Tác giả: Nguyễn Tiến Dũng

Chỉ từ một vết xước nhỏ ở chân hoặc việc tự đắp tỏi, thuốc nam lên vùng sưng đau, nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến nhanh, gây sốc nhiễm khuẩn, hoại tử mô sâu, thậm chí khiến người bệnh phải cắt cụt một phần chi để kiểm soát nhiễm trùng và bảo toàn tính mạng.

Hoại tử chân vì đắp tỏi và thuốc nam

Ông Đ.S.T (65 tuổi, Lào Cai) có tiền sử viêm dạ dày khoảng 20 năm và mắc gout 7 năm. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện tình trạng khớp gối trái sưng, đau. Nghe người quen mách, ông dùng tỏi đập dập xoa lên vùng đau rồi đắp thuốc nam với mong muốn giảm đau.

Tuy nhiên, tình trạng không những không cải thiện mà vùng đầu gối và cẳng chân ngày càng nóng ran, đau nhiều. Khi tháo bỏ phần thuốc đắp, ông phát hiện tại vùng gối xuất hiện hai nốt rỉ dịch. Theo các bác sĩ, những tổn thương này có thể trở thành đường vào, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào các lớp mô sâu. Sau đó, tổn thương nhanh chóng lan từ vùng khớp gối xuống cẳng chân và bàn chân trái.

Khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ông T. sốt cao 39°C, gai rét, rét run, mệt mỏi nhiều. Vùng cẳng chân và đầu gối trái xuất hiện nhiều bọng nước, mảng hoại tử màu đen, rỉ dịch; chân trái đau và hạn chế vận động nghiêm trọng.

BSCKII Hoàng Mạnh Hà, Trưởng Khoa Ngoại chấn thương, chỉnh hình cho biết: “Việc tự đắp lá cây, tỏi, thuốc nam hoặc các loại thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng da đang viêm nhiễm hoặc có tổn thương hở có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ, vi khuẩn có thể xâm nhập vào các lớp mô sâu và lan rộng theo các tổ chức dưới da, cơ, cân và các mô mềm xung quanh, gây tổn thương nghiêm trọng.”

Cắt cụt nhiều ngón chân chỉ từ vài vết xước nhỏ

Một trường hợp khác là anh L.V.K (47 tuổi, Bắc Ninh). Vài ngày trước khi nhập viện, anh K. dọn dẹp đống gạch, vữa đổ nát từ bờ rào nhà. Sau công việc, anh chỉ nhận thấy một vài vết xước nhỏ ở đầu ngón chân và cho rằng đây là những tổn thương không đáng kể. Khoảng 2 ngày sau, anh bắt đầu sốt cao, rét run, đau đầu và buồn nôn. Anh tự điều trị tại nhà thêm 2 ngày nhưng không cải thiện, sau đó được gia đình đưa đến bệnh viện gần nhà.

Tại đây, bệnh diễn tiến nặng với sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, viêm phổi, viêm cơ tim và nhiễm khuẩn huyết do phức hợp vi khuẩn Burkholderia. Sau 7 ngày điều trị bằng kháng sinh và hỗ trợ hô hấp bằng máy thở, tình trạng suy hô hấp của anh K. tiếp tục tiến triển nặng, buộc phải chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi nhập Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU), anh K. trong tình trạng ý thức giảm, Glasgow 12 điểm, phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở. Da và củng mạc mắt vàng đậm, toàn thân phù nề, xuất huyết dưới da rải rác. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm rất sâu (chỉ còn 18 G/L), các chỉ số viêm tăng cao, men gan tăng. Hai bàn chân xuất hiện nhiều bọng nước xuất huyết, nhiều ngón chân đã hoại tử khô, đen.

Ngay lập tức, người bệnh được hồi sức tích cực, truyền 3 khối tiểu cầu, hỗ trợ hô hấp và kiểm soát nhiễm trùng tích cực. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng toàn thân có những chuyển biến tích cực, anh K. dần cai được máy thở. Tuy nhiên, tổn thương hoại tử tại hai bàn chân lan rộng và ăn sâu, buộc các bác sĩ phải phẫu thuật cắt cụt đốt ngón 4, 5 chân trái và ngón 3, 4, 5 chân phải, đồng thời cắt lọc rộng toàn bộ phần mô hoại tử tại gan bàn chân hai bên.

Trải qua 3 tuần điều trị kiểm soát nhiễm khuẩn và hồi sức tích cực, các vùng tổn thương tại gan bàn chân đã lên tổ chức hạt tốt, tình trạng hoại tử được kiểm soát.

Không chủ quan với những tổn thương nhỏ trên da

Theo BSCKII Hoàng Mạnh Hà, hai trường hợp trên cho thấy nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến rất nhanh và mức độ tổn thương không phải lúc nào cũng tương xứng với biểu hiện ban đầu trên da. Đặc biệt, việc tự điều trị, đắp lá cây, thuốc nam hoặc sử dụng các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc lên vùng da tổn thương có thể làm tình trạng nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.

Để phòng tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm, người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu như vùng da sưng, nóng, đỏ, đau tăng nhanh; sốt cao kèm rét run; mệt mỏi bất thường; xuất hiện bọng nước, vùng da đổi màu tím, đen hoặc các tổn thương xuất huyết. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đang tiến triển nặng và cần được thăm khám y tế sớm. Đặc biệt, những người có bệnh lý nền như gout, đái tháo đường, bệnh gan hoặc các bệnh mạn tính khác khi xuất hiện nhiễm trùng cần được thăm khám sớm, không nên tự điều trị tại nhà.

Với các trường hợp nhiễm trùng phần mềm nặng, phát hiện và điều trị càng sớm càng có ý nghĩa trong việc kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế tổn thương mô, bảo tồn chức năng chi thể và giảm nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng.

Căn cứ Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023;

Căn cứ Nghị định số 42/2025/NĐ-CP ngày 27 tháng 2 năm 2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu của Bộ Y tế;

Theo đề nghị của Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh.

Click vào link sau đây để biết thêm thông tin chi tiết : 1905 BYT. QD ban hanh HDCDDT benh do VR Hanta.signed

Một cụ ông 76 tuổi ở Hà Nội mắc ung thư biểu mô tế bào vảy xâm lấn rộng vùng hàm mặt, ăn mòn nhiều cấu trúc xương và tổ chức quan trọng, vừa được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phẫu thuật cắt bỏ khối u và tái tạo vùng khuyết hổng phức tạp. Nhờ ứng dụng mô hình 3D để lập kế hoạch trước mổ, hai ê-kíp phẫu thuật có thể phối hợp đồng thời, giúp hoàn thành ca phẫu thuật trong 8 giờ thay vì thời gian dự kiến khoảng 12 giờ, qua đó chủ động hơn trong kiểm soát các nguy cơ có thể xảy ra.

Khoảng 3 tháng trước khi nhập viện, ông N.D.S. (76 tuổi, trú tại Hà Nội) phát hiện một khối u ở vùng má phải. Khối u không gây đau nhưng phát triển nhanh, ngày càng cứng chắc, chèn ép các tổ chức xung quanh, làm hẹp hốc mắt và khiến thị lực của người bệnh suy giảm nghiêm trọng.

Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy khối u đã xâm lấn, ăn mòn nhiều cấu trúc vùng hàm mặt, bao gồm toàn bộ xương gò má, xương hàm trên, vùng xoang hàm, hốc mũi, sàn và thành ngoài hốc mắt phải và các tổ chức xung quanh. Kết quả sinh thiết xác định người bệnh mắc ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) xâm lấn.

Trước tình trạng tổn thương lan rộng, người bệnh được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ khối u triệt để kết hợp tái tạo vùng hàm mặt.

Theo TS Dương Mạnh Chiến, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, người trực tiếp thực hiện ca phẫu thuật, đây là trường hợp rất phức tạp do khối u đã xâm lấn rộng vào xương hàm trên, xương gò má, các cấu trúc xương vùng mũi và thành dưới hốc mắt phải.

Để điều trị triệt căn, hạn chế nguy cơ tái phát và kiểm soát khả năng di căn, các bác sĩ phải tiến hành phẫu thuật cắt rộng tổn thương, loại bỏ khối u cùng các tổ chức bị xâm lấn và một phần tổ chức lành xung quanh theo nguyên tắc ung thư học; cắt bỏ phần xương hàm trên bên phải kèm nhãn cầu phải, vét hạch cổ, đồng thời tái tạo lại các cấu trúc vùng mặt đã bị cắt bỏ. Đây là một cuộc phẫu thuật đặc biệt khó, bởi bên cạnh yêu cầu kiểm soát triệt để khối u, các bác sĩ còn phải giải quyết một khuyết hổng lớn và phức tạp ở vùng mặt, đồng thời phục hồi tối đa cấu trúc giải phẫu cho người bệnh.

Để giải bài toán này, lần đầu tiên tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ đã ứng dụng công nghệ mô hình 3D trong đánh giá tổn thương và lập kế hoạch phẫu thuật.

Từ dữ liệu hình ảnh chụp cắt lớp vi tính, ê-kíp phẫu thuật xây dựng mô hình 3D giúp hình dung trực quan, chính xác phạm vi tổn thương, xác định ranh giới cần cắt bỏ và mô phỏng trước các bước phẫu thuật. Dựa trên mô hình này, các bác sĩ có thể tính toán phương án cắt xương, dự kiến hình dạng phần xương cần tái tạo, đồng thời xác định trước vị trí lấy vạt và phương án tạo hình phù hợp với mức độ khuyết hổng.

Nhờ có “kịch bản” phẫu thuật được chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước, ê-kíp có thể chủ động hơn trong quá trình mổ, hạn chế tối đa những tình huống phát sinh và giảm nguy cơ cho người bệnh.

Với trường hợp đặc biệt này, các bác sĩ sử dụng vạt da, cơ và xương bả vai bên trái của chính người bệnh để tái tạo vùng khuyết hổng. Hai ê-kíp phẫu thuật được triển khai đồng thời.

 Ê-kíp 1 do các bác sĩ của chuyên gia Hoàng Văn Nhạ khoa TMH bệnh viện K3 chuyên khoa về ung thư phẫu thuật vùng đầu mặt cổ thực hiện loại bỏ triệt để toàn bộ khối u xâm lấn, vét hạch cổ, kiểm soát diện cắt và hạch vùng liên quan.

Song song đó, ê-kíp phẫu thuật tạo hình do TS Dương Mạnh Chiến thực hiện bóc vạt da, cơ và xương vùng bả vai trái của người bệnh để tái tạo. Các bác sĩ tạo hình lại cấu trúc xương hàm trên, vùng hốc mắt và phần mềm vùng mặt, đồng thời thực hiện nối mạch vi phẫu dưới kính hiển vi để đảm bảo vạt ghép được cấp máu tốt.

Sự phối hợp đồng thời giữa hai ê-kíp, cùng với kế hoạch phẫu thuật được chuẩn bị chi tiết trên nền tảng mô hình 3D, đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian phẫu thuật. Nếu dự kiến ca mổ có thể kéo dài khoảng 12 giờ, thực tế các bác sĩ đã hoàn thành toàn bộ cuộc phẫu thuật trong 8 giờ.

Bên cạnh yếu tố chuyên môn và công nghệ, thể trạng của người bệnh cũng là một trong những yếu tố thuận lợi góp phần vào thành công của ca mổ. Dù đã 76 tuổi, ông S. không mắc các bệnh lý nền mạn tính đáng kể như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh lý tim mạch. Thể trạng tốt giúp người bệnh có khả năng đáp ứng với cuộc phẫu thuật kéo dài và giảm nguy cơ biến chứng toàn thân trong và sau mổ.

Sau 8 giờ phẫu thuật, ca mổ kết thúc thuận lợi. Sau 7 ngày điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh phục hồi rõ rệt.

“Hiện tại, toàn trạng bệnh nhân ổn định, tỉnh táo, tiếp xúc tốt, có thể ngồi dậy và tự sinh hoạt. Vạt da ghép vi phẫu vùng mặt hồng ấm, được cấp máu tốt, trương lực mềm, cho thấy phần mô ghép sống tốt và đang thích ứng hiệu quả”, TS Dương Mạnh Chiến cho biết.

Thành công của ca phẫu thuật đánh dấu bước tiến trong việc ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D vào lập kế hoạch phẫu thuật các tổn thương phức tạp vùng hàm mặt tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại, phẫu thuật ung thư và kỹ thuật tạo hình vi phẫu giúp các bác sĩ chủ động hơn trong xử trí những tổn thương rộng, phức tạp, rút ngắn thời gian phẫu thuật và giảm thiểu nguy cơ cho người bệnh.

Phát hiện ung thư gan trên nền viêm gan B mạn tính từ năm 2020, suốt 5 năm qua, người phụ nữ 38 tuổi đã trải qua gần như tất cả các phương pháp điều trị hiện có như đốt sóng cao tần, nút mạch hóa chất và điều trị thuốc toàn thân. Khi khối u vẫn không ngừng tiến triển và hy vọng dần thu hẹp, chiến lược điều trị đa mô thức, cá thể hóa tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tạo nên bước ngoặt: khối u được cắt bỏ thành công, mở ra cơ hội sống mới cho người mẹ ba con.

Tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ vừa điều trị thành công cho nữ bệnh nhân 38 tuổi (Hưng Yên), là công nhân và đang nuôi ba con nhỏ. Chị mắc ung thư biểu mô tế bào gan trên nền viêm gan B mạn tính.

Theo ThS.BSNT Dương Thị Hường, người bệnh đã được điều trị viêm gan B bằng thuốc kháng virus đều đặn trong nhiều năm. Năm 2020, trong một lần khám định kỳ, chị phát hiện mắc ung thư gan. Từ đó đến nay, chị liên tục được điều trị bằng nhiều phương pháp như đốt sóng cao tần (RFA), nút mạch hóa chất (TACE) nhiều lần nhằm kiểm soát khối u.

Tuy nhiên, bệnh không đáp ứng như mong đợi. Đến tháng 8/2025, các biện pháp điều trị tiếp tục cho hiệu quả hạn chế. Tháng 12/2025, khối u tăng sinh mạch trở lại. Các bác sĩ chuyển sang điều trị thuốc toàn thân nhưng ung thư vẫn tiếp tục tiến triển, xuất hiện thêm tổn thương mới, trong khi chỉ số AFP tăng lên tới 626 ng/mL, phản ánh hoạt động mạnh của khối u.

Trước tình trạng đó, bệnh nhân được chuyển đến Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Sau khi đánh giá toàn diện bằng các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và phân giai đoạn bệnh, các bác sĩ xác định đây là trường hợp ung thư gan phải tiến triển.

Theo ThS.BSNT Dương Thị Hường, mặc dù đã trải qua nhiều lần điều trị nhưng người bệnh vẫn chưa hết cơ hội. Sau khi hội chẩn đa chuyên khoa và đánh giá toàn diện mức độ xâm lấn của khối u, chức năng gan cũng như thể trạng, các bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật cắt gan phải diện rộng. Đây trở thành bước ngoặt sau gần 5 năm người bệnh kiên trì chống chọi với ung thư.

Ca mổ diễn ra thuận lợi. Sau phẫu thuật, chức năng gan hồi phục tốt, diễn biến hậu phẫu ổn định. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) kiểm tra không ghi nhận tổn thương còn sót lại, các chỉ điểm khối u giảm rõ rệt. Chỉ sau 10 ngày điều trị, người mẹ ba con được xuất viện trong niềm vui vỡ òa của gia đình và tập thể y bác sĩ.

Thành công của ca bệnh là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược điều trị đa mô thức và cá thể hóa trong điều trị ung thư gan.

ThS.BSNT Dương Thị Hường chia sẻ: “Không phải mọi trường hợp ung thư gan tiến triển đều đồng nghĩa với mất cơ hội điều trị. Điều quan trọng là người bệnh cần được đánh giá lại liên tục ở từng giai đoạn để  điều chỉnh chiến lược phù hợp. Khi được tiếp cận đúng thời điểm, đúng phương pháp, ngay cả những trường hợp tưởng như bế tắc vẫn có thể mở ra cơ hội sống”.

Dưới góc độ chuyên môn, BSCKII Nguyễn Trường Giang – Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa cho biết: Trường hợp này cho thấy vai trò quan trọng của điều trị đa mô thức và chiến lược cá thể hóa trong ung thư gan. Việc phối hợp linh hoạt giữa đốt sóng cao tần, nút mạch hóa chất, điều trị thuốc toàn thân và phẫu thuật giúp tối ưu hiệu quả kiểm soát bệnh, đồng thời mở thêm cơ hội điều trị cho những trường hợp trước đây vốn được đánh giá rất khó can thiệp.

BS Giang khuyến cáo, người mắc viêm gan B mạn tính cần khám định kỳ và tầm soát ung thư gan thường xuyên theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi đã được chẩn đoán ung thư gan, người bệnh cần tuân thủ điều trị, tái khám đúng hẹn và không tự ý bỏ dở quá trình theo dõi. Mỗi bệnh nhân ung thư gan là một hành trình riêng biệt. Việc đánh giá chính xác giai đoạn bệnh, lựa chọn đúng phương pháp và sự phối hợp chặt chẽ của hội đồng đa chuyên khoa chính là ‘chìa khóa vàng’ giúp kéo dài thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa cấp cứu thành công cụ ông 64 tuổi bị ngộ độc methanol rất nặng, rơi vào tình trạng rối loạn ý thức, toan chuyển hóa nghiêm trọng mê man và suy đa tạng. Nhờ được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đặc biệt là lọc máu tích cực, người bệnh hồi phục hoàn toàn, không ghi nhận di chứng thần kinh hay thị lực.

Bệnh nhân là ông H.C.T. (64 tuổi, trú tại Hà Nội). Theo người nhà, ông T. có uống rượu nhưng không cho gia đình biết, sau đó về phòng nằm nghỉ. Do không biết việc này, người thân không nhận thấy bất thường. Hơn một ngày sau, thấy ông T. không ra ăn uống hay giao tiếp, gia đình vào kiểm tra thì phát hiện ông đã rơi vào trạng thái mê man, gọi hỏi không đáp ứng. Người bệnh nhanh chóng được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Thời điểm nhập viện, bệnh nhân lơ mơ, điểm hôn mê Glasgow chỉ còn 10 điểm. Các chỉ số xét nghiệm cho thấy ông T. bị toan chuyển hóa đặc biệt nghiêm trọng với pH máu tụt xuống mốc 6,8 – mức độ đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Bệnh nhân đồng thời bị suy đa tạng, suy thận và tăng men cơ (CK) rất cao. Các bác sĩ nhận định đây là một trường hợp ngộ độc methanol cấp tính mức độ nặng.

ThS.BS Lê Sơn Việt (Khoa Cấp cứu) cho biết, ngay khi nghi ngờ bệnh nhân ngộ độc methanol, các bác sĩ đã lập tức triển khai các biện pháp hồi sức tích cực và chỉ định lọc máu cấp cứu để loại bỏ độc chất ra khỏi cơ thể. Kết quả xét nghiệm sau đó xác nhận nồng độ methanol trong máu người bệnh vượt mức 100 mg/dL (trong khi ngưỡng bình thường là dưới 20 mg/dL và mức từ 40 mg/dL đã có thể gây ngộ độc nặng).

“Methanol là một loại cồn công nghiệp, hoàn toàn khác với ethanol trong đồ uống có cồn thông thường. Khi vào cơ thể, methanol được chuyển hóa thành axit formic – chất độc tấn công mạnh vào hệ thần kinh, đặc biệt là dây thần kinh thị giác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị giảm thị lực, mất thị lực hoặc mù vĩnh viễn, đồng thời có nguy cơ tổn thương não, suy đa tạng, co giật và tử vong”, BS Việt nhấn mạnh.

Sau hai ngày lọc máu tích cực, tình trạng toan chuyển hóa của bệnh nhân dần được cải thiện. Đến ngày điều trị thứ 5, người bệnh tỉnh táo, được rút ống nội khí quản và đủ điều kiện xuất viện. May mắn, bệnh nhân không ghi nhận di chứng về thần kinh hay thị lực.

Theo BS Việt, đây là trường hợp rất may mắn vì mặc dù nhập viện trong tình trạng ngộ độc methanol rất nặng, người bệnh vẫn hồi phục tốt và không để lại di chứng.  Trên thực tế, không ít  trường hợp ngộ độc methanol dù được cứu sống vẫn phải đối mặt với các di chứng nặng nề, đặc biệt là tổn thương thần kinh thị giác dẫn đến giảm thị lực hoặc mù mắt kéo dài, thậm chí vĩnh viễn.

BS Việt khuyến cáo, người dân chỉ nên sử dụng rượu có nguồn gốc rõ ràng, tuyệt đối không uống các loại rượu không rõ xuất xứ, rượu tự pha chế, các sản phẩm có nguy cơ chứa methanol hoặc các sản phẩm có nguy cơ chứa methanol.

Sau khi uống rượu, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi nhiều, đau đầu, buồn nôn, nôn, nhìn mờ, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đặc biệt, tình trạng nhìn mờ hoặc rối loạn thị giác là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng của ngộ độc methanol. Người dân không nên chủ quan cho rằng đây chỉ là biểu hiện của say rượu thông thường, bởi việc chậm trễ điều trị có thể làm mất cơ hội bảo tồn thị lực và đe dọa tính mạng người bệnh.

Chỉ đau âm ỉ vùng bụng khoảng hai ngày, người đàn ông gần 70 tuổi nghĩ mình chỉ bị rối loạn tiêu hóa thông thường. Thế nhưng, khi lên bàn mổ, các bác sĩ phát hiện ổ bụng đã xuất hiện dịch viêm kèm giả mạc, cho thấy tình trạng viêm ruột thừa đã tiến triển nặng. Đáng chú ý, người bệnh còn có một biến đổi giải phẫu hiếm gặp khiến ca mổ trở nên khó khăn hơn. Nếu tiếp tục chậm trễ, người bệnh có nguy cơ vỡ ruột thừa, gây viêm phúc mạc và nhiều biến chứng nguy hiểm.

Ông N.V.T. (ở Hà Nội) nhập viện tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trong tình trạng đau âm ỉ vùng hố chậu phải kéo dài khoảng hai ngày. Do sốt nhẹ, cơn đau không dữ dội nên triệu chứng rất dễ bị bỏ qua, đặc biệt ở người cao tuổi – nhóm bệnh nhân thường có biểu hiện viêm ruột thừa không điển hình. ThS.BSNT Đặng Hoàng Quốc cho biết, khi thăm khám, người bệnh có đau và phản ứng thành bụng rõ vùng hố chậu phải. Kết quả xét nghiệm ghi nhận số lượng bạch cầu tăng lên 19.000/mm³, gần gấp đôi so với bình thường, cho thấy cơ thể đang có phản ứng viêm cấp. Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính cho thấy ruột thừa tăng kích thước khoảng 7 mm, kèm thâm nhiễm mỡ xung quanh – dấu hiệu viêm đã lan sang các mô lân cận. Người bệnh được chẩn đoán viêm ruột thừa cấp và chỉ định phẫu thuật nội soi cấp cứu.

Tuy nhiên, khi tiến hành phẫu thuật, ê-kíp ghi nhận tình trạng bệnh nặng hơn so với hình ảnh ban đầu. Trong ổ bụng đã xuất hiện dịch đục lẫn giả mạc khu trú tại hố chậu phải sau thời gian bệnh tiến triển khoảng 2 ngày. Đặc biệt, trong quá trình phẫu thuật, ê-kíp phát hiện đầu ruột thừa cắm sâu vào gốc mạc treo ruột non – một biến đổi giải phẫu hiếm gặp. Đây là khu vực tập trung nhiều mạch máu nuôi ruột nên việc bóc tách đòi hỏi sự tỉ mỉ và chính xác. “Thông thường chỉ cần bộc lộ ruột thừa rồi cắt bỏ. Tuy nhiên, ở trường hợp này, chúng tôi phải bóc tách rất cẩn thận để giải phóng đầu ruột thừa khỏi gốc mạc treo ruột non. Nếu làm tổn thương các mạch máu nuôi ruột, người bệnh có nguy cơ thiếu máu, hoại tử ruột non và phải cắt thêm một đoạn ruột”, BS Quốc cho biết.

Sau khi bóc tách an toàn, ê-kíp tiến hành cắt ruột thừa bằng phương pháp nội soi, đồng thời rửa sạch ổ bụng và đặt dẫn lưu ổ bụng. Người bệnh hồi phục thuận lợi sau phẫu thuật. Sau mổ ngày thứ nhất, ông N.V.T. hết sốt, đánh hơi được, được cho ăn lại qua đường miệng. Sau mổ 3 ngày, bệnh nhân được rút bỏ dẫn lưu ổ bụng do lượng dịch ra hàng ngày rất ít. Bệnh nhân ổn định, ra viện sau 5 ngày điều trị.

Theo BS Quốc, viêm ruột thừa có thể chỉ có biểu hiện bằng đau âm ỉ vùng hố chậu phải, kèm buồn nôn, nôn hoặc cảm giác mót rặn nên người bệnh dễ chủ quan không đi khám dẫn tới bệnh tiến triển nặng. Ở người cao tuổi, bệnh càng dễ bị chẩn đoán muộn do ở lứa tuổi này, hệ miễn dịch suy giảm nên triệu chứng thường không điển hình, ít sốt hoặc đau không rầm rộ như ở người trẻ.

BS Quốc khuyến cáo, khi xuất hiện đau vùng hố chậu phải, đặc biệt kèm buồn nôn, nôn, sốt hoặc rối loạn tiêu hóa, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm nhằm loại trừ viêm ruột thừa. Riêng với người cao tuổi, dù chỉ đau bụng âm ỉ cũng không nên chủ quan vì bệnh có thể đã tiến triển nặng. Việc phát hiện và phẫu thuật ở giai đoạn sớm giúp cuộc mổ đơn giản, giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Ngược lại, nếu trì hoãn điều trị, ruột thừa có thể vỡ, gây viêm phúc mạc, thậm chí phải cắt thêm một đoạn ruột, làm cuộc phẫu thuật trở nên phức tạp, thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ biến chứng tăng cao.

Không ít người vẫn cho rằng uốn ván chỉ xảy ra khi giẫm phải đinh gỉ sét hoặc bị vật kim loại hoen gỉ đâm vào người. Chính quan niệm sai lầm này khiến nhiều trường hợp chủ quan với những vết thương nhỏ, để rồi phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch vì một căn bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng tiêm phòng.

Bị gà mổ vào chân, cụ ông 94 tuổi nguy kịch vì uốn ván

Đó là trường hợp của cụ ông H.V.L. (94 tuổi, Hưng Yên). Cách nhập viện khoảng 10 ngày, cụ bị gà mổ vào gót chân trái. Nghĩ rằng chỉ là một vết thương nhỏ, gia đình chỉ rửa qua bằng nước sạch và không đến cơ sở y tế xử trí hay tiêm phòng uốn ván.

Vài ngày sau, cụ ông bắt đầu xuất hiện đau mỏi toàn thân, cứng cổ, miệng khó há, ăn uống dễ sặc. Khi được đưa đến bệnh viện tuyến dưới, cụ đã trong tình trạng da lạnh, vã mồ hôi, ứ đọng đờm dãi, gây tắc đường thở và phải đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bác sĩ Trương Tư Thế Bảo, Khoa Cấp cứu, cho biết khi nhập viện, người bệnh có tình trạng gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng, chỉ số viêm CRP tăng 47 mg/L, bạch cầu tăng 12,8 G/L. Vết thương ở gót chân đã khô bề mặt, đây chính là “đường vào” để vi khuẩn uốn ván xâm nhập. Người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh uốn ván toàn thể mức độ nặng, nguy cơ tử vong cao do tuổi cao, xuất hiện nhiều cơn co cứng, chẹn ngực.

Vết thương sau ngã xe tưởng đã lành vẫn dẫn đến uốn ván nặng

Một trường hợp khác là anh T.V.Đ. (50 tuổi, Bắc Ninh). Anh có tiền sử uống rượu nhiều năm khiến thể trạng suy giảm. Sau một lần ngã xe, anh bị vết thương ở lòng bàn tay trái nhưng không được xử trí đúng cách. Khi nhập viện, người bệnh đã xuất hiện những cơn giật cứng toàn thân liên tục, suy hô hấp, tím tái, phải đặt ống nội khí quản.

Ban đầu, người bệnh được chẩn đoán là suy hô hấp và viêm màng não. Tuy nhiên, sau khi chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, qua khai thác tiền sử và thăm khám, các bác sĩ phát hiện vết thương ở lòng bàn tay trái kích thước khoảng 3 x 3 cm, sâu lộ xương dù bề mặt đã khô. Cùng với các biểu hiện lâm sàng như co cứng cơ, giật cứng toàn thân, các bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc uốn ván toàn thể mức độ nặng.

Người bệnh có bạch cầu tăng 14,73 G/L, CRP tăng cao, phải mở khí quản cấp cứu, nuôi ăn qua sonde và điều trị hồi sức tích cực do nguy cơ suy hô hấp và sốc nhiễm khuẩn.

Đừng chỉ nghĩ uốn ván đến từ “đinh gỉ”

Qua hai trường hợp trên, các bác sĩ cho biết nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ giẫm phải đinh gỉ hoặc bị sắt thép hoen gỉ đâm mới mắc uốn ván. Thực tế, vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) tồn tại phổ biến trong đất, cát, bụi bẩn và phân gia súc, gia cầm. Khi nha bào xâm nhập qua các vết thương hở, đặc biệt là những vết thương sâu hoặc nhiễm bẩn, chúng có thể phát triển và tiết độc tố gây bệnh uốn ván.

Vì vậy, một vết gà mổ, vết gai đâm, vết trầy xước do ngã xe hay bất kỳ vết thương hở nào tiếp xúc với môi trường bẩn đều có nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván nếu không được xử trí đúng cách.

Việc chỉ rửa vết thương bằng nước sạch không đủ để loại bỏ nha bào uốn ván. Đối với các vết thương hở, vết thương sâu, dập nát hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần đến cơ sở y tế để được làm sạch, sát khuẩn đúng quy trình và đánh giá chỉ định tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT) hoặc vắc-xin phòng uốn ván nếu cần.

Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 10% đến trên 50%, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền nếu không được điều trị hồi sức tích cực kịp thời. Chi phí điều trị một ca uốn ván nặng phải thở máy, dùng thuốc an thần kéo dài và chăm sóc hồi sức có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, chưa kể thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ để lại nhiều di chứng nặng. Trong khi đó, chỉ một mũi vắc-xin phòng uốn ván hoặc một liều huyết thanh kháng uốn ván khi được chỉ định sau chấn thương có thể giúp phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này. Đừng để sự chủ quan với một vết thương nhỏ phải trả giá bằng sức khỏe, thậm chí là tính mạng.

ThS.Bs Trương Tư Thế Bảo, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo: Người dân không nên chủ quan với bất kỳ vết thương hở nào, dù chỉ là vết trầy xước, gai đâm, gà mổ hay vết thương do ngã xe. Điều quan trọng không phải kích thước vết thương mà là nguy cơ nhiễm bệnh. Với những người chưa tiêm phòng đầy đủ, không nhớ tiền sử tiêm chủng hoặc đã nhiều năm chưa tiêm nhắc lại, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ mắc uốn ván và chỉ định tiêm vắc-xin, hoặc phối hợp với huyết thanh kháng uốn ván (SAT) khi cần thiết. Điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp uốn ván nặng đều bắt đầu từ những vết thương rất nhỏ mà người bệnh cho rằng không đáng lo ngại. Đừng đánh đổi sức khỏe, thậm chí là tính mạng, chỉ vì sự chủ quan với một vết thương tưởng chừng vô hại.

Suốt 6 năm sống chung với căn bệnh da liễu hiếm gặp, người phụ nữ 54 tuổi liên tục phải chịu đựng những vùng da trợt loét, chảy dịch và đau rát ở khắp các nếp gấp trên cơ thể. Dịch tiết nhiều đến mức bà luôn phải quấn khăn quanh người để tránh làm ướt quần áo. Sau nhiều năm điều trị tại nhiều cơ sở y tế nhưng bệnh vẫn liên tục tái phát. Theo chai sẻ của người bệnh, đây là lần đầu tiên người bệnh kiểm soát được các tổn thương sau khi điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, vừa tiếp nhận và điều trị cho bà V.T.M. (54 tuổi, Hải Phòng). Người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh Hailey-Hailey (hay còn gọi là bệnh pemphigus gia đình lành tính)- một bệnh da liễu di truyền hiếm gặp (tỉ lệ mắc là 1:50.000) với các triệu chứng mảng da đỏ, trợt, bọng nước, chảy dịch, rất đau đớn và tái phát thường xuyên, hay gặp ở vùng nếp gấp.

Khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện nhiều vùng da đỏ, sưng nề, trợt, chảy dịch lan rộng ở hai bên cổ, nách, nếp lằn vú, bẹn, khuỷu tay, khoeo chân và rất đau đớn. Bà M. chia sẻ, bà đã mắc bệnh suốt 6 năm, trong đó 2 năm gần đây tình trạng ngày càng nặng. Các đợt bùng phát xảy ra liên tục khiến vùng da ở các nếp gấp luôn trong tình trạng lở loét, đau rát, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống hằng ngày. Bà đã nhiều lần điều trị tại các cơ sở y tế ở Hà Nội và Hải Phòng nhưng các tổn thương chỉ cải thiện trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng tái phát. Đáng chú ý, khai thác tiền sử gia đình cho thấy bố, chú ruột và em gái của bệnh nhân đều mắc tình trạng tương tự, gợi ý rõ yếu tố di truyền của bệnh.

Bác sĩ Phạm Minh Tâm (Bác sĩ chuyên khoa Da liễu, Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa) cho biết, sau khi thăm khám toàn diện và làm các xét nghiệm cần thiết, bệnh nhân được xác định mắc Hailey-Hailey. Đây là bệnh lý do đột biến gen làm rối loạn sự liên kết giữa các tế bào lớp thượng bì, khiến lớp thượng bì da trở nên lỏng lẻo, dễ trợt nứt và hình thành bọng khi có ma sát hoặc trong môi trường ẩm ướt, ra mồ hôi nhiều (như vùng cổ, nách, dưới vú, bẹn…) hoặc nhiễm khuẩn, nhiễm nấm, nhiễm virus herpes.

“Hailey-Hailey không phải bệnh nhiễm trùng đơn thuần hay viêm da cơ địa thông thường mà là bệnh mạn tính có tính chất di truyền. Các yếu tố như nhiệt độ cao, tăng tiết mồ hôi, ma sát, hoặc tình trạng bội nhiễm vi khuẩn, virus, nấm đều có thể khiến bệnh bùng phát dữ dội hơn”- BS Phạm Minh Tâm phân tích.
Sau khi nhập viện, bệnh nhân được điều trị nội khoa bằng thuốc uống, thuốc bôi kết hợp kiểm soát tình trạng bội nhiễm. Để hạn chế nguy cơ tái phát lâu dài, các bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị duy trì, trong đó tiêm Botulinum toxin A (Botox) nhằm giảm tiết mồ hôi được lựa chọn như một biện pháp điều trị hỗ trợ. Việc giảm tiết mồ hôi giúp hạn chế tình trạng ẩm ướt tại các vùng nếp gấp, tạo điều kiện để tổn thương cũ lành thương và hạn chế bùng phát bệnh. Do diện tích tổn thương da quá rộng, tiết dịch và người bệnh đau nhiều, các bác sĩ không thể thực hiện ủ tê tại chỗ như thông thường nên thủ thuật được tiến hành trong phòng mổ với hỗ trợ giảm đau để bảo đảm an toàn và giảm tối đa sự khó chịu cho người bệnh.

Sau 7 ngày điều trị, các vùng da trợt loét đã khô se, hết chảy dịch và giảm đau rõ rệt. Người bệnh được xuất viện và tiếp tục tái khám định kỳ hằng tháng để theo dõi, điều trị duy trì.

Theo BS Tâm, bệnh Hailey-Hailey (bệnh pemphigus gia đình lành tính) là bệnh da di truyền hiếm gặp. Trong nhiều năm công tác tại chuyên ngành Da liễu, bác sĩ chỉ gặp rất ít trường hợp tương tự. Mặc dù hiện nay chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn, nhưng nếu được chẩn đoán đúng, điều trị phù hợp và kiểm soát tốt các yếu tố làm bệnh bùng phát, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tình trạng bệnh, hạn chế tái phát và cải thiện chất lượng cuộc sống.

BS Tâm khuyến cáo, khi xuất hiện các tổn thương kéo dài ở vùng nếp gấp như nách, cổ, dưới vú, bẹn… với biểu hiện trợt loét, chảy dịch, tái phát nhiều lần, người bệnh nên đến khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán chính xác. Người mắc bệnh Hailey-Hailey cần được theo dõi điều trị lâu dài, đồng thời duy trì cân nặng hợp lý, giữ vùng da nếp gấp luôn khô thoáng, hạn chế ma sát và kiểm soát tình trạng tăng tiết mồ hôi cùng các yếu tố khởi phát nhằm hạn chế nguy cơ bệnh tái phát.

Chỉ hai ngày sau khi ăn tiết canh lợn, ông Đ.V.C. 45 tuổi (ở Bắc Ninh) đang khỏe mạnh bất ngờ sốt cao, đau đầu, buồn nôn rồi nhanh chóng rơi vào tình trạng rối loạn ý thức. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não nghi do nhiễm liên cầu lợn và đang được điều trị tích cực tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo người nhà, khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, người bệnh có ăn tiết canh lợn. Hai ngày sau, bệnh nhân xuất hiện sốt, đau đầu, buồn nôn. Các triệu chứng diễn tiến rất nhanh, người bệnh trở nên rối loạn ý thức, lơ mơ, kích thích, được đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Do tình trạng nặng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.

ThS.BSNT Phan Văn Mạnh cho biết, khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng giảm ý thức, Glasgow 9 điểm (thang điểm đánh giá ý thức), kèm dấu hiệu điển hình của viêm màng não cấp. Bệnh nhân được chẩn đoán Viêm màng não, theo dõi do Streptococcus suis (Liên cầu lợn).

Theo bác sĩ Mạnh, ở những trường hợp viêm màng não cấp có rối loạn ý thức, biến chứng đáng lo ngại nhất là phù não. Đây là tình trạng có thể làm tăng nhanh áp lực nội sọ, gây tổn thương não nghiêm trọng, đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay sau khi tiếp nhận, bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy, kháng sinh và triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức tích cực nhằm kiểm soát phù não.

Sau 4 ngày điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhân cải thiện, rút được ống nội khí quản. Bệnh nhân sau đó được chuyển lên khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp để tiếp tục điều trị.

Theo ThS.BSNT Phan Văn Mạnh, liên cầu lợn là căn nguyên gây viêm màng não người lớn hàng đầu ở Việt Nam. Ngoài viêm màng não, vi khuẩn này có thể gây nhiễm khuẩn huyết với các biểu hiện nặng như ban xuất huyết, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.

Đáng lưu ý, mặc dù bệnh nhân khai có ăn tiết canh lợn, trên thực tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương từng tiếp nhận không ít trường hợp cho biết chỉ ăn tiết canh gà, dê hoặc các loại tiết canh khác nhưng cuối cùng vẫn được xác định mắc liên cầu lợn. Theo các bác sĩ, nguyên nhân có thể do trong quá trình chế biến, một số nơi đã pha trộn tiết lợn vào các loại tiết canh khác, làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn.

BS Mạnh khuyến cáo, người dân tuyệt đối không nên ăn tiết canh hoặc các sản phẩm từ thịt lợn chưa được nấu chín kỹ. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, buồn nôn sau khi ăn tiết canh hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Nhiều bậc phụ huynh thường tặc lưỡi cho qua khi thấy con em mình ngồi học với những tư thế vẹo vọ, “thoải mái” trên ghế. Tuy nhiên, nếu không được cha mẹ quan tâm, nhắc nhở và điều chỉnh kịp thời, những thói quen ngồi học sai tư thế có thể làm tăng nguy cơ hình thành các rối loạn tư thế, ảnh hưởng đến sự phát triển hệ cơ xương ở trẻ.

Thói quen ngồi học sai nhiều năm để lại hệ lụy cho cột sống

Ở tuổi 16 – giai đoạn cơ thể đang phát triển mạnh về thể chất, đáng lẽ em phải có vóc dáng cân đối và tự tin, thì em Đ.H.T. (16 tuổi, Hà Nội) lại phải gánh chịu một hệ lụy nặng nề về hình thể. Em được mẹ đưa đến Khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng bị gù vẹo cột sống nghiêm trọng, dáng đi gù, cổ rụt sâu xuống thấy rõ.

Qua thăm khám và khai thác tiền sử, bác sĩ CKI Lê Nguyên Long, Phó Trưởng khoa Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng nhận định tình trạng gù, vẹo, lệch cột sống lưng, rối loạn tư thế của bệnh nhân có liên quan đến việc duy trì tư thế ngồi học sai trong thời gian dài. Từ đó, bác sĩ đã xây dựng phác đồ phục hồi chức năng toàn diện cho bệnh nhân với các phương pháp như: xoa bóp, tác động cột sống, chiếu tia hồng ngoại nhằm giảm co cứng cơ, tăng tuần hoàn tại chỗ; tập vận động cột sống cổ – lưng trên bóng, thang tường và với tạ tay giúp cải thiện tầm vận động, hỗ trợ điều chỉnh tư thế, giảm đau, giãn cơ và tăng tuần hoàn vùng cổ, vai, lưng. Ngoài ra, bệnh nhân còn được kết hợp điều trị bằng điện xung, sóng xung kích và siêu âm theo chỉ định.

Sau một liệu trình điều trị, dưới sự hướng dẫn vận động của các y bác sĩ, cùng với sự phối hợp, hỗ trợ sát sao của gia đình, tình trạng co cứng cơ vùng cổ – vai – lưng của cháu T. được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, bác sĩ Long cho biết đây mới chỉ là giai đoạn đầu của quá trình phục hồi. Để cải thiện tư thế và phục hồi chức năng vận động, cháu T. sẽ phải trải qua một quá trình kiên trì tập luyện phục hồi chức năng, đồng thời duy trì tư thế ngồi học, đi đứng đúng cách trong sinh hoạt hằng ngày.

Đừng để sự buông lỏng của cha mẹ làm cong vẹo tương lai của con

Cột sống của trẻ trong giai đoạn học sinh từ tiểu học đến trung học vẫn đang phát triển và hoàn thiện. Việc duy trì tư thế ngồi học sai như nằm bò ra bàn, gục cằm, vẹo sườn, bắt chéo chân trong thời gian dài… làm tăng áp lực lên cột sống, cơ và dây chằng. Nếu kéo dài, hệ cơ và dây chằng có thể thích nghi với tư thế sai, dẫn đến mất cân bằng cơ và rối loạn tư thế.

Chính vì vậy, “các bậc cha mẹ cần lựa chọn bàn ghế có chiều cao phù hợp với vóc dáng của trẻ theo từng độ tuổi. Bố trí góc học tập đủ ánh sáng và hướng dẫn trẻ ngồi đúng tư thế. Việc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ tư thế chỉ nên thực hiện khi có chỉ định hoặc tư vấn từ bác sĩ, chuyên gia phục hồi chức năng. Điều đặc biệt quan trọng là cần nhắc nhở và giám sát trẻ khi ngồi học. Không nên để trẻ tự ý ngồi học theo thói quen thả lỏng. Khi thấy con có biểu hiện đi gù, vai lệch, cổ rụt, cần đưa đến các cơ sở y tế chuyên khoa phục hồi chức năng ngay lập tức, tránh để biến dạng cột sống trở nên cố định, khó phục hồi khi trẻ đã qua giai đoạn tăng trưởng”, bác sĩ Long khuyến cáo.

Bác sĩ Long cũng khuyến cáo, bên cạnh việc lựa chọn bàn ghế phù hợp và hướng dẫn trẻ ngồi đúng tư thế, phụ huynh cần giúp trẻ hình thành thói quen học tập, sinh hoạt khoa học. Không nên ngồi liên tục quá 30–45 phút mà cần đứng dậy đi lại, thay đổi tư thế hoặc thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ trong vài phút để giảm áp lực lên cột sống. Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể chất phù hợp với lứa tuổi, đặc biệt là các bài tập giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng, cơ bụng và cải thiện tư thế. Ngoài ra, việc duy trì tư thế cúi đầu trong thời gian dài khi sử dụng máy tính, điện thoại có thể góp phần hình thành các rối loạn tư thế và làm tăng nguy cơ đau vùng cổ, vai, lưng.

Chỉ sau vài ngày nhổ răng số 8 (răng khôn), một cụ bà 83 tuổi ở Hưng Yên đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, hôn mê, áp xe hoại tử lan rộng vùng hàm mặt và vòm họng, phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật và hơn một tháng điều trị tích cực để giành lại sự sống. Các bác sĩ cảnh báo, với người cao tuổi có bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bất kỳ thủ thuật xâm lấn nào cũng cần được đánh giá và theo dõi chặt chẽ.

Từ chiếc răng đau đến cơn sốc nhiễm khuẩn

Bà N.T.G (83 tuổi, Hưng Yên) có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường nhiều năm nhưng dùng thuốc không thường xuyên. Khoảng hai tuần trước khi nhập viện, bà xuất hiện đau răng kèm đau đầu nên đến cơ sở y tế để nhổ răng số 8. Ba ngày sau, vùng má trái bắt đầu sưng đau dữ dội và ngày càng lan rộng. Mặc dù đã được chuyển đến bệnh viện tuyến trên để trích rạch ổ viêm và điều trị kháng sinh trong 5 ngày, tình trạng vẫn không cải thiện.

Người bệnh dần rơi vào trạng thái lơ mơ, sốt cao. Khi chuyển đến bệnh viện tuyến tỉnh, bà đã bị sốc nhiễm khuẩn, viêm tấy lan tỏa vùng hàm mặt, hôn mê, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản cấp cứu trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bác sĩ Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đặc biệt nguy kịch: sốt 40°C, phù toàn thân, môi khô, hôn mê. Vùng má trái có ổ áp xe kích thước khoảng 5 x 10 cm, hoại tử, chảy nhiều dịch mủ có mùi hôi.

Các xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng rất nặng với CRP tăng tới 203 mg/L, albumin giảm sâu còn 23 g/L, tiểu cầu chỉ còn 14 G/L. Cấy máu, cấy dịch mủ phát hiện vi khuẩn Streptococcus constellatus – loại vi khuẩn thường cư trú trong khoang miệng và đường hô hấp trên. Hình ảnh CT vùng hàm ghi nhận ổ áp xe lan rộng vào vòm họng, tuyến mang tai và các khoang phần mềm vùng mặt, kèm nhiều ổ khí, trong khi CT phổi cũng cho thấy nhiều ổ áp xe.

Người bệnh được chẩn đoán viêm mô bào, áp xe hoại tử vùng má trái lan rộng vào vòm họng, nhiễm khuẩn huyết do Streptococcus constellatus, biến chứng suy đa tạng và nghi ngờ viêm màng não. Đây là tình trạng cấp cứu rất nặng, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Người bệnh được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng liều cao, hỗ trợ hô hấp, truyền tiểu cầu, bù albumin và hồi sức tích cực.

 Ê-kíp điều trị lập tức hội chẩn liên chuyên khoa để đánh giá khả năng phẫu thuật cấp cứu cắt lọc các tổ chức hoại tử vùng mặt. Tuy nhiên, do người bệnh đang trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng, chưa đủ điều kiện để phẫu thuật triệt để nên trước mắt chỉ có thể chích rạch dẫn lưu và cắt lọc bước đầu các mô hoại tử nhằm hạn chế hoại tử lan rộng, kiểm soát nguồn nhiễm trùng.

Hành trình dần hồi phục và những biến chứng dồn dập

Qua 9 ngày điều trị tích cực, người bệnh dần tỉnh táo, tình trạng sốt cải thiện và thoát sốc. Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh, ê-kíp quyết định tiến hành phẫu thuật cắt lọc các tổ chức hoại tử vùng mặt. Sau phẫu thuật, người bệnh được chăm sóc bằng hệ thống hút áp lực âm (VAC), giúp lượng dịch mủ giảm dần, kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả và thúc đẩy quá trình liền thương. Tưởng chừng đã vượt qua giai đoạn nguy kịch, người bệnh lại tiếp tục đối mặt với biến chứng tràn khí màng phổi trái, nghi do vỡ áp xe phổi, khiến quá trình điều trị kéo dài và đòi hỏi sự theo dõi sát của ê-kíp điều trị.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người mắc các bệnh mạn tính, đặc biệt là đái tháo đường, nếu không được kiểm soát tốt sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến vết thương chậm lành và tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng. Ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền, những tổn thương dù nhỏ trong khoang miệng cũng có thể trở thành “cửa ngõ” để vi khuẩn xâm nhập, gây nhiễm trùng lan rộng, thậm chí dẫn đến sốc nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng.

Đối với người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt là người cao tuổi, cần tuân thủ điều trị để kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào, kể cả nhổ răng. Người bệnh cũng cần thông báo đầy đủ tiền sử bệnh với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Nếu sau nhổ răng xuất hiện các dấu hiệu như sưng đau tăng dần, sốt, chảy mủ, miệng có mùi hôi hoặc khó há miệng, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm trễ đi khám có thể khiến nhiễm trùng lan sâu vào các khoang vùng đầu, mặt, cổ, xâm nhập vào máu và gây nhiều biến chứng nguy hiểm.