ĐỘNG KINH

Nguyễn Tiến Dũng

Th6 03, 2026

1. Động kinh là gì ?

Động kinh là một bệnh lý mạn tính của hệ thần kinh trung ương. Cơn động kinh xảy ra do sự phóng điện bất thường, kịch phát và quá mức của một nhóm neuron ở não. Biểu hiện trên lâm sàng là các triệu chứng xảy ra đột ngột, tạm thời liên quan đến vùng vỏ não bị phóng điện bao gồm biến đổi ý thức, vận động, cảm giác, tự động hoặc tâm thần. Động kinh là sự tái diễn từ hai cơn động kinh trở lên cách nhau trên 24 giờ, không phải do sốt cao và các nguyên nhân cấp tính khác như rối loạn chuyển hóa, ngừng thuốc hay ngừng rượu đột ngột gây ra.

Động kinh không lây từ người sang người và hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được điều trị đúng.

Hiện nay, ước tính khoảng 0,5–1% dân số mắc động kinh, tương đương hàng triệu người đang sống chung với bệnh.

2. Biểu hiện của bệnh động kinh

Triệu chứng rất đa dạng, tùy vị trí vùng não bị kích thích bất thường nhưng có đặc điểm chung là cơn động kinh diễn ra đột ngột và lặp lại. Triệu chứng lâm sàng của các cơn động kinh thường gặp:

Sau cơn, người bệnh thường mệt mỏi, lú lẫn, đau đầu hoặc buồn ngủ.

3. Chẩn đoán động kinh

Bác sĩ Nội thần kinh sẽ đánh giá qua:

Khai thác lịch sử cơn (thời điểm, triệu chứng, tần suất), quan sát cơn động kinh (nếu có cơn trực tiếp hoặc qua video gia đình ghi lại)
Điện não đồ (EEG): ghi lại hoạt động điện não bất thường
Cộng hưởng từ (MRI): tìm nguyên nhân tổn thương não.
Một số xét nghiệm máu để loại trừ rối loạn điện giải, nhiễm trùng…

Động kinh chỉ được xác định khi có từ 2 cơn co giật không do kích thích cấp tính.

4. Điều trị động kinh

Mục tiêu điều trị là giảm cơn và phục hồi chất lượng cuộc sống.

Thuốc chống động kinh uống hàng ngày, phổ biến như: Valproate, Carbamazepine, Levetiracetam, Lamotrigine…
Người bệnh không tự ý bỏ thuốc, vì có thể làm cơn tái phát nặng và dày hơn.
Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định: Phẫu thuật thần kinh, kích thích dây X, hoặc chế độ ăn sinh ceton (Ketogenic diet).

Hơn 70% người bệnh có thể sống hoàn toàn ổn định khi tuân thủ điều trị.

5. Làm gì khi gặp người lên cơn động kinh?

KHÔNG ghì chặt người bệnh

KHÔNG cố đưa bất cứ vật gì vào miệng

KHÔNG đổ nước, thuốc hay dầu vào miệng

Thay vào đó, hãy:

Đặt người bệnh nằm nghiêng để tránh sặc.
Nới lỏng quần áo, đặc biệt quanh cổ.
Theo dõi thời gian của cơn động kinh
Nếu cơn kéo dài trên 5 phút hoặc người bệnh có chấn thương, gọi cấp cứu 115.

6. Sai lầm thường gặp

7. Lời khuyên của bác sĩ

Khám định kỳ tối thiểu 3 tháng 1 lần tại chuyên khoa Nội thần kinh.
Ngủ đủ giấc, tránh stress, hạn chế rượu bia và chất kích thích.
Người bệnh không nên làm việc trên cao, bơi một mình hoặc lái xe nếu chưa kiểm soát cơn.
Gia đình và trường học cần hiểu đúng, tránh kỳ thị, tạo môi trường sống hòa nhập.

Tài liệu tham khảo

Bộ Y tế (2020). Quyết định 3310/QĐ-BYT: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp.
World Health Organization. Epilepsy [Internet]. Geneva: World Health Organization; 7 Feb 2024. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/epilepsy World Health Organization
Fisher RS, Acevedo C, Arzimanoglou A, et al. ILAE official report: a practical clinical definition of epilepsy. 2014;55(4):475-482. doi:10.1111/epi.12550
Scheffer IE, Berkovic S, Capovilla G, et al. ILAE classification of the epilepsies: Position paper of the ILAE Commission for Classification and Terminology. 2017;58(4):512-521. doi:10.1111/epi.13709
Schmidt D, Schachter SC. Drug treatment of epilepsy in adults. 2014;348:g254. doi:10.1136/bmj.g254
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Epilepsies in children, young people and adults: diagnosis and management. NICE guideline NG217 [Internet]. London: NICE; 27 Apr 2022 [updated 30 Jan 2025]. Available from: https://www.nice.org.uk/guidance/ng217
Centers for Disease Control and Prevention. First aid for seizures [Internet]. Atlanta (GA): CDC; 15 May 2024. Available from: https://www.cdc.gov/epilepsy/first-aid-for-seizures.