Tác giả: Nguyễn Tiến Dũng

Rối loạn tiêu hóa, đại tiện phân không thành khuôn và thỉnh thoảng lẫn máu – những triệu chứng tưởng chừng như vô hại này lại là dấu hiệu cảnh báo một khối polyp “khủng” đang âm thầm phát triển trong cơ thể.

Từ những triệu chứng mờ nhạt đến khối polyp trong trực tràng

Khoảng một năm trở lại đây, chị N.T.C. (48 tuổi, ở Ninh Bình) thường xuyên bị táo bón dù đã cố gắng cải thiện ăn uống nhưng không thuyên giảm. Cách đây khoảng 3 tháng, chị C. phát hiện có vài giọt máu đỏ tươi trước mỗi lúc đi đại tiện, phân không thành khuôn. Nghĩ rằng  đây chỉ là  tình trạng táo bón kéo dài gây nứt kẽ hậu môn hoặc trĩ dẫn đến chảy máu khi đại tiện, chị tự theo dõi tại nhà.

 Tuy nhiên, một thời gian sau, chị nhận thấy cơ thể mệt mỏi, gầy sút cân và xuất hiện những cơn đau ê ẩm, thi thoảng có cơn nhói đau ở phần bụng dưới. Do từng được chẩn đoán viêm loét trực tràng đã nội soi cách đây 3 năm, chị nghĩ bệnh cũ tái phát nên đã đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để thăm khám.

BSCKII. Nguyễn Đắc Hanh – Phụ trách Khoa Khám bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, thuộc Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương –  bác sĩ trực tiếp thăm khám cho bệnh nhân cho biết: Kết quả nội soi dạ dày – đại tràng tại Trung tâm Nội soi Tiêu hóa và Thăm dò chức năng đã đưa ra một chẩn đoán bất ngờ. Bệnh nhân C. có một khối polyp lớn lan tỏa (LST) với kích thước lên tới 2,5cm x 3,5cm nằm ngay tại trực tràng. Khối polyp có kích thước lớn và bám sát ranh giới niêm mạc, khiến việc cắt bỏ bằng các phương pháp nội soi thông thường (như cắt polyp bằng thòng lọng) gặp nhiều khó khăn, nguy cơ cắt không hết tổn thương và tái phát cao.

ESD (cắt tách dưới niêm mạc) – Giải pháp bảo tồn trực tràng cho người bệnh có polyp kích thước lớn

Trước đây, với những bệnh nhân sở hữu khối polyp trực tràng kích thước lớn như vậy, các bác sĩ thường phải chỉ định phẫu thuật mở hoặc nội soi ổ bụng để cắt bỏ đoạn ruột tổn thương. Điều này không chỉ gây tổn thương lớn về giải phẫu đại trực tràng, kéo dài thời gian phục hồi mà còn đi kèm với nỗi ám ảnh lớn nhất của người bệnh: Phải cắt một đoạn đại tràng hoặc sau cắt phải làm hậu môn nhân tạo. 

Sự phát triển của các kỹ thuật nội soi can thiệp đã mở ra thêm lựa chọn điều trị hiệu quả cho những trường hợp như chị C. Sau khi hội chẩn kỹ lưỡng, đánh giá các kết quả xét nghiệm, chỉ số dấu ấn ung thư và chức năng cơ thể của bệnh nhân đều trong giới hạn bình thường, ổn định, đội ngũ bác sĩ của Trung tâm Nội soi Tiêu hóa và Thăm dò chức năng đã quyết định áp dụng Kỹ thuật Cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD) để loại bỏ khối polyp.

TS.BS Trần Việt Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Nội soi Tiêu hóa và Thăm dò chức năng chia sẻ: “Kỹ thuật ESD (Endoscopic Submucosal Dissection) là một trong những kỹ thuật nội soi can thiệp hiện đại tiên tiến nhất hiện nay. Phương pháp này cho phép bác sĩ sử dụng các dao mổ nội soi chuyên dụng để bóc tách trọn vẹn các khối tổn thương, khối u hoặc polyp kích thước lớn ở ống tiêu hóa mà không cần phẫu thuật mở ổ bụng hay cắt đoạn ruột.”

Ưu điểm của kỹ thuật nội soi ESD trong bóc tách polyp đại tràng kích thước lớn mang lại những giá trị vượt trội cho bệnh nhân. Khối polyp được bóc tách trọn vẹn nguyên khối ngay qua đường nội soi tự nhiên, không để lại sẹo, không đau đớn kéo dài và hạn chế tối đa các tai biến, biến chứng. Đồng thời, kỹ thuật giúp giữ lại hoàn toàn đoạn trực tràng và chức năng hậu môn tự nhiên, giúp người bệnh thoát khỏi nỗi ám ảnh mang túi hậu môn nhân tạo suốt đời, đảm bảo chất lượng cuộc sống sau điều trị. Sau can thiệp, người bệnh tỉnh táo nhanh, có thể ăn nhẹ và vận động sớm, thời gian nằm viện ngắn (thường chỉ sau 1-2 ngày là có thể xuất viện).

Đến nay, ca thủ thuật bóc tách khối polyp cho chị C. đã được thực hiện thành công tốt đẹp. Khối bệnh phẩm sau khi cắt toàn bộ đã được làm xét nghiệm giải phẫu mô bệnh học để đánh giá chuyên sâu bản chất tế bào, từ đó đưa ra hướng theo dõi tối ưu và bảo đảm tối đa hiệu quả điều trị và an toàn cho người bệnh.

Qua trường hợp này, các chuyên gia y tế khuyến cáo: Ung thư đại trực tràng và các khối polyp lớn thường tiến triển rất âm thầm, hầu như không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn khởi phát. Do đó, người dân không nên chủ quan bỏ qua những dấu hiệu dù là nhỏ nhất như: thay đổi thói quen đại tiện (táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài), phân dẹt, phân không thành khuôn, hoặc đại tiện ra máu.

Mọi người cần chủ động đi khám và thực hiện nội soi tiêu hóa định kỳ, đặc biệt là những người nhóm đối tượng trên 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh lý đại trực tràng. Việc này giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời các tổn thương ngay từ khi còn ở dạng tiền ung thư, từ đó bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Từ một khối u nhỏ chỉ 2 cm, người bệnh cho rằng chưa nguy hiểm nên đã quyết định tự điều trị tại nhà bằng thuốc nam không rõ nguồn gốc. Để rồi khi những cơn đau tức hạ sườn phải dồn dập kéo đến, bà bàng hoàng khi biết khối u đã âm thầm “phình” lên gấp 10 lần và bị hoại tử .

Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật cắt bỏ thành công khối u gan kích thước “khủng” nói trên cho bệnh nhân nữ H. T (67 tuổi, trú tại Hà Nội).

Qua khai thác bệnh sử được biết, bà T. có tiền sử viêm gan B từ nhiều năm trước nhưng không điều trị chuyên khoa thường xuyên. Cách đây một thời gian, bà từng đi khám và phát hiện một khối u gan kích thước khoảng 2 cm. Tuy nhiên, cho rằng khối u còn nhỏ, chưa nguy hiểm nên không tiếp tục theo dõi tại cơ sở chuyên khoa mà lựa chọn tự điều trị bằng thuốc nam tại nhà theo kinh nghiệm truyền miệng.

Sự chủ quan này đã phải trả giá đắt. Sau một thời gian tự uống thuốc, bà T. bắt đầu mệt mỏi kéo dài, vùng hạ sườn phải xuất hiện các cơn đau tức dữ dội. Quay lại bệnh viện kiểm tra, kết quả chẩn đoán khiến cả bệnh nhân và gia đình bàng hoàng: Khối u ở gan trái ban đầu đã phát triển nhanh lên tới kích thước 20 cm, kèm theo tình trạng hoại tử nghiêm trọng ở phần trung tâm khối u.

BSCKII Nguyễn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm phẫu thuật Gan mật, Tiêu hóa (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, đây là một trường hợp u gan tiến triển đặc biệt lớn do người bệnh hoàn toàn bỏ trống việc điều trị và theo dõi từ giai đoạn sớm.

“Với các khối u có kích thước lớn như thế này, việc can thiệp điều trị trở nên vô cùng phức tạp, thách thức cả về mặt kỹ thuật phẫu thuật lẫn tiên lượng lâu dài của người bệnh”, BS Giang phân tích.

Theo BS Giang, kích thước khối u gan là yếu tố tiên quyết, ảnh hưởng trực tiếp đến tiên lượng sống còn của bệnh nhân. Kích thước khối u càng lớn thì tiên lượng điều trị càng xấu, nguy cơ tái phát và biến chứng càng cao. Đặc biệt, khi kích thước khối u vượt quá ngưỡng 10 cm, tỷ lệ sống sau 5 năm của người bệnh bị kéo giảm đáng kể, đồng thời nguy cơ tái phát và lan rộng tổn thương trong gan cũng tăng cao.

Ở trường hợp của bệnh nhân T., khối u chạm ngưỡng 20 cm đã gây chèn ép nặng nề lên các cơ quan lân cận, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như huyết khối tĩnh mạch cửa hoặc các tổn thương lan rộng trong gan. Bệnh nhân sau đó đã được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ gan trái. Dù ca mổ thành công, tình trạng người bệnh ổn định và đã được xuất viện. Tuy nhiên, với các trường hợp phải cắt gan lớn, người bệnh vẫn đối mặt nguy cơ biến chứng hậu phẫu và cần được theo dõi lâu dài.

Từ ca bệnh này, BS Nguyễn Trường Giang nhấn mạnh, các trường hợp u gan kích thước lớn thường phải thực hiện phẫu thuật cắt gan lớn. Điều này đồng nghĩa với việc thời gian mổ kéo dài, nguy cơ mất máu nhiều, tăng tỷ lệ suy gan sau mổ. Thời gian hồi phục của bệnh nhân sẽ lâu hơn rất nhiều so với các trường hợp được can thiệp từ sớm.

Nếu khối u được phát hiện và kiểm soát ngay từ giai đoạn sớm, khi tổn thương còn nhỏ, việc điều trị sẽ thuận lợi, ít xâm lấn và tiên lượng sống của bệnh nhân tốt hơn rất nhiều. Tuy nhiên, một bộ phận lớn người dân hiện nay vẫn có tâm lý chủ quan khi thấy u nhỏ, hoặc ôm tâm lý “có bệnh bái tứ phương” rồi tự điều trị bằng các loại lá cây, thuốc nam không rõ nguồn gốc, bỏ lỡ mất “thời gian vàng” cứu mạng.

BS Giang khuyến cáo: Người mắc viêm gan B bắt buộc phải khám định kỳ và tầm soát ung thư gan thường xuyên theo đúng hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

“Khi đã phát hiện khối u gan, dù kích thước nhỏ đến đâu, người bệnh vẫn cần được theo dõi và điều trị bài bản tại cơ sở y tế chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc truyền miệng hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc khi chưa có bằng chứng khoa học chứng minh. Đôi khi, chỉ từ một khối u nhỏ vài centimet, sự chần chừ điều trị có thể khiến bệnh tiến triển thành một ‘khối đá im lặng’ khổng lồ trong gan”, BS Giang đưa ra lời cảnh báo đắt giá.

Mùa hè nắng nóng là thời điểm số trường hợp bị chó, mèo cắn có xu hướng gia tăng, kéo theo nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại. Đáng lo ngại, nhiều người bị chính thú cưng nuôi trong nhà tấn công nhưng lại chủ quan, chậm trễ đi tiêm phòng, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng.

Thời tiết oi bức không chỉ khiến con người mệt mỏi mà còn có thể khiến động vật dễ bị kích động, thay đổi hành vi, làm tăng nguy cơ tấn công người. Chỉ trong hai tuần gần đây – thời điểm nắng nóng gay gắt, Trung tâm Tiêm chủng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận hơn 51 trường hợp đến tiêm huyết thanh và vắc-xin phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào.

Đáng chú ý, chỉ trong chưa đầy 30 phút của một buổi sáng, Trung tâm Tiêm chủng đã tiếp nhận liên tiếp 3 trường hợp đến tiêm phòng dại. Mỗi trường hợp là một bài học về sự chủ quan mà bất kỳ người nuôi chó, mèo nào cũng cần lưu ý.

Trường hợp 1: Chủ quan vì “chó nhà được nuôi từ bé”

Trường hợp của ông N. V. B. (67 tuổi, trú tại Sóc Sơn, Hà Nội) là ví dụ điển hình của tâm lý chủ quan khi cho rằng chó nuôi trong nhà từ bé sẽ không có nguy cơ mang bệnh. Cách đây 2 tuần, thấy con chó nuôi lao vào cắn con bê, ông chạy đến ngăn lại thì bị cắn vào lòng bàn tay, tạo một vết thương dài khoảng 1cm. Vì nghĩ chó chỉ dữ tợn nhất thời, ông không đi tiêm phòng. Đúng 2 tuần sau, con chó đột ngột bỏ ăn rồi chết. Lúc này, cả gia đình mới hốt hoảng đưa ông B. đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cầu cứu. Theo các bác sĩ, việc chậm trễ tới 2 tuần là khoảng thời gian vô cùng nguy hiểm đối với một ca phơi nhiễm dại.

Trường hợp 2: Hiểm họa từ thú cưng mới mua chưa tiêm phòng

Trường hợp thứ hai là anh N.T.A (23 tuổi, ở Vĩnh Thanh Hà Nội). Anh A. mới mua một chú mèo con 2 tháng tuổi về nuôi và chưa kịp đưa đi tiêm phòng. Trong lúc cho ăn, anh bị chú mèo cắn vào tay. Chỉ 3 ngày sau, con mèo đột ngột chết không rõ nguyên nhân. Nghĩ mèo chết vì bệnh thông thường, anh A. vẫn không đi tiêm ngay. Phải đến 3 ngày sau đó, được người thân thúc giục, anh mới vội vàng đến bệnh viện để tiêm huyết thanh và vắc-xin.

Trường hợp 3: Xử trí đúng sau phơi nhiễm dại

Ở chiều ngược lại, cách xử trí của bà N.T.H (65 tuổi, ở Đông Anh, Hà Nội) lại là ví dụ điển hình cho việc xử trí đúng sau phơi nhiễm dại. Ngay sau khi bị chó nhà hàng xóm cắn vào ngón chân gây vết thương rộng khoảng 1cm. Không chần chừ, không chờ theo dõi chó, ngay ngày hôm sau, bà H. đã đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiêm phòng dại. Theo các bác sĩ, việc tiêm phòng sớm giúp cơ thể sinh ra kháng thể kịp thời tạo miễn dịch trước khi virus có thể xâm nhập nhanh vào hệ thần kinh trung ương.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cảnh báo: Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus dại gây ra. Khi đã lên cơn dại, tỷ lệ tử vong là 100% – không có thuốc cứu chữa. Virus dại có thể ủ bệnh trong cơ thể chó, mèo nhiều tháng trước khi phát bệnh. Một con vật bình thường trông có vẻ khỏe mạnh hoặc hiền lành vẫn có thể  đang trong thời kỳ ủ bệnh dại và tiềm ẩn nguy cơ lây truyền virus.

Sai lầm lớn nhất trong các trường hợp bị động vật cắn, cào gây ra những tổn thương hở là chờ xem chó, mèo có chết hay không rồi mới đi tiêm. Nếu vết cắn ở gần thần kinh trung ương như vùng đầu, mặt, cổ hoặc vùng nhiều dây thần kinh như đầu ngón tay, ngón chân, bộ phận sinh dục, virus sẽ di chuyển rất nhanh. Chờ đợi đồng nghĩa với việc đánh cược mạng sống. Đối với chó, mèo từ 2 tháng tuổi trở lên cần được tiêm phòng dại định kỳ hàng năm.

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền: Khi bị chó mèo cắn, người dân cần thực hiện ngay các bước sơ cứu cơ bản sau: Xối rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy liên tục với xà phòng trong vòng 15 phút. Sát khuẩn lại bằng cồn 70 độ hoặc cồn i-ốt. Sau đó đến ngay Trung tâm tiêm chủng gần nhất để được bác sĩ đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm phòng huyết thanh, vắc-xin kháng dại càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không tự ý đắp lá thuốc, đi “thầy lang” lấy độc.

Tại Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ vừa tiếp nhận bệnh nhân N.V.Đ (nam, 21 tuổi, quê Hưng Yên), làm nghề giao hàng (shipper), nhập viện trong tình trạng đa chấn thương sau tai nạn giao thông khi đang giao hàng giữa trời nắng gắt.

Qua khai thác bệnh sử được biết, vào buổi trưa ngày 24/5/2026 – thời điểm Hà Nội bắt đầu đợt nắng nóng gay gắt, bệnh nhân đang di chuyển ngoài trời để giao hàng thì đột ngột xuất hiện choáng váng, hoa mắt, chóng mặt. Do mất kiểm soát tay lái, anh Đ. đâm vào đuôi xe ô tô phía trước. Khi vào viện, bệnh nhân còn tỉnh nhưng mệt nhiều, buồn nôn, đồng thời có chấn thương gây biến dạng vùng đùi và bàn chân phải.

ThS.BSNT Phạm Thanh Bằng – Khoa Cấp cứu cho biết, bệnh nhân được chẩn đoán say nắng, say nóng kèm chấn thương do mất tự chủ tay lái trong quá trình tăng thân nhiệt. Ngay khi nhập viện, ê-kíp cấp cứu đã xử trí theo phác đồ say nắng, say nóng gồm: cởi bỏ bớt quần áo, làm mát cơ thể, truyền dịch và đưa bệnh nhân vào môi trường điều hòa, thoáng mát để hạ nhiệt. Sau khoảng 30 phút, tình trạng hoa mắt, chóng mặt giảm, bệnh nhân tỉnh táo hơn. Phần chấn thương vùng đùi và bàn chân phải được cố định, sau đó chuyển Ngoại khoa để xử trí tiếp.

Theo BS Bằng, say nóng và say nắng đều là các tình trạng cấp cứu thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân là cơ thể tăng thân nhiệt vượt quá khả năng điều hòa, thường xảy ra khi làm việc hoặc di chuyển lâu dưới trời nắng nóng. Người bệnh có thể mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, thậm chí rối loạn ý thức.

“Trường hợp bệnh nhân Đ. là một minh chứng điển hình cho tình trạng tăng thân nhiệt nghiêm trọng do phải hoạt động ngoài trời liên tục. Với những người làm việc cường độ cao dưới trời nắng như shipper, công nhân, lao động ngoài trời…, nguy cơ say nắng, say nóng rất cao. Chỉ một cơn choáng váng hoặc mất tập trung thoáng qua cũng có thể khiến người điều khiển phương tiện mất kiểm soát tay lái, dẫn tới tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng”. BS Bằng nhận định.

BS Bằng nhấn mạnh thêm, nếu không được xử trí kịp thời, say nắng, say nóng có thể tiến triển nặng. Người bệnh có thể tụt huyết áp, rối loạn thần kinh, thay đổi tri giác, kích thích, mê sảng, co giật, hôn mê.

Theo BS Bằng, khoảng 1 giờ đầu sau khi xảy ra say nắng, say nóng được xem là “thời gian vàng” để xử trí. Nếu bệnh nhân không được làm mát và cấp cứu kịp thời trong giai đoạn này, nguy cơ xảy ra biến chứng thần kinh sẽ tăng rất cao.

BS Bằng khuyến cáo, khi gặp người có dấu hiệu say nắng, say nóng cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, bóng râm hoặc phòng điều hòa; nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo; khai thông đường thở; chườm khăn mát ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt từ từ. Người bệnh có thể được bổ sung nước hoặc điện giải nếu còn tỉnh táo. Tuy nhiên, không nên đưa người bệnh vào môi trường quá lạnh đột ngột để tránh ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như mê sảng, kích thích, vật vã, lơ mơ, co giật hoặc không tỉnh táo, cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được cấp cứu.

BS Bằng cũng lưu ý, những người có nguy cơ cao bị say nắng, say nóng gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, người lao động ngoài trời cường độ cao, người mặc quần áo không phù hợp hoặc uống không đủ nước. Trong thời tiết nắng nóng, cần mặc quần áo rộng, sáng màu, đội mũ rộng vành, uống nước thường xuyên kể cả khi chưa khát và hạn chế làm việc liên tục quá lâu dưới trời nắng.

Đặc biệt, nên nghỉ giải lao 10–15 phút sau mỗi 45 phút đến 1 giờ lao động ngoài trời và tuyệt đối không để trẻ em hoặc bất kỳ ai trong ô tô đỗ dưới trời nắng nóng, bởi nhiệt độ trong xe có thể tăng cao chỉ trong thời gian ngắn.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật thành công ca bệnh rò luân nhĩ hai bên tai cho một bệnh nhi 6 tuổi. Điều đáng chú ý là yếu tố gia đình rất đậm nét, phản ánh rõ rệt tính chất di truyền của dị tật bẩm sinh này qua 3 thế hệ nam giới.

Bệnh nhi N.V (6 tuổi, trú tại Lào Cai) nhập viện trong tình trạng có lỗ rò luân nhĩ bẩm sinh xuất hiện ở vùng trước vành tai cả hai bên. Qua khai thác tiền sử gia đình, các bác sĩ ghi nhận cả 3 thế hệ nam giới trong gia đình, từ đời ông nội đến đời cháu, đều mang dị tật này và đều đã phải can thiệp phẫu thuật bóc tách đường rò. Bản thân bệnh nhi V. là thành viên thứ 4 trong gia đình ghi nhận dị tật này.

Theo lời kể của người nhà, hai lỗ rò trước tai của cháu V. thường xuyên tiết ra chất bã đậu màu trắng, chảy dịch có mùi hôi và gây ngứa ngáy khó chịu khi bị bít tắc. Nhận thấy lỗ rò tạm thời khô ráo, không sưng viêm cấp tính, gia đình đã chủ động đưa cháu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn đường rò hai bên. Việc can thiệp sớm này nhằm triệt tiêu nguy cơ tái viêm nhiễm và áp-xe nguy hiểm – biến chứng mà người anh trai (12 tuổi) của cháu từng gặp phải trước đây.

Bác sĩ chuyên khoa I Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, sau quá trình phẫu thuật bóc tách tỉ mỉ, toàn bộ đường rò, một phần màng sụn vành tai ở đáy xoang và phần sụn sát chân đường rò đã được loại bỏ nhằm triệt tiêu hoàn toàn chân rò. Sau hơn 1 giờ, ca mổ loại bỏ lỗ rò luân nhĩ hai bên tai cháu V. đã thành công tốt đẹp.

“Sau 1 ngày phẫu thuật, tình trạng của cháu V. ổn định, tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn bình thường và không sốt. Vết mổ khô sạch, không sưng nề, đau ít, bệnh nhân không cần dùng thuốc giảm đau sau mổ”, bác sĩ Liên thông tin.

Rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh lành tính, hình thành do sự hợp nhất không hoàn chỉnh của các gờ cấu tạo nên tai ngoài trong khoảng tuần thứ 6 của thai kỳ. Dị tật này biểu hiện là một lỗ nhỏ ở vùng trước vành tai, đi sâu vào trong và bám vào màng sụn tai.

Rò luân nhĩ được ghi nhận có liên quan đến yếu tố di truyền ở một số trường hợp. Dị tật này có xu hướng di truyền theo tính trạng trội trên nhiễm sắc thể thường nhưng có hiện tượng độ thấm không hoàn toàn. Điều này lý giải vì sao kiểu hình này có thể lặp lại liên tục hoặc nhảy vọt qua các thành viên, và trong trường hợp đặc biệt của gia đình bệnh nhi V., dị tật đã biểu hiện liên tục ở các thành viên nam qua 3 thế hệ.

Mặc dù rò luân nhĩ là dị tật lành tính, song bên trong lỗ rò lại là một hệ thống ống lót bằng biểu mô có khả năng bài tiết dịch. Nếu không được vệ sinh đúng cách, dịch tích tụ lâu ngày sẽ dẫn đến nhiễm trùng, hóa mủ hoặc hình thành khối áp-xe.

BSCKI Trịnh Thùy Liên khuyến cáo, việc theo dõi sát sao biểu hiện của lỗ rò là cực kỳ quan trọng. Tình trạng viêm nhiễm tái diễn nhiều lần không chỉ gây đau đớn mà còn có nguy cơ như viêm tấy, áp xe quanh lỗ rò, viêm sụn vành tai, tiêu sụn thậm chí dị hình vành tai, viêm tắc tĩnh mạch xoang và liệt mặt. Khi lỗ rò có dấu hiệu chảy dịch hôi, sưng, nóng, đỏ, đau, gia đình cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám. Thời điểm lý tưởng nhất để phẫu thuật điều trị triệt để là khi tổn thương đã qua giai đoạn viêm cấp tính.

Xơ gan được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Tuy nhiên, nhiều người bệnh chủ quan, tiếp tục sử dụng rượu bia và các loại thuốc không rõ nguồn gốc, khiến bệnh tiến triển trầm trọng.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây liên tục tiếp nhận những ca bệnh nhập viện trong tình trạng suy kiệt, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt – hậu quả trực tiếp từ việc uống rượu thường xuyên trong khi gan đã xơ.

Cảnh báo từ thực tế lâm sàng

Ca bệnh 1: Ông Tạ Văn K. (51 tuổi, trú tại Thái Nguyên) có tiền sử nghiện rượu nhiều năm trong khi gan đã chuyển sang giai đoạn xơ gan. Ông K. nhập viện trong tình trạng nôn ra máu, đi ngoài ra máu đỏ tươi, da vàng sạm, thể trạng suy kiệt và củng mạc mắt vàng đậm.

Bệnh nhân nhập viện trong trạng thái tỉnh nhưng kích động mạnh, mạch nhanh 100 lần/phút, huyết áp 148/80 mmHg. Nội soi cho thấy đoạn 1/3 dưới thực quản có giãn tĩnh mạch thực quản độ II, nhiều ổ loét 0,5 – 0,6 cm gây viêm dạ dày cấp. Đáng báo động, tiểu cầu của bệnh nhân giảm sâu chỉ còn 33 G/L (nguy cơ xuất huyết tự phát cao) và Bilirubin toàn phần tăng lên 56,6 mmol/L, thể hiện tình trạng suy gan và tắc mật nặng. Bệnh nhân lập tức được truyền 2 đơn vị khối tiểu cầu và 2 đơn vị huyết tương tươi.

Theo ThS.BS Hoàng Thị Mai Hồng, Khoa Nội Tổng hợp: Ngay trong đêm đầu nhập viện, bệnh nhân xuất hiện trạng thái cai rượu có mê sảng (sảng rượu) với biểu hiện lú lẫn, mất định hướng, kích thích, run toàn thân dữ dội, vã mồ hôi liên tục và gồng cứng cơ toàn thân gây ngưng thở ngắn.

Trước tình trạng nguy kịch, các bác sĩ phải phối hợp nhiều biện pháp điều trị nhằm kiểm soát xuất huyết tiêu hóa, bảo vệ chức năng gan và kiểm soát sảng rượu một cách thận trọng để tránh làm gan tổn thương thêm. Sau 3 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân dần tỉnh táo, huyết động ổn định, tình trạng nôn và đi ngoài ra máu được kiểm soát.

Ca bệnh 2:  Nghiêm trọng không kém là trường hợp ông Lò Văn N. (64 tuổi, ở Điện Biên), có tiền sử uống rượu trong nhiều năm với lượng rượu khoảng 500 ml rượu/ngày. Sau khi được chẩn đoán xơ gan và viêm gan C cách đây 4 tháng, thay vì điều trị theo đơn bác sĩ, ông tự mua thuốc Nam dạng lá cây để uống.

Cách đây 2 tháng, ông N. mới phát hiện gan đã chuyển sang ung thư gan. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông N. nôn ra máu 4 đến 5 lần, đại tiện phân đen nên được người nhà đưa vào nhập viện tại bệnh viện tuyến dưới khám và điều trị. Sau 4 ngày điều trị, ông N. được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Nhập viện trong thể trạng bắt đầu có dấu hiệu suy kiệt, phù nhẹ hai chân, củng mạc mắt vàng nhẹ, bụng chướng mức độ vừa. Hình ảnh siêu âm cho thấy gan phải có khối giảm âm kích thước khoảng 70 x 80mm, nhiều ổ dịch và được chẩn đoán xơ gan mất bù, ung thư biểu mô tế bào gan.

Ca bệnh 3:  Một trường hợp khác là anh Lò Văn X. (41 tuổi, ở Lào Cai), mắc viêm gan C từ năm 2021 và gan đã có dấu hiệu xơ gan. Anh X. vẫn duy trì thói quen uống 400 ml rượu/ngày. Khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu vàng da, mệt mỏi, bụng chướng, anh X. cũng được người quen mách dùng thuốc Nam suốt 2 tháng. 1 tuần nay, anh X. thấy tình trạng người mệt mỏi hơn, ăn uống kém, bụng chướng căng to như quả bóng kèm theo cảm giác khó thở dữ dội. Gia đình đưa anh đến bệnh viện tuyến dưới và được chẩn đoán tràn dịch màng phổi. Sau 2 ngày điều trị không thuyên giảm, bệnh nhân được chuyển tuyến đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Anh X. nhập viện trong tình trạng xơ gan mất bù (giai đoạn cuối của xơ gan), hai chân phù nhẹ, da vàng sạm, củng mạc mắt vàng sậm, ăn uống kém và chướng bụng mức độ nghiêm trọng. Do tràn dịch màng phổi phải ép chặt vào phổi gây khó thở, ngay lập tức các bác sĩ đã phải tiến hành chọc dịch màng phổi cấp cứu, rút ra tổng cộng 2.500 ml dịch màu vàng chanh trong 2 ngày để giải phóng sức ép lồng ngực cho người bệnh.

Các chỉ số xét nghiệm của anh X. đều ở mức báo động: Bilirubin toàn phần tăng lên 167,7 mmol/L (gấp hơn 10 lần bình thường), tiểu cầu hạ thấp còn 25 G/L, đe dọa tính mạng do xuất huyết nội tạng.

Biến chứng nguy hiểm khi xơ gan tiến triển

Ba ca bệnh trên cho thấy một thực trạng đáng báo động đối với những người bệnh xơ gan hiện nay. Xơ gan được ví như “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu.

Các chuyên gia y tế cho biết xơ gan gây nhiều biến chứng nguy hiểm do suy giảm chức năng gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Các biến chứng thường gặp nhất là xuất huyết tiêu hóa, tụ dịch trong ổ bụng (cổ trướng) và sưng to ở hai bàn chân, cẳng chân; hôn mê gan, bệnh não gan; suy thận; nhiễm trùng, ung thư biểu mô tế bào gan…

Bên cạnh đó, người bị xơ gan tuyệt đối không được uống rượu bia. Cồn là độc chất trực tiếp phá hủy tế bào gan. Việc tiếp tục sử dụng rượu, bia sẽ làm bệnh tiến triển nhanh hơn, tăng nguy cơ biến chứng tử vong (như xuất huyết tiêu hóa, hôn mê gan, ung thư gan). Khi bị xơ gan, chức năng chuyển hóa và đào thải độc tố của gan đã suy yếu nghiêm trọng. Việc uống các loại thuốc Bắc, thuốc Nam không rõ nguồn gốc, thuốc “gia truyền” trôi nổi có thể khiến gan quá tải, dẫn đến suy gan cấp hoặc làm bệnh trầm trọng hơn.

Chỉ từ một viên sỏi niệu quản nhỏ vỏn vẹn 3mm gây tắc nghẽn đường tiểu, nữ bệnh nhân 66 tuổi đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng nguy kịch và phải lọc máu cấp cứu ngay trong đêm.

Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa điều trị thành công cho bệnh nhân H.T.T. (66 tuổi, Hưng Yên) bị sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng nguy kịch. Điều đáng chú ý,“thủ phạm” lại là một viên sỏi niệu quản có kích thước siêu nhỏ, chỉ khoảng 3 mm nhưng gây tắc nghẽn đường tiết niệu.

Qua khai thác bệnh sử được biết, bà .T đã phát hiện sỏi niệu quản từ năm trước nhưng chủ quan chưa điều trị. Khoảng 2 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao 39°C kèm rét run, tiểu buốt, tiểu rắt. Mặc dù đã tự uống thuốc hạ sốt tại nhà nhưng tình trạng không thuyên giảm, các cơn sốt vẫn tái diễn liên tục. Bệnh nhân sau đó được  đưa vào điều trị tại cơ sở y tế gần nhà.

Tuy nhiên, chỉ sau  vài ngày điều trị, tình trạng diễn biến rất nhanh. Bệnh nhân xuất hiện khó thở, suy hô hấp nặng, SpO₂ giảm còn khoảng 80%, huyết áp tụt và được đặt nội khí quản trước khi chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bà T. nhập khoa Cấp cứu trong tình trạng nguy kịch, phải bóp bóng qua ống nội khí quản và lập tức được kết nối máy thở. Huyết áp liên tục tụt sâu. Qua thăm khám lâm sàng và hội chẩn nhanh, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn, nghi ngờ nhiễm khuẩn huyết từ đường tiết niệu trên nền sỏi niệu quản gây tắc nghẽn.

ThS.BSNT Phan Văn Mạnh phân tích: “Niệu quản là cấu trúc ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Khi viên sỏi kẹt trong lòng niệu quản, dù kích thước rất nhỏ, nó vẫn có thể hoạt động như một chiếc ‘nút chai’, làm cản trở dòng chảy của nước tiểu, gây giãn đài bể thận. Nước tiểu bị ứ đọng lâu ngày trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn bùng phát. Nếu không được giải áp kịp thời, ổ nhiễm trùng tại thận sẽ lan tràn vào máu, dẫn đến nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn”.

Ngay sau nhập viện, bệnh nhân xuất hiện vô niệu (không có nước tiểu), toan chuyển hóa nặng, huyết áp tụt và phải sử dụng thuốc vận mạch liều tăng dần. Do suy thận cấp tiến triển, bệnh nhân được chỉ định lọc máu cấp cứu ngay trong đêm.

Các kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ số Procalcitonin tăng trên 100 ng/mL (bình thường dưới 0,05 ng/mL), chỉ số viêm CRP vượt quá 200 mg/L (bình thường dưới 5 mg/L). Bệnh nhân đồng thời xuất hiện suy thận, suy gan, suy tim và rối loạn đông máu, biểu hiện điển hình của suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn.

Theo BS Mạnh, từ các triệu chứng ban đầu như sốt, tiểu buốt, tiểu rắt, chỉ trong vòng 2–3 ngày, bệnh nhân đã tiến triển đến tình trạng nguy kịch, phải thở máy, lọc máu cấp cứu và hồi sức tích cực. Sau khoảng 2 tuần điều trị bằng kháng sinh, lọc máu, thuốc vận mạch và các biện pháp hỗ trợ đa cơ quan, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch. Người bệnh được rút ống nội khí quản, tự thở khí phòng, các dấu hiệu sinh tồn ổn định và không còn triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt.

Song song với điều trị hồi sức, các bác sĩ đã hội chẩn với chuyên khoa Ngoại tiết niệu và Nam học và đặt sonde JJ để giải áp đường tiết niệu, chuẩn bị cho kế hoạch tán sỏi sau khi sức khỏe ổn định hoàn toàn.

Từ ca bệnh trên, ThS.BSNT Phan Văn Mạnh nhấn mạnh một thực tế lâm sàng: Mức độ nguy hiểm của sỏi tiết niệu không hoàn toàn tỷ lệ thuận với kích thước của nó. “Điều quan trọng không nằm ở chỗ viên sỏi to hay nhỏ, mà nằm ở vị trí nó mắc kẹt và khả năng gây tắc nghẽn dòng chảy. Một viên sỏi lớn nằm im trong bể thận có thể chung sống hòa bình nhiều năm, nhưng một viên sỏi chỉ 3mm rơi xuống lòng niệu quản hẹp hoàn toàn có thể gây ứ nước, nhiễm trùng cấp tính và kích hoạt chuỗi biến chứng suy đa tạng đe dọa tính mạng chỉ trong vài ngày”, bác sĩ Mạnh phân tích.

BS Mạnh khuyến cáo, những người đã được phát hiện sỏi tiết niệu cần tái khám định kỳ và điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Với y học hiện đại, các trường hợp sỏi nhỏ hoàn toàn có thể điều trị nội khoa bằng thuốc hoặc can thiệp tán sỏi ít xâm lấn rất nhẹ nhàng, nhanh chóng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, rét run, tiểu buốt, tiểu rắt, đau vùng hông lưng hoặc tiểu ít, người bệnh cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm như nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng.

Nhằm nâng cao chất lượng môi trường làm việc, tăng cường ý thức tuân thủ quy trình chuyên môn và bảo đảm an toàn cho người bệnh tại các khoa, phòng, trung tâm, vừa qua Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tổ chức Lễ trao giải Cuộc thi quản lý mô hình 5S năm 2026. Chương trình không chỉ tạo phong trào thi đua sôi nổi trong toàn viện mà còn góp phần lan tỏa tinh thần cải tiến chất lượng, xây dựng môi trường bệnh viện chuyên nghiệp, hiện đại và lấy người bệnh làm trung tâm phục vụ.

Tham dự chương trình có TS.BS Phạm Ngọc Thạch – Bí thư Đảng ủy, Giám đốc bệnh viện; BSCKII. Nguyễn Trung Cấp – Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc bệnh viện cùng đông đảo cán bộ, viên chức, người lao động đang công tác tại bệnh viện.

Phát biểu tại buổi lễ, TS.BS Phạm Ngọc Thạch nhấn mạnh vai trò quan trọng của mô hình 5S trong hoạt động quản lý chất lượng bệnh viện. Theo ông, 5S không đơn thuần là một phong trào thi đua hay hoạt động cải tiến ngắn hạn mà là nền tảng để xây dựng môi trường làm việc khoa học, an toàn, chuyên nghiệp và hiệu quả. Đối với một bệnh viện tuyến đầu về bệnh truyền nhiễm như Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, việc triển khai hiệu quả mô hình 5S có ý nghĩa đặc biệt trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, nâng cao hiệu quả điều trị, tối ưu quy trình vận hành và hướng tới sự hài lòng của người bệnh.

Trong khuôn khổ chương trình, BSCKII. Vũ Thị Thu Hương – Chủ tịch Công đoàn bệnh viện, Giám đốc Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế đã trình bày báo cáo tổng kết cuộc thi 5S năm 2026. Theo đó, chương trình được triển khai đồng bộ trong toàn bệnh viện từ ngày 08/04/2026 đến ngày 19/05/2026 với sự tham gia của các khối lâm sàng, cận lâm sàng và hành chính.

Trong thời gian triển khai, các đơn vị đã tích cực rà soát, sàng lọc và sắp xếp lại không gian làm việc; chuẩn hóa hồ sơ, vật tư, trang thiết bị; đồng thời duy trì vệ sinh môi trường theo tiêu chí thống nhất của chương trình. Cuộc thi tập trung đánh giá 6 nội dung trọng tâm gồm: Seiri (Sàng lọc), Seiton (Sắp xếp), Seiso (Sạch sẽ), Seiketsu (Săn sóc), Shitsuke (Sẵn sàng) và tiêu chí cải tiến sáng tạo.

Không khí thi đua diễn ra sôi nổi tại các khoa, phòng, trung tâm với nhiều mô hình, sáng kiến thiết thực được áp dụng vào thực tế công việc. Nhiều đơn vị đã có sự thay đổi rõ rệt về diện mạo môi trường làm việc: khu vực chuyên môn được bố trí khoa học, hệ thống hồ sơ được quản lý đồng bộ, vật tư – trang thiết bị được sắp xếp hợp lý giúp tiết kiệm thời gian thao tác và nâng cao hiệu quả công việc. Đặc biệt, nhiều sáng kiến cải tiến đã góp phần tối ưu quy trình chuyên môn, tăng tính an toàn trong chăm sóc và điều trị người bệnh.

Sau quá trình đánh giá khách quan, nghiêm túc, Ban giám khảo đã lựa chọn 3 đơn vị xuất sắc tiêu biểu đại diện cho 3 khối gồm: Phòng Kế hoạch tổng hợp (khối Hành chính), Khoa Huyết học truyền máu (khối Cận lâm sàng) và Khoa Gây mê hồi sức (khối Lâm sàng). Đây là những đơn vị nổi bật với tinh thần chủ động, sáng tạo và duy trì hiệu quả mô hình 5S trong hoạt động thường quy.

Bên cạnh đó, 6 đơn vị đạt giải A với số điểm trên 90 gồm: Khoa Sản, Khoa Viêm gan, Khoa Vi sinh và Sinh học phân tử, Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng, Khoa Ngoại chấn thương chỉnh hình thần kinh và cột sống, cùng Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế. Các đơn vị đã cho thấy sự chuyển biến tích cực trong việc xây dựng môi trường làm việc sạch sẽ, ngăn nắp, chuyên nghiệp; đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, nhân viên trong việc duy trì chất lượng công việc hằng ngày.

Lễ trao giải không chỉ là dịp ghi nhận những nỗ lực, sáng kiến của các tập thể mà còn là cơ hội để các đơn vị chia sẻ kinh nghiệm, nhân rộng các mô hình hiệu quả trong toàn viện. Thành công của cuộc thi đã góp phần khẳng định quyết tâm của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong việc không ngừng đổi mới, cải tiến chất lượng bệnh viện theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững.

Trong thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động cải tiến chất lượng, xây dựng môi trường bệnh viện “Xanh – Sạch – Đẹp – An toàn – Chuyên nghiệp”, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và sự hài lòng của người bệnh. Với tinh thần trách nhiệm và sự đồng lòng của toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động, phong trào 5S được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành nét văn hóa đặc trưng trong hoạt động quản lý và vận hành của bệnh viện.

Một người đàn ông 66 tuổi tại Hà Nội vừa phải trải qua tình huống nguy kịch do áp xe amidan, gây chít hẹp đường thở cấp tính. Đây được cho là có liên quan đến thói quen uống nước đá và nhai đá lạnh mỗi khi đi nắng hoặc vận động mạnh.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng. Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên để giải nhiệt nhanh sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về.

Hai ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao. Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, ông xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở và được người nhà đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, người trực tiếp điều trị cho biết: Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng. Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản. Đặc biệt, nắp thanh thiệt phù nề hình ‘mõm cá mè’, khiến khe thở thanh môn bị chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm rãi.

Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: Số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính cho thấy xuất hiện ổ áp xe quanh amidan trái kích thước lên tới 16×41 mm, kèm theo các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.

Theo Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp (thể dưới) và đường thở đã bị chít hẹp gần như hoàn toàn. Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt với nguy cơ thất bại cao. “Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê-kíp đã đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe”, Bác sĩ Trịnh Thùy Liên chia sẻ.

Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe của ông T. đã hồi phục ổn định và được xuất viện.

Các bác sĩ cho biết, khi cơ thể đang nóng sau vận động hoặc đi nắng, việc uống nước đá lạnh đột ngột có thể tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Điều này khiến niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen nhai đá, uống nước lạnh thường xuyên vì việc này không chỉ ảnh hưởng tới răng miệng mà còn làm tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan kéo dài và các biến chứng như áp xe quanh amidan. Đặc biệt không uống nước quá lạnh khi vừa đi nắng về. Nên uống nước ấm hoặc nước lọc ở nhiệt độ phòng, uống từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi dần. Với trường hợp của ông T., sau 1 tháng khi tình trạng viêm ổn định, ông cần thực hiện phẫu thuật cắt amidan để triệt tiêu nguy cơ tái phát.

Áp xe amidan thể dưới là một biến chứng nguy hiểm. Nếu người dân thấy các dấu hiệu đau họng kèm khó nuốt, khó thở và sốt cao, cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được xử lý kịp thời, tránh nguy cơ suy hô hấp dẫn đến tử vong.

Các bác sĩ cũng lưu ý, nhiều người chủ quan với triệu chứng đau họng, tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc cố chịu đựng nên khi nhập viện, ổ áp xe đã lan rộng, gây nguy cơ tắc nghẽn đường thở. Đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc viêm amidan mạn tính, biến chứng có thể tiến triển nhanh và nguy hiểm hơn. Vì vậy, khi đau họng kéo dài kèm sốt cao, nói khó, nuốt đau hoặc khó thở, người bệnh cần đi khám sớm, tránh tự điều trị khiến bệnh diễn biến nặng.

Đang dọn dẹp sau giờ làm, một phụ nữ phụ hồ ở Hà Nội bất ngờ bị  máy trộn bê tông cuốn chặt bàn tay trái vào dây curoa, khiến ngón giữa gần như đứt lìa. Nhờ được đưa đi cấp cứu kịp thời và trải qua 4 giờ vi phẫu xuyên đêm, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa đã nối thành công, giữ lại ngón tay cho người bệnh.

Bệnh nhân là chị L.T.Đ (53 tuổi, trú tại Hà Nội), hiện đang làm phụ hồ tại một công trường xây dựng. Theo người thân kể lại vụ tai nạn xảy ra khoảng 17h30, cuối giờ làm việc buổi chiều. Trong lúc dọn dẹp máy trộn bê tông, do sơ suất, găng tay trái của chị Đ. bất ngờ bị dây curoa cuốn chặt, kéo cả bàn tay vào trong máy. Tai nạn khiến ngón III (ngón giữa) tay trái của chị bị đứt gần rời, lộ đầu xương và tổn thương mô mềm nghiêm trọng. Ngay sau đó, chị được các đồng nghiệp đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương: Khi nhập viện bệnh nhân vẫn tỉnh táo nhưng tổn thương ở ngón tay rất phức tạp. Ngón III bị đứt gần hết chu vi ngang khớp liên đốt gần, tổn thương mạch máu hai bên, chỉ còn dính lại một vạt da nhỏ khoảng 0,5cm.

“Hình ảnh đầu ngón tay xẹp lại, trắng nhợt, khi châm kim không có máu rỉ ra là dấu hiệu điển hình của việc ngừng cung cấp máu hoàn toàn đến ngón tay. Kết quả X-quang cho thấy hình ảnh trật khớp liên đốt gần kèm phù nề phần mềm nghiêm trọng.” TS.BS Dương Mạnh Chiến cho biết.

Đáng chú ý, do ngón tay chưa đứt rời hoàn toàn mà vẫn còn dính một phần da nhỏ nên không thể bảo quản lạnh như các trường hợp đứt lìa hoàn toàn. Khi đó, ngón tay rơi vào tình trạng “thiếu máu nóng” – tình trạng cực kỳ nguy hiểm, đe dọa hoại tử ngón tay nếu không được tái thông mạch máu kịp thời trong vòng 6-12 giờ.

Xác định đây là ca cấp cứu đặc biệt ‘tối khẩn’, ê-kíp phẫu thuật nhanh chóng đưa bệnh nhân vào phòng mổ. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ ghi nhận tổn thương rất nặng nề: gãy xương ngón III tay trái, trật khớp liên đốt gần, đứt hoàn toàn mạch máu, dây thần kinh hai bên ngón tay cùng toàn bộ hệ thống gân.

“Đây là một trường hợp khó vì vùng tổn thương rộng, phức tạp nhiều thành phần. Không phải vết cắt sắc gọn mà là tổn thương do giằng xé, khiến các mạch máu và dây thần kinh bị dập, đứt thành nhiều đoạn.” – TS. BS Dương Mạnh Chiến chia sẻ.

Dưới kính hiển vi phẫu thuật, ê-kíp phẫu thuật đã tiến hành cố định xương, khâu nối các mạch máu siêu nhỏ để khôi phục nguồn nuôi, đồng thời nối lại dây thần kinh và gân. Sau gần 4 giờ tập trung cao độ, những tín hiệu lạc quan đầu tiên đã xuất hiện: ngón tay dần chuyển sang màu hồng hào, ấm nóng, máu đã lưu thông trở lại bình thường.

Sau 2 ngày hậu phẫu, sức khỏe chị Đ. đã ổn định. Ngón tay nối hồng hào, tưới máu tốt, không có dấu hiệu tím tái hay tắc mạch. Theo phác đồ, bệnh nhân sẽ được rút đinh cố định ngón tay sau 1 tháng và bắt đầu tập luyện vận động trở lại. Tuy nhiên, do dây thần kinh bị đứt hoàn toàn, bệnh nhân cần ít nhất 6 tháng kiên trì tập vật lý trị liệu để phục hồi cảm giác.

Qua trường hợp này, các chuyên gia y tế đưa ra những lưu ý quan trọng trong việc sơ cứu đối với tai nạn đứt rời chi thể: Với trường hợp đứt rời hoàn toàn: Chi thể bị đứt rời cần được làm sạch bằng nước muối sinh lý, bọc vào gạc sạch, cho vào túi nilon buộc kín rồi mới đặt vào thùng đá (tránh để chi thể tiếp xúc trực tiếp với đá lạnh). Thời gian bảo quản có thể kéo dài từ 12 giờ đến 24 giờ.

Với trường hợp đứt gần rời (còn dính da): Không được ướp đá trực tiếp. Cần băng ép cầm máu và chuyển ngay đến cơ sở y tế có chuyên khoa vi phẫu trong “giờ vàng” (trước 12 giờ) để kịp thời cứu sống chi thể.

Bàn tay là bộ phận rất quan trọng trong sinh hoạt và lao động của con người. Việc tuân thủ an toàn lao động và nắm vững kỹ năng sơ cứu không chỉ giúp cứu sống chi thể mà còn bảo toàn khả năng lao động cho người bệnh sau tai nạn.

Ca phẫu thuật của chị Đ. chỉ là một trong số rất nhiều trường hợp tai nạn lao động mà Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận thời gian qua. Trước đó, các bác sĩ đã từng điều trị cho một bệnh nhân 18 tuổi bị lưỡi máy cắt chém sâu vào tay trái, hay một trường hợp bị lưỡi dập thủy lực rơi trúng chi thể gây dập nát nghiêm trọng. Đáng chú ý là trường hợp anh H., trong lúc điều khiển máy bừa trên ruộng, do lệch tay lái đã bị lưỡi bừa cắt và găm thẳng vào cẳng chân trái.

Những vụ tai nạn này thường xảy ra trong tích tắc nhưng để lại hậu quả nặng nề, thậm chí là tàn phế suốt đời. Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến, hầu hết các tai nạn này đều có điểm chung là sự chủ quan trong quá trình vận hành máy móc hoặc thiếu thiết bị bảo hộ lao động cần thiết. Để giảm thiểu rủi ro, người lao động cần lưu ý:

• Tuyệt đối tuân thủ quy trình vận hành: Không vệ sinh, sửa chữa máy móc khi máy chưa dừng hẳn hoặc chưa ngắt nguồn điện.
• Sử dụng đồ bảo hộ phù hợp: Trang bị găng tay, quần áo gọn gàng; tránh mặc đồ quá rộng hoặc để tóc dài gần các bộ phận chuyển động như dây curoa, bánh răng.
• Tập trung cao độ: Cẩn trọng đặc biệt vào cuối giờ làm khi cơ thể đã mệt mỏi.
• Kiểm tra thiết bị định kỳ: Đảm bảo máy móc luôn có nắp chắn bảo vệ và hoạt động an toàn.