ĐỘT QUỴ NÃO – CẤP CỨU TÍNH MẠNG, THỜI GIAN LÀ NÃO
1. Đột quỵ não là gì ?
Đột quỵ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần của não bị gián đoạn hoặc giảm, khiến mô não không nhận đủ oxy và chất dinh dưỡng; trong vòng vài phút, tế bào não bắt đầu chết.
Nếu không được xử trí sớm, người bệnh có nguy cơ tàn phế suốt đời hoặc tử vong.
Đột quỵ có 2 loại chính:
2. Dấu hiệu nhận biết – Quy tắc FAST
FAST là cách nhận biết nhanh, ai cũng cần ghi nhớ:
Chỉ cần xuất hiện 1 dấu hiệu trên là nghi đột quỵ; cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay!
Ngoài ra, có thể gặp:
- Đột ngột đau đầu dữ dội
- Chóng mặt, loạng choạng
- Mờ mắt hoặc mất thị lực thoáng qua
- Mất ý thức…
3. Ai có nguy cơ bị đột quỵ ?
- Tăng huyết áp (nguyên nhân số 1)
- Đái tháo đường
- Rối loạn chuyển hóa lipid
- Hút thuốc lá
- Béo phì, ít vận động
- Uống nhiều rượu bia
- Căng thẳng kéo dài
- Tiền sử đột quỵ hoặc bệnh tim (rung nhĩ)
Người từ 50 tuổi cần đặc biệt chú ý theo dõi sức khỏe.
4. Chẩn đoán đột quỵ tại bệnh viện
Bác sĩ sẽ:
- Kiểm tra các chức năng sống của người bệnh
- Khám thần kinh đánh giá tình trạng liệt, tri giác và các triệu chứng khác (nói khó, nuốt sặc…)
- Chụp CT hoặc MRI sọ não để phân biệt tắc mạch hay xuất huyết
- Xét nghiệm máu, điện tim, siêu âm mạch cảnh và các xét nghiệm khác nếu cần
Lưu ý: Đột quỵ không thể chẩn đoán chính xác bằng mắt thường, nhất định phải đến bệnh viện.
5. Điều trị đột quỵ
Phụ thuộc vào loại đột quỵ và cá thể người bệnh
Sau giai đoạn cấp, người bệnh cần:
- Phục hồi chức năng sớm
- Kiểm soát các yếu tố nguy cơ tái phát
- Dùng thuốc phòng ngừa lâu dài theo chỉ định bác sĩ
6. Sai lầm thường gặp
7. Phòng ngừa đột quỵ
- Kiểm soát huyết áp mục tiêu < 130/80 mmHg
- Điều trị đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa lipid đầy đủ
- Bỏ hút thuốc lá, hạn chế rượu bia
- Tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần
- Duy trì cân nặng hợp lý
- Ăn nhạt, ít mỡ động vật, nhiều rau xanh
- Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng–1 năm
8. Lời khuyên của bác sĩ
Đột quỵ không phải số phận, hoàn toàn có thể phòng và điều trị hiệu quả nếu:
- Nhận biết sớm
- Đưa đến bệnh viện đúng lúc
- Duy trì điều trị dự phòng và phục hồi chức năng lâu dài
Hãy nhớ: “Thời gian là não, chậm 1 phút, mất hàng triệu tế bào thần kinh.”
TÀI LIỆU THAM KHẢO.
- Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đột quỵ não. Ban hành kèm Quyết định số 3312/QĐ-BYT ngày 05/11/2024. Hà Nội; 2024.
- World Stroke Organization. Global Stroke Fact Sheet 2022 [Internet]. Geneva: World Stroke Organization; 2022 [cited 2025 Jan 15]. Available from: https://www.wrld-stroke.org/assets/downloads/WSO_Global_Stroke_Fact_Sheet.pdf
- Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of acute ischemic stroke. Stroke. 2019;50(12): e344–e418.
- 4. Bach Mai Hospital; National Center for Global Health and Medicine. Chăm sóc và phục hồi chức năng sớm sau đột quỵ. Hà Nội; 2020.
BSCKII. Doãn Thị Huyền – Chuyên gia Thần kinh và sọ não – Khoa Khám bệnh và Điều trị Ngoại trú – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
