vắc xin sốt xuất huyết.

BSCKII Nguyễn Thanh Bình cho biết vắc xin sốt xuất huyết hiện nay là vắc xin tứ giá, có khả năng tạo đáp ứng miễn dịch đối với cả 4 tuýp virus Dengue. Vắc xin được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.

Nhiều người cho rằng đã từng mắc sốt xuất huyết thì không cần tiêm vắc xin. Tuy nhiên, virus Dengue có 4 tuýp huyết thanh khác nhau và một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời, việc mắc sốt xuất huyết Dengue lần thứ 2 có thể làm bệnh nặng hơn do thuyết phụ thuộc kháng thể. Việc tiêm vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm nguy cơ nhập viện và giảm nguy cơ diễn biến nặng.

“Vắc xin là công cụ dự phòng chủ động hiệu quả, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh. Việc kết hợp tiêm chủng với giữ gìn vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng và phòng chống muỗi đốt mới là giải pháp toàn diện nhất”, BSCKII Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh.

Sốt xuất huyết là bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Khi có biểu hiện sốt cao đột ngột, đặc biệt trong mùa hè và mùa mưa (mùa phát triển của muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue), người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi kịp thời, tránh tự điều trị tại nhà dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp sốt cao, rét run sau khi trở về từ các quốc gia châu Phi. Các bệnh nhân được chẩn đoán mắc sốt rét do ký sinh trùng Plasmodium falciparum – thể bệnh nguy hiểm có nguy cơ bệnh nặng và có thể tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Một trong những bệnh nhân là anh H.V.T. (36 tuổi, Thanh Hóa), từng làm việc tại Congo. Trong thời gian lao động tại đây, đặc biệt vào mùa mưa, anh nhiều lần lên cơn sốt rét, có thời điểm mắc bệnh từ 1–3 lần mỗi tháng. Mỗi lần sốt, anh chỉ được điều trị cắt cơn sốt bằng truyền dịch rồi tiếp tục làm việc.

Lo ngại sức khỏe ngày càng suy giảm, anh quyết định trở về Việt Nam để điều trị. Tuy nhiên, sau khi về nước khoảng hai tuần, anh xuất hiện trở lại các triệu chứng sốt cao gần 40°C, rét run, đau đầu, buồn nôn, chóng mặt và mệt mỏi kéo dài. Nhận thấy các biểu hiện tương tự những đợt sốt rét trước đó, gia đình đã đưa anh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Trường hợp thứ hai là anh M.T.H. (45 tuổi, Tuyên Quang), công nhân xuất khẩu lao động tại Angola. Trong thời gian làm việc ở nước ngoài, anh cũng từng mắc sốt rét nhưng chưa được điều trị triệt để. Sau khi trở về Việt Nam được hai tháng, anh tiếp tục xuất hiện một đợt sốt và tự uống số thuốc còn mang từ Angola trong vài ngày cho đến khi hết triệu chứng.

Một tuần trước khi nhập viện, anh H. đột ngột sốt cao tới 40,2°C, rét run dữ dội, dù đắp nhiều chăn vẫn không hết lạnh. Mỗi cơn sốt kéo dài khoảng ba giờ và xuất hiện hai lần mỗi ngày. Tại cơ sở y tế địa phương, kết quả xét nghiệm xác định anh dương tính với ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum. Ngay sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị chuyên sâu.

BSCKII Trần Duy Hưng, Trưởng khoa Vi rút – Ký sinh trùng cho biết, cả hai bệnh nhân đều nhập viện trong tình trạng sốt cao, rét run, đau đầu, đau mỏi toàn thân và có tiền sử sinh sống, lao động tại các quốc gia châu Phi. Kết quả xét nghiệm máu đều cho thấy nhiễm ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum.

“Đây là chủng ký sinh trùng gây sốt rét phổ biến nhất và cũng là nguyên nhân của nhiều trường hợp diễn biến nặng. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ bệnh nặng; suy đa cơ quan và tử vong”, BS Hưng nhấn mạnh.

Sau khi được điều trị tích cực bằng các thuốc chống sốt rét đặc hiệu đường tiêm và đường uống, cả hai bệnh nhân đều đáp ứng tốt. Tình trạng sốt đã được kiểm soát, các chỉ số xét nghiệm cải thiện rõ rệt, sức khỏe ổn định và đang tiếp tục được theo dõi.

Theo BS Hưng, những người xuất hiện triệu chứng sốt cấp tính sau khi trở về từ nước ngoài, đặc biệt là các quốc gia châu Phi, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và xét nghiệm sớm. Việc chẩn đoán kịp thời có ý nghĩa quyết định trong điều trị và giảm nguy cơ biến chứng nặng. Đối với người chuẩn bị đến các vùng lưu hành sốt rét, cần chủ động tìm hiểu nguy cơ dịch tễ, thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt và đến cơ sở y tế để được tư vấn sử dụng thuốc dự phòng khi cần thiết nhằm hạn chế nguy cơ mắc bệnh.