NHỨC ĐẦU NGUYÊN PHÁT

1. Nhức đầu nguyên phát là gì ?

Nhức đầu nguyên phát là tình trạng đau đầu tái diễn nhiều lần nhưng không tìm thấy tổn thương cấu trúc trong não.

Đây là dạng đau đầu thường gặp nhất, chiếm đa số các trường hợp đau đầu đến khám.

Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu không kiểm soát tốt có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến:

• Hiệu quả làm việc
• Giấc ngủ
• Tâm lý & chất lượng cuộc sống

Ba dạng nhức đầu nguyên phát thường gặp:

1. Đau nửa đầu Migraine
2. Đau đầu căng cơ (Tension-type headache)
3. Đau đầu chuỗi từng cụm (Cluster headache)

2. Triệu chứng đặc trưng

Lưu ý: Cơn đau có thể kéo dài vài giờ đến vài ngày, tái phát nhiều lần.

3. Nhức đầu nguyên phát khác gì nhức đầu nguy hiểm ?

Hầu hết nhức đầu nguyên phát không có tổn thương trong não.
Tuy nhiên cần đi khám gấp nếu có các dấu hiệu cảnh báo:

Nếu gặp các dấu hiệu trên cần đến bệnh viện ngay!

4. Nguyên nhân và yếu tố khởi phát cơn

Nhức đầu nguyên phát thường khởi phát bởi:

• Căng thẳng, lo âu, mất ngủ
• Ánh sáng mạnh, tiếng ồn lớn
• Uống ít nước, nhịn (bỏ) bữa ăn
• Rượu bia, cà phê, thuốc lá
• Thay đổi nội tiết (đặc biệt ở phụ nữ mang thai, chu kỳ kinh)

Quản lý các yếu tố này giúp giảm đáng kể tần suất cơn.

5. Chẩn đoán tại cơ sở y tế

Bác sĩ Nội thần kinh sẽ:

• Khai thác đặc điểm cơn đau
• Khám thần kinh
• Chỉ định CT hoặc MRI sọ não khi nghi ngờ tổn thương thực thể (tổn thương trong não hoặc vùng liên quan)
• Đánh giá rối loạn giấc ngủ, lo âu, tư thế làm việc

Đa số trường hợp không cần chụp phim nếu biểu hiện điển hình.

6. Điều trị nhức đầu nguyên phát

6a) Điều trị cắt cơn

• Paracetamol, Ibuprofen, Naproxen
• Với migraine: có thể dùng Triptan theo toa bác sĩ

Không tự ý dùng liều cao hoặc kéo dài nhiều ngày liên tiếp nếu chưa có ý kiến bác sĩ.

6b) Điều trị dự phòng (nếu đau ≥ 4 cơn/tháng)

• Propranolol, Amitriptyline, Flunarizine, Topiramate (theo chỉ định bác sĩ)

6c) Kết hợp thay đổi lối sống

• Ngủ đủ 7–8 giờ mỗi ngày
• Tránh bỏ bữa, uống đủ nước
• Giảm cafe, rượu, thuốc lá
• Tập thể dục tối thiểu 150 phút/tuần
• Tập thư giãn: yoga, hít thở sâu, thiền

6d) Vật lý trị liệu

• Xoa bóp – kéo giãn cơ cổ vai gáy
• Điều chỉnh tư thế ngồi trước máy tính

7. Sai lầm thường gặp

8. Lời khuyên của bác sĩ

• Nhức đầu nguyên phát có thể kiểm soát hiệu quả
• Người bệnh cần dùng thuốc đúng hướng dẫn, kết hợp thay đổi lối sống
• Ghi nhật ký cơn đau để theo dõi tiến triển điều trị
• Khi có dấu hiệu cảnh báo cần đến bệnh viện ngay

Quản lý tốt nhức đầu là quản lý chất lượng cuộc sống.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. World Health Organization. Headache disorders [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2025 Jan 15]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/headache-disorders World Health Organization
2. Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). Cephalalgia. 2018;38(1):1–211.
3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Headaches in over 12s: diagnosis and management [Internet]. London: NICE; 2025 update.

BSCKII. Doãn Thị Huyền – Chuyên gia Thần kinh và sọ não – Khoa Khám bệnh và Điều trị Ngoại trú – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương