Bệnh lao màng não nguy hiểm thế nào? Có để lại di chứng?
- Lao màng não là gì? Tại sao bị lao màng não?
Lao là bệnh lý gây ra bởi vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis và thường gặp nhất là lao phổi, nỗi ám ảnh kinh hoàng của nhân loại vào thời điểm chưa có kháng sinh điều trị. Ngoài lao phổi, vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis còn có thể gây bệnh ở nhiều cơ quan khác như da, xương, tiết niệu, màng tim, màng não… Lao màng não là thể lao nặng nhất trong các thể bệnh lao, xảy ra khi vi khuẩn lao tấn công vào màng não và hệ thần kinh trung ương. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Vậy tại sao bị lao màng não? Đây là bệnh lý do vi khuẩn lao, sau khi xâm nhập vào cơ thể, đi theo đường máu rồi gây bệnh ở màng não. So với tổng số người mắc bệnh lao thì tỷ lệ lao màng não rất thấp, chỉ khoảng 5% tổng số người bệnh. Tuy nhiên, không vì thế mà căn bệnh này bị xem nhẹ, bởi tiên lượng của lao màng não thường rất nặng, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 30-50 %.
Lao màng não được chia thành các nhóm như sau:
- Lao màng não thể nền não chiếm 40- 70%.
- Lao não – màng não chiếm 15-25%.
- Lao màng não đơn thuần chiếm 10%.
- Lao màng não – tủy.
- Thể giống nhiễm khuẩn huyết.
- Thể giả u rất hiếm khi gặp.
Lao màng não có nhiều triệu chứng nhưng khá giống với các bệnh lý về não như u não, xuất huyết não… nên việc chẩn đoán lâm sàng thường thường gặp nhiều khó khăn.
Khác với các thể lao khác, lao màng não diễn tiến âm thầm, khó phát hiện sớm. Các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ như: sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi, chán ăn, giảm trí nhớ, buồn ngủ… khiến nhiều người nhầm với cảm cúm hoặc stress.
Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân có thể xuất hiện:
- Đau đầu, sốt kéo dài
- Cứng gáy, nôn ói
- Rối loạn ý thức, liệt dây thần kinh sọ (liệt cơ mặt, liệt vận động nhãn cầu …)
- Co giật hoặc hôn mê
Do màng não và mạch máu não bị viêm, người bệnh có nguy cơ tăng áp lực nội sọ, tắc mạch, nhồi máu não, phù não, giãn não thất … dẫn tới tử vong hoặc di chứng thần kinh nặng nề nếu không được điều trị sớm.
- Những di chứng lao màng não gây ra
Theo thống kê y tế, tỷ lệ tử vong của lao màng não có thể lên tới 30–50%, và trong số những người sống sót, hơn một nửa để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn. Đa phần các ca bệnh lao màng não đều phải điều trị tích cực tại bệnh viện trong khoảng 2-4 tháng cho đến khi dịch não tủy ổn định.
Vậy tại sao bị lao màng não lại là vấn đề được y tế quan tâm? Bởi cho dù bệnh nhân được điều trị tích cực thì những di chứng do lao màng não gây ra cũng vô cùng nặng nề như:
- Liệt nửa người hoặc tứ chi
- Giảm hoặc mất thính lực, thị lực
- Động kinh
- Rối loạn hành vi, giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập hoặc lao động
Đặc biệt ở trẻ em, di chứng có thể làm ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ và vận động suốt đời.
Những di chứng lao màng não gây ra khiến người bệnh cần rất nhiều thời gian để hồi phục hoặc không thể hồi phục hoàn toàn được (di chứng), ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống cũng như kinh tế xã hội. Chính vì vậy người bệnh ngay từ khi có những dấu hiệu cho dù nhỏ nhất thì cũng không nên chủ quan, nên đến bệnh viện, trung tâm y tế để thăm khám. Việc phát hiện sớm lao màng não giúp người bệnh sớm được điều trị và hạn chế tối đa những di chứng do lao màng não gây ra.
- Phát hiện sớm – chìa khóa để cứu sống người bệnh
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ thực hiện một số xét nghiệm cho bệnh nhân, bao gồm phân tích dịch não tủy (dịch chọc dò cột sống thắt lưng), nhuộm soi tìm vi khuẩn trong đờm và dịch não tủy, cấy máu và cấy dịch não tủy tìm vi khuẩn lao, xét nghiệm phân tử tìm gien vi khuẩn lao, chụp X-quang, chụp cộng hưởng từ MRI hoặc CT sọ não tìm tổn thương nghi ngờ do vi khuẩn lao … Càng phát hiện sớm, tiên lượng điều trị càng tốt. Điều trị bệnh gồm phác đồ thuốc lao kéo dài (9–12 tháng) kết hợp corticosteroid để giảm viêm và chăm sóc hỗ trợ.
Bên cạnh đó, tiêm vắc-xin BCG cho trẻ sơ sinh là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các thể lao nặng, trong đó có lao màng não.
Tóm lại: Lao màng não là bệnh lý nguy hiểm bậc nhất trong các thể lao, có thể đe dọa tính mạng và để lại hậu quả suốt đời. Chủ động phòng ngừa, tiêm vắc-xin, khám sàng lọc và điều trị đúng phác đồ là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng khỏi căn bệnh âm thầm này.
