Skip to main content
Liên hệ ngay với chúng tôi để được
tư vấn và đặt lịch khám sớm.
Email: bvnhietdoitw@nhtd.vnPhone: 0395.135.099
Đặt lịch khám
Hotline: 0395.135.099

Danh mục loại bệnh: Hồi sức - Cấp cứu

SỐT XUẤT HUYẾT DIỄN BIẾN PHỨC TẠP: TỪ NGƯỜI TRỞ VỀ SAU CHUYẾN ĐI ĐẾN BỆNH NHÂN CÓ BỆNH NỀN

Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tiếp ghi nhận  các ca mắc sốt xuất huyết Dengue bệnh cảnh đa dạng. Có người khởi bệnh sau khi trở về từ nơi ghi nhận ca bệnh, có người mắc bệnh ngay trong cộng đồng, trong đó đáng chú ý là trường hợp đang điều trị ung thư, khiến việc theo dõi và điều trị trở nên phức tạp hơn.

Như trường hợp 1 chị L.T.T. (49 tuổi, Hà Nội) xuất hiện sốt cao 39°C, đau đầu, đau mỏi người và mệt nhiều sau khi trở về từ chuyến công tác 4 ngày tại TP.HCM.

Chị nhập viện tại Khoa Vi rút – Ký sinh trùng vào ngày thứ 3 của bệnh trong tình trạng da, niêm mạc xung huyết, sốt cao, đau mỏi và mệt nhiều. Xét nghiệm cho thấy số lượng tiểu cầu giảm còn 45 G/L.

Trường hợp 2, chị P.T.H. (37 tuổi, Hà Nội), làm nội trợ, xuất hiện sốt nóng, đau đầu vào buổi sáng. Nghĩ là cảm sốt thông thường, chị tự mua thuốc hạ sốt uống nhưng không đỡ. Đến chiều cùng ngày, chị đau đầu dữ dội, sốt cao trên 38°C, mệt mỏi, khó chịu và xuất hiện chảy máu chân răng. Ngay trong ngày thứ 2 của bệnh, chị đến bệnh viện thăm khám và được xét nghiệm xác định mắc sốt xuất huyết Dengue.

Đáng chú ý là trường hợp của bà N.T.M. (58 tuổi, Hà Nội). Bà sang chăm sóc gia đình con gái ở cách nhà khoảng 500 m, nơi trước đó đã có 3 người mắc sốt xuất huyết.

Trường hợp của bà M. đặc biệt đáng lưu ý bởi bà đang điều trị hóa chất ung thư trực tràng. Khi mắc thêm sốt xuất huyết Dengue, bà xuất hiện sốt cao 39–40°C, đau rát họng, ho có đờm và da xung huyết, khiến việc theo dõi và điều trị trở nên phức tạp hơn.

May mắn, bà M. nhập viện ngay từ giai đoạn đầu của bệnh. Sau 7 ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, số lượng tiểu cầu dần tăng trở lại. Mặc dù tốc độ hồi phục còn chậm, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm.

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Vi rút – Ký sinh trùng,  người dân thường mắc một số sai lầm khiến việc phát hiện và theo dõi bệnh bị chậm trễ. Một trong những sai lầm phổ biến là tự mua thuốc sử dụng khi mới xuất hiện sốt, đau đầu. Như trường hợp chị H., ban đầu bệnh nhân nghĩ mình chỉ bị cảm sốt thông thường.

Đặc biệt, khi chưa loại trừ sốt xuất huyết, người bệnh không nên tự ý sử dụng các thuốc chống viêm không steroid, bởi những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Việc sử dụng thuốc hạ sốt cần theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Sốt xuất huyết cũng có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm vi rút thông thường do cùng có những biểu hiện như sốt, đau đầu, đau mỏi người, mệt mỏi; một số trường hợp có thể xuất hiện ho hoặc đau rát họng. Nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách, bệnh có thể chuyển sang giai đoạn nguy hiểm với tình trạng giảm tiểu cầu, tăng tính thấm thành mạch, cô đặc máu và nguy cơ xuất huyết, sốc.

Đặc biệt, những người có bệnh lý nền hoặc đang điều trị các bệnh nặng như ung thư cần được thăm khám và theo dõi y tế sớm khi xuất hiện sốt, bởi tình trạng bệnh nền có thể khiến việc đánh giá và xử trí sốt xuất huyết trở nên phức tạp hơn.

Bên cạnh đó, việc di chuyển, sinh sống hoặc chăm sóc người bệnh trong khu vực đang có nhiều ca sốt xuất huyết mà không thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Để chủ động phòng chống sốt xuất huyết Dengue, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi. Trong sinh hoạt hằng ngày, người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước, lật úp hoặc đậy kín các dụng cụ chứa nước khi không sử dụng; mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày và sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt phù hợp.

  Khi xuất hiện sốt cao đột ngột, đặc biệt kèm đau đầu, đau mỏi người, mệt nhiều hoặc các biểu hiện bất thường như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ói…, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá và hướng dẫn theo dõi phù hợp, không tự ý điều trị hoặc sử dụng thuốc không phù hợp.

Những người có bệnh lý nền, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ khi mắc sốt xuất huyết cần được theo dõi sát theo chỉ định của bác sĩ, bởi đây là những nhóm cần đặc biệt lưu ý khi bệnh diễn biến nặng.

Bên cạnh đó, người dân có thể chủ động tìm hiểu và trao đổi với bác sĩ về việc tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết, phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khuyến cáo hiện hành. Vắc xin là một trong những biện pháp góp phần phòng bệnh và giảm gánh nặng do sốt xuất huyết.

Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội

TỰ Ý NGỪNG THUỐC VIÊM GAN B, NGƯỜI ĐÀN ÔNG 67 TUỔI SUY GAN CẤP, RỐI LOẠN Ý THỨC

Sau hơn một tháng tự ý ngừng thuốc kháng vi rút điều trị viêm gan B vì thấy bệnh ổn định, người đàn ông 67 tuổi nhập viện trong tình trạng rất nặng, xuất hiện suy gan cấp, hội chứng não gan, suy thận và rối loạn chuyển hóa trên nền nhiều bệnh lý mạn tính.

Ông P.Đ.T. (67 tuổi, Hà Nội) được chẩn đoán viêm gan B mạn tính cách đây 3 năm và được chỉ định điều trị thuốc kháng vi rút hằng ngày. Bên cạnh bệnh gan, ông có nhiều bệnh lý nền phức tạp như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh động mạch vành; năm 2023, ông từng phẫu thuật bắc cầu động mạch vành do hẹp 3 thân mạch vành.

Khoảng 1 tháng 15 ngày trước khi nhập viện, do thấy tình trạng viêm gan B ổn định, ông T. tự ý ngừng thuốc kháng vi rút mà không tham khảo ý kiến bác sĩ.

Trong thời gian này, thỉnh thoảng bị đau đầu, ông tự mua thuốc giảm đau, hạ sốt về sử dụng khoảng 3-4 viên. Khoảng 13 ngày trước khi vào Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trong một lần tái khám bệnh tim, ông được phát hiện men gan tăng cao, khoảng 500 U/L. Tuy nhiên, thay vì đi khám chuyên khoa gan để tìm nguyên nhân, ông tiếp tục tự mua thuốc “bổ gan” về sử dụng.

Tình trạng không cải thiện. Những ngày sau đó, ông ngày càng mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt tăng dần, có lúc nói lẫn, lơ mơ, phản ứng chậm chạp. Nhận thấy tình trạng bất thường, gia đình nhanh chóng đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, người bệnh nhập viện trong tình trạng tỉnh chậm, điểm Glasgow 13 điểm, có rối loạn nhận thức, dễ cáu gắt bất thường, hành vi không phù hợp và mất định hướng không gian. Da và củng mạc mắt vàng đậm, xuất huyết rải rác tại các vị trí tiêm, bụng chướng do có dịch.

Các xét nghiệm cho thấy tình trạng tổn thương gan nặng, với GOT/GPT lần lượt 2.335/1.085 U/L. Chức năng thận cũng suy giảm nhanh, creatinin máu tăng lên 366 µmol/L, trong khi 10 ngày trước đó tại Bệnh viện Tim, chỉ số này được ghi nhận ở mức 140 µmol/L. CRP tăng lên 25,6 mg/L.

Các bác sĩ nhận định người bệnh đang trong tình trạng rất nặng, với đợt cấp viêm gan B mạn tiến triển, suy gan cấp kèm hội chứng não gan độ II, suy thận cấp trên nền bệnh thận mạn, toan chuyển hóa nặng và nhiễm khuẩn huyết, đồng thời có nhiều bệnh lý nền gồm đái tháo đường type 2, tăng huyết áp, suy tim và bệnh động mạch vành sau phẫu thuật bắc cầu.

Ngay khi tiếp nhận, người bệnh được hồi sức tích cực, đặt ống nội khí quản và thở máy, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa, hỗ trợ chức năng các cơ quan và theo dõi sát diễn biến.

BS Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết đây là trường hợp có nguy cơ diễn biến xấu rất nhanh bởi người bệnh không chỉ bị tổn thương gan cấp tính mà còn đồng thời có nhiều bệnh lý nền nghiêm trọng. Khi chức năng gan suy giảm cấp, các rối loạn chuyển hóa, đông máu và ý thức có thể xuất hiện, đồng thời kéo theo hoặc làm nặng thêm tình trạng suy giảm chức năng của các cơ quan khác.

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, việc tự ý ngừng thuốc kháng vi rút ở người bệnh viêm gan B mạn tính khiến vi rút không còn được kiểm soát, từ đó có thể bùng phát đợt cấp, gây tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Khi ngừng thuốc, vi rút viêm gan B có thể gia tăng hoạt động và tiếp tục tấn công các tế bào gan, dẫn đến hoại tử tế bào gan diện rộng, suy gan cấp, hội chứng não gan, hôn mê gan và suy đa tạng.

Đối với những người có nhiều bệnh lý nền phức tạp như trường hợp bệnh nhân T. – tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim, suy thận mạn và có tiền sử phẫu thuật bắc cầu động mạch vành – tình trạng suy gan cấp có thể nhanh chóng làm nặng thêm rối loạn chức năng các cơ quan khác, khiến tiên lượng bệnh trở nên đặc biệt nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc tự ý sử dụng các loại thuốc “giải độc”, “bổ gan” không rõ nguồn gốc hoặc dùng thuốc giảm đau, hạ sốt, khi gan đang bị tổn thương có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến gan, đặc biệt nếu sử dụng không đúng loại thuốc, liều lượng hoặc không có sự hướng dẫn của bác sĩ.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền khuyến cáo, người bệnh viêm gan B mạn tính cần duy trì thuốc kháng vi rút liên tục, đúng và đủ liều theo chỉ định; tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như men gan tăng, vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, chán ăn…, người bệnh cần đi khám để được đánh giá và xử trí phù hợp, không tự mua thuốc bổ gan, thuốc đông y, thuốc nam không rõ nguồn gốc về sử dụng.

Người mắc viêm gan B cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc giảm đau, hạ sốt nào, kể cả paracetamol. Với những người đồng thời mắc các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, suy thận…, việc điều trị cần có sự phối hợp giữa các chuyên khoa nhằm lựa chọn và điều chỉnh thuốc phù hợp, an toàn.

SỐT MÒ DIỄN BIẾN NẶNG: BÉ GÁI 14 TUỔI SỐC NHIỄM KHUẨN, SUY ĐA TẠNG PHẢI THỞ MÁY, LỌC MÁU

Khởi đầu với sốt, đau họng, bé gái 14 tuổi ở Điện Biên nhanh chóng diễn biến nặng sau khoảng một tuần, rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan, phải thở máy và lọc máu. Khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ phát hiện tổn thương da nghi do mò đốt và xác định bệnh nhi mắc sốt mò – căn bệnh có thể diễn biến nặng, gây tổn thương nhiều cơ quan nếu không được nhận diện và điều trị kịp thời.

Bệnh nhi là M.H.T., 14 tuổi, người dân tộc, sinh sống tại Điện Biên. Theo thông tin từ gia đình, khoảng một tuần trước khi nhập viện, trẻ bắt đầu sốt, đau họng và được đưa đến cơ sở y tế gần nhà điều trị. Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nặng, trẻ xuất hiện tụt huyết áp, tiến triển sốc và tổn thương nhiều cơ quan.

Sau đó, bệnh nhi được chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh và được chẩn đoán nhiễm trùng huyết trong tình trạng viêm phổi, suy thận cấp, tổn thương gan và sốc nặng. Do tình trạng nặng, các chỉ số viêm tiếp tục tăng, chức năng thận phục hồi chậm, trẻ tiểu ít, tổn thương phổi nhiều, bệnh nhi được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Một chi tiết quan trọng trong quá trình thăm khám là các bác sĩ phát hiện một tổn thương da nghi do mò đốt ở vùng dưới ngực. Đây là dữ kiện có giá trị giúp định hướng căn nguyên trong bối cảnh bệnh nhi đang có biểu hiện nhiễm trùng nặng.

BS Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhi vẫn sốt liên tục, phải thở máy với nồng độ oxy hỗ trợ cao, duy trì thuốc vận mạch và tiếp tục lọc máu. Các bác sĩ ghi nhận tình trạng sốc nhễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan bao gồm viêm phổi, suy thận cấp, và tổn thương gan.

Xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định bệnh nhi nhiễm Rickettsia, phù hợp với chẩn đoán sốt mò. Trẻ tiếp tục được hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu, sử dụng kháng sinh phù hợp.

 Sau những giờ đầu điều trị tại Trung tâm Hồi sức tích cực, nhu cầu hỗ trợ oxy và liều thuốc vận mạch đã có xu hướng giảm. Tuy nhiên, trẻ vẫn còn sốt, chức năng các cơ quan phục hồi chậm nên tiên lượng vẫn nặng và cần tiếp tục theo dõi sát, điều trị tích cực.

Theo BS Nguyễn Hồng Kỳ, sốt mò là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, lây truyền sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh. Người mắc bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể; một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban.

Đáng chú ý, tại vị trí mò đốt có thể xuất hiện vết loét đặc trưng được gọi là Eschar. Tổn thương thường không đau và có thể nằm ở những vị trí kín đáo như nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc những vùng được quần áo che phủ. Vì vậy, người bệnh và gia đình có thể không nhận thấy tổn thương này. Trong trường hợp bệnh nhi 14 tuổi, tổn thương được phát hiện ở vùng dưới ngực là một dữ kiện quan trọng giúp các bác sĩ định hướng chẩn đoán và tiếp tục tìm căn nguyên gây bệnh.

Khó khăn trong chẩn đoán sốt mò là ở giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng sốt cùng những triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng khác. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ hoặc không tìm thấy tổn thương da đặc trưng, bệnh có thể bị bỏ sót.

BS Kỳ cho biết, khi diễn biến nặng, sốt mò có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương gan, suy thận, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh trung ương, viêm cơ tim và sốc. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy đa tạng, đe dọa tính mạng người bệnh.

Trường hợp bé gái 14 tuổi là một minh chứng rõ nét: từ những biểu hiện ban đầu khá thông thường là sốt, đau họng, bệnh đã tiến triển trong thời gian ngắn thành sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, phải đồng thời thở máy, lọc máu và sử dụng thuốc vận mạch.

Theo BS Kỳ, sốt mò có thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh và khả năng đáp ứng tốt nếu được nhận diện, điều trị đúng và kịp thời. Ngược lại, chậm chẩn đoán có thể khiến bệnh tiếp tục tiến triển, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.

Vì vậy, khi sốt cao kéo dài chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt ở những người có yếu tố phơi nhiễm như đi rừng, làm nương rẫy, làm vườn, ngồi hoặc nằm trên bãi cỏ, bụi cây hay sinh hoạt tại những khu vực có nhiều cây cối, cần thông tin đầy đủ cho bác sĩ khi đi khám.

 Người dân cũng không nên chỉ tìm kiếm tổn thương da ở những vị trí dễ quan sát. Vết mò đốt có thể nằm ở vùng kín đáo, ít gây đau nên dễ bị bỏ qua. Việc thăm khám toàn thân kỹ lưỡng trong những trường hợp sốt chưa rõ căn nguyên có ý nghĩa quan trọng trong định hướng chẩn đoán.

BS Nguyễn Hồng Kỳ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan khi sốt cao kéo dài, đặc biệt nếu kèm theo mệt nhiều, phát ban, khó thở, đau đầu nhiều, rối loạn ý thức, tiểu ít, chảy máu hoặc các biểu hiện toàn trạng xấu đi. Người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm, không nên tự điều trị kéo dài tại nhà.

“Ở giai đoạn đầu, sốt mò có thể không có biểu hiện đặc hiệu ngoài sốt nên rất dễ bị bỏ sót. Trong khi đó, nếu không được điều trị phù hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, gây sốc và tổn thương nhiều cơ quan. Việc nghĩ đến bệnh từ yếu tố dịch tễ, tìm kỹ vết đốt hoặc vết loét đặc trưng và điều trị sớm có ý nghĩa rất quan trọng đối với tiên lượng người bệnh”, BS Kỳ nhấn mạnh.

                                                                                                                             Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

RỐI LOẠN Ý THỨC, CO GIẬT SAU SỐT CAO, NAM TÀI XẾ NGUY KỊCH VÌ BỆNH WHITMORE

Sốt cao kéo dài, đau đầu rồi đột ngột co giật, rối loạn ý thức, một nam tài xế có bệnh đái tháo đường được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nặng. Kết quả cấy máu xác định người bệnh nhiễm Burkholderia pseudomallei – vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Đáng chú ý, người bệnh có tình trạng tăng đường huyết rất nặng kèm tổn thương thần kinh, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp.

Người bệnh là  ông N.C.T, 54 tuổi, ở Ninh Bình, làm nghề lái xe tại một công trường ở Phú Quốc. Khoảng một tuần trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện sốt cao, đau đầu. Sau khi tự điều trị và tiêm truyền nhưng không rõ loại thuốc, tình trạng không cải thiện nên người bệnh trở về quê để tiếp tục thăm khám. Tối cùng ngày, người bệnh đột ngột xuất hiện co giật vùng mặt, mất ý thức và được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu. Tuy nhiên, tình trạng ý thức tiếp tục xấu đi, người bệnh được chuyển đến Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

BS Bùi Đức Long Thành, Khoa Cấp cứu, cho biết thời điểm tiếp nhận, người bệnh trong tình trạng li bì, rối loạn ý thức, sau đó tiếp tục xuất hiện các cơn co giật cục bộ. Các xét nghiệm ghi nhận bạch cầu khoảng 13.000 tế bào/mm³, CRP 106 mg/L, procalcitonin 5,4 ng/mL, cho thấy tình trạng viêm, nhiễm trùng rõ rệt.

Đáng chú ý, người bệnh có tình trạng tăng đường huyết rất nặng, có thời điểm đường huyết vượt ngưỡng đo của máy. Rối loạn đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu và rối loạn điện giải được đánh giá là những yếu tố khiến tình trạng thần kinh của người bệnh thêm phức tạp.

Kết quả cấy máu sau đó xác định Burkholderia pseudomallei, vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Trong quá trình đánh giá tổn thương thần kinh, chụp cộng hưởng từ sọ não ghi nhận tổn thương tại vùng đồi thị và rải rác ở vỏ não. Trước tình trạng ý thức xấu đi, người bệnh phải đặt ống nội khí quản, thở máy, đồng thời được điều trị nhiễm khuẩn và kiểm soát tích cực các rối loạn chuyển hóa.

Theo BS Thành, tình trạng người bệnh diễn biến phức tạp do nhiễm Whitmore trên nền rối loạn đường huyết nặng và có tổn thương thần kinh.

Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn tồn tại tự nhiên trong đất và nước. Con người có thể phơi nhiễm khi tiếp xúc với môi trường có vi khuẩn, chủ yếu qua vùng da bị tổn thương; ngoài ra một số trường hợp có thể liên quan đến đường hô hấp hoặc tiêu hóa.

Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc hình thành các ổ nhiễm trùng, áp xe tại nhiều cơ quan. Khi xác định bệnh, người bệnh cần được đánh giá để phát hiện các ổ nhiễm khuẩn đi kèm. Đặc biệt, nếu hệ thần kinh trung ương bị tổn thương, quá trình điều trị và phục hồi có thể phức tạp, thậm chí để lại di chứng nặng nề về thần kinh bao gồm cả nhận thức vận động.

Sau gần một tháng điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị đủ liệu trình, kiểm soát chặt đường huyết và theo dõi quá trình phục hồi.

Đái tháo đường là yếu tố nguy cơ khiến Whitmore dễ diễn biến nặng

Theo BS Bùi Đức Long Thành, đái tháo đường là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng khiến bệnh Whitmore dễ diễn biến nặng. Đặc biệt, khi đường huyết không được kiểm soát tốt, khả năng chống đỡ nhiễm trùng của cơ thể suy giảm, tạo điều kiện để bệnh diễn biến phức tạp hơn.

Tuy nhiên, nguy cơ Whitmore không chỉ liên quan đến người mắc đái tháo đường. Những người có bệnh lý nền hoặc tình trạng làm suy giảm khả năng chống đỡ của cơ thể như bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, bệnh phổi mạn tính, người sử dụng rượu kéo dài hoặc suy giảm miễn dịch cũng cần thận trọng khi thường xuyên tiếp xúc với đất, nước.

Mùa mưa lũ, cần đặc biệt chú ý khi tiếp xúc với đất, nước

BS Thành cho biết, vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại tự nhiên trong môi trường đất và nước. Trong mùa mưa, đặc biệt tại những khu vực ngập úng, người dân có thể phải tiếp xúc với nước, bùn đất nhiều hơn trong quá trình đi lại, lao động, dọn dẹp nhà cửa và vệ sinh môi trường. Điều này làm tăng cơ hội phơi nhiễm với các tác nhân gây bệnh tồn tại trong môi trường, trong đó có Burkholderia pseudomallei.

Do đó, người dân, đặc biệt những người có bệnh lý nền, nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn và nước bẩn khi không cần thiết. Khi làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh sau ngập lụt hoặc phải làm việc trong môi trường đất, nước, nên sử dụng ủng, găng tay và phương tiện bảo hộ phù hợp. Các vết trầy xước, vết thương trên da cần được che chắn và vệ sinh sạch sau khi tiếp xúc.

Sau khi tiếp xúc với đất, nước, nếu xuất hiện các biểu hiện như sốt kéo dài, ho, khó thở, đau đầu, mệt nhiều, xuất hiện các ổ sưng đau, áp xe, rối loạn ý thức hoặc co giật, đặc biệt ở người có bệnh lý nền, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Người bệnh cũng nên thông báo cho bác sĩ về tiền sử tiếp xúc với đất, nước hoặc môi trường có nguy cơ nếu có.

“Vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại tự nhiên trong môi trường nên không phải lúc nào cũng xác định được chính xác người bệnh đã phơi nhiễm ở đâu và vào thời điểm nào. Điều quan trọng là những người có bệnh lý nền cần quản lý tốt sức khỏe, đồng thời chủ động bảo vệ bản thân khi tiếp xúc với đất, nước, nhất là trong mùa mưa lũ. Khi có những biểu hiện nhiễm trùng bất thường hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp”, BS Bùi Đức Long Thành khuyến cáo.

                                                                                                                                           Bài và ảnh: Phòng Công tác Xã hội

TỰ MUA THUỐC NAM TRÊN MẠNG UỐNG KÉO DÀI, NAM THANH NIÊN 28 TUỔI SUY GAN CẤP, PHÙ NÃO NGUY KỊCH

Từ triệu chứng hô hấp ban đầu, nam thanh niên L. V. G,  28 tuổi ở Sơn La đã tự mua thuốc Nam không rõ nguồn gốc trên mạng về uống. Sau 2 tuần, người bệnh xuất hiện vàng da, mệt mỏi nhưng vẫn tiếp tục dùng thuốc. Khi đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân đã hôn mê sâu, suy gan cấp nặng kèm phù não lan tỏa, tình trạng đặc biệt nguy kịch.

ThS.BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu cho biết, bệnh nhân trước đó không ghi nhận bệnh lý nền đáng chú ý. Khoảng một tháng trước, người bệnh xuất hiện ho nhiều, sốt cao, tức ngực và đến khám tại một cơ sở y tế địa phương. Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi viêm phổi, chưa loại trừ u phổi và được tư vấn nhập viện để tiếp tục thăm khám, điều trị.

Tuy nhiên, gia đình không đồng ý cho bệnh nhân nhập viện mà đưa về nhà, sau đó tự mua thuốc Nam trên mạng cho bệnh nhân sử dụng. Thành phần, nguồn gốc cũng như liều lượng của các loại thuốc này không được xác định rõ. Sau khoảng 2 tuần uống thuốc, người bệnh bắt đầu xuất hiện vàng da, mệt mỏi – những dấu hiệu có thể cảnh báo tổn thương gan. Dù vậy, bệnh nhân không đi kiểm tra mà vẫn tiếp tục sử dụng thuốc thêm nhiều ngày.

Tình trạng sức khỏe sau đó xấu đi nhanh chóng. Khi xuất hiện rối loạn ý thức rồi hôn mê, gia đình mới đưa đến cơ sở y tế. Bệnh nhân tiếp tục được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khi tình trạng đã rất nặng.

Theo BS Lê Sơn Việt, thời điểm nhập viện, bệnh nhân đã hôn mê sâu, vàng da rõ, đồng tử giãn và mất phản xạ ánh sáng. Các xét nghiệm cho thấy chức năng gan suy giảm nghiêm trọng. Bilirubin tăng gần 300 µmol/L trong khi amoniac (NH3) khoảng 350 µmol/L, cao gấp nhiều lần mức bình thường. Khi gan suy nặng, khả năng chuyển hóa và đào thải các chất độc bị suy giảm. Trong đó amoniac có thể tích tụ trong máu, tác động đến hệ thần kinh trung ương, góp phần gây bệnh não gan và phù não.

Kết quả chụp CT sọ não cho thấy phù não lan tỏa, các rãnh cuộn não gần như bị xóa, phù hợp với tình trạng phù não nặng.

BS Việt cho biết, suy gan cấp không chỉ gây vàng da mà còn có thể dẫn đến rối loạn đông máu, rối loạn chuyển hóa, bệnh não gan và nhanh chóng tiến triển từ lơ mơ đến hôn mê. Trong những trường hợp nặng, phù não có thể làm tăng áp lực nội sọ, gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Bệnh nhân được triển khai các biện pháp hồi sức tích cực, trong đó có lọc máu và thay huyết tương nhằm hỗ trợ điều trị và loại bỏ một phần các chất độc tích tụ trong máu. Tuy nhiên, do người bệnh đến viện khi suy gan và tổn thương não đã tiến triển rất nặng, tiên lượng rất xấu. Sau 3 ngày điều trị tích cực nhưng tình trạng không cải thiện, gia đình xin đưa bệnh nhân về chăm sóc.

Theo BS Việt, người bệnh đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan từ khá sớm. Nếu ngừng sản phẩm nghi ngờ và đến cơ sở y tế kiểm tra chức năng gan ngay từ thời điểm đó, tổn thương có thể đã được phát hiện và xử trí sớm hơn.  Tuy nhiên, người bệnh vẫn tiếp tục sử dụng thuốc cho đến khi xuất hiện rối loạn ý thức và hôn mê sâu.

Bác sĩ cũng lưu ý, các sản phẩm được gọi chung là “thuốc Nam”, “thuốc gia truyền” hoặc các chế phẩm mua qua mạng có thể chứa nhiều thành phần khác nhau. Khi không xác định được chính xác thành phần, hàm lượng và nguồn gốc, việc xác định tác nhân gây tổn thương gan cũng như lựa chọn hướng xử trí có thể gặp nhiều khó khăn.

BS Việt khuyến cáo, người dân không nên tự mua và sử dụng thuốc hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc, thành phần trên mạng để điều trị bệnh. Trong quá trình sử dụng bất kỳ loại thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ nào, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi nhiều, chán ăn, buồn nôn, vàng mắt, vàng da, nước tiểu sẫm màu, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức, người bệnh cần ngừng sử dụng sản phẩm nghi ngờ và đến cơ sở y tế để được thăm khám, kiểm tra chức năng gan và xử trí kịp thời.

                                                                                                                                                         Bài và ảnh: Phòng Công tác Xã hội

VIÊM MÔ BÀO HOẠI TỬ: TỪ VẾT XƯỚC NHỎ ĐẾN NGUY CƠ TÀN PHẾ, TỬ VONG

Chỉ từ một vết xước nhỏ ở chân hoặc việc tự đắp tỏi, thuốc nam lên vùng sưng đau, nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến nhanh, gây sốc nhiễm khuẩn, hoại tử mô sâu, thậm chí khiến người bệnh phải cắt cụt một phần chi để kiểm soát nhiễm trùng và bảo toàn tính mạng.

Hoại tử chân vì đắp tỏi và thuốc nam

Ông Đ.S.T (65 tuổi, Lào Cai) có tiền sử viêm dạ dày khoảng 20 năm và mắc gout 7 năm. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện tình trạng khớp gối trái sưng, đau. Nghe người quen mách, ông dùng tỏi đập dập xoa lên vùng đau rồi đắp thuốc nam với mong muốn giảm đau.

Tuy nhiên, tình trạng không những không cải thiện mà vùng đầu gối và cẳng chân ngày càng nóng ran, đau nhiều. Khi tháo bỏ phần thuốc đắp, ông phát hiện tại vùng gối xuất hiện hai nốt rỉ dịch. Theo các bác sĩ, những tổn thương này có thể trở thành đường vào, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào các lớp mô sâu. Sau đó, tổn thương nhanh chóng lan từ vùng khớp gối xuống cẳng chân và bàn chân trái.

 

Khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ông T. sốt cao 39°C, gai rét, rét run, mệt mỏi nhiều. Vùng cẳng chân và đầu gối trái xuất hiện nhiều bọng nước, mảng hoại tử màu đen, rỉ dịch; chân trái đau và hạn chế vận động nghiêm trọng.

BSCKII Hoàng Mạnh Hà, Trưởng Khoa Ngoại chấn thương, chỉnh hình cho biết: “Việc tự đắp lá cây, tỏi, thuốc nam hoặc các loại thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng da đang viêm nhiễm hoặc có tổn thương hở có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ, vi khuẩn có thể xâm nhập vào các lớp mô sâu và lan rộng theo các tổ chức dưới da, cơ, cân và các mô mềm xung quanh, gây tổn thương nghiêm trọng.”

Cắt cụt nhiều ngón chân chỉ từ vài vết xước nhỏ

Một trường hợp khác là anh L.V.K (47 tuổi, Bắc Ninh). Vài ngày trước khi nhập viện, anh K. dọn dẹp đống gạch, vữa đổ nát từ bờ rào nhà. Sau công việc, anh chỉ nhận thấy một vài vết xước nhỏ ở đầu ngón chân và cho rằng đây là những tổn thương không đáng kể. Khoảng 2 ngày sau, anh bắt đầu sốt cao, rét run, đau đầu và buồn nôn. Anh tự điều trị tại nhà thêm 2 ngày nhưng không cải thiện, sau đó được gia đình đưa đến bệnh viện gần nhà.

Tại đây, bệnh diễn tiến nặng với sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, viêm phổi, viêm cơ tim và nhiễm khuẩn huyết do phức hợp vi khuẩn Burkholderia. Sau 7 ngày điều trị bằng kháng sinh và hỗ trợ hô hấp bằng máy thở, tình trạng suy hô hấp của anh K. tiếp tục tiến triển nặng, buộc phải chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi nhập Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU), anh K. trong tình trạng ý thức giảm, Glasgow 12 điểm, phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở. Da và củng mạc mắt vàng đậm, toàn thân phù nề, xuất huyết dưới da rải rác. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm rất sâu (chỉ còn 18 G/L), các chỉ số viêm tăng cao, men gan tăng. Hai bàn chân xuất hiện nhiều bọng nước xuất huyết, nhiều ngón chân đã hoại tử khô, đen.

Ngay lập tức, người bệnh được hồi sức tích cực, truyền 3 khối tiểu cầu, hỗ trợ hô hấp và kiểm soát nhiễm trùng tích cực. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng toàn thân có những chuyển biến tích cực, anh K. dần cai được máy thở. Tuy nhiên, tổn thương hoại tử tại hai bàn chân lan rộng và ăn sâu, buộc các bác sĩ phải phẫu thuật cắt cụt đốt ngón 4, 5 chân trái và ngón 3, 4, 5 chân phải, đồng thời cắt lọc rộng toàn bộ phần mô hoại tử tại gan bàn chân hai bên.

Trải qua 3 tuần điều trị kiểm soát nhiễm khuẩn và hồi sức tích cực, các vùng tổn thương tại gan bàn chân đã lên tổ chức hạt tốt, tình trạng hoại tử được kiểm soát.

Không chủ quan với những tổn thương nhỏ trên da

Theo BSCKII Hoàng Mạnh Hà, hai trường hợp trên cho thấy nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến rất nhanh và mức độ tổn thương không phải lúc nào cũng tương xứng với biểu hiện ban đầu trên da. Đặc biệt, việc tự điều trị, đắp lá cây, thuốc nam hoặc sử dụng các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc lên vùng da tổn thương có thể làm tình trạng nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.

Để phòng tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm, người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu như vùng da sưng, nóng, đỏ, đau tăng nhanh; sốt cao kèm rét run; mệt mỏi bất thường; xuất hiện bọng nước, vùng da đổi màu tím, đen hoặc các tổn thương xuất huyết. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đang tiến triển nặng và cần được thăm khám y tế sớm. Đặc biệt, những người có bệnh lý nền như gout, đái tháo đường, bệnh gan hoặc các bệnh mạn tính khác khi xuất hiện nhiễm trùng cần được thăm khám sớm, không nên tự điều trị tại nhà.

Với các trường hợp nhiễm trùng phần mềm nặng, phát hiện và điều trị càng sớm càng có ý nghĩa trong việc kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế tổn thương mô, bảo tồn chức năng chi thể và giảm nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng.

                                                                                                                                                      Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

CẮN GÃY THÌA NHỰA KHI ĂN SỮA CHUA, BÉ 20 THÁNG TUỔI PHẢI NỘI SOI CẤP CỨU

Một sơ suất nhỏ trong sinh hoạt suýt gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe của bé trai 20 tháng tuổi tại Hà Nội khi nuốt phải mảnh thìa nhựa gãy. Đây cũng là lời cảnh báo đối với các gia đình có con nhỏ trong giai đoạn ngứa răng, thích gặm các vật dụng xung quanh.

Chiều 04/8/2026, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận bệnh nhi H.N.M. (20 tháng tuổi, Hà Nội) trong tình trạng cấp cứu sau khi nuốt phải dị vật.

Theo người nhà kể lại, khoảng 16 giờ cùng ngày, sau khi tự xúc ăn thìa đầu tiên của hũ sữa chua, bé M. do đang trong giai đoạn ngứa răng lợi nên cắn mạnh vào chiếc thìa nhựa đang cầm trên tay. Chiếc thìa bất ngờ gãy đôi và một nửa mảnh vỡ bị bé nuốt vào đường tiêu hóa. May mắn, dị vật không rơi vào đường thở nên trẻ không xuất hiện các dấu hiệu ho sặc hay khó thở. Ngay sau khi phát hiện sự việc, gia đình đã nhanh chóng đưa bé đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Khoa Cấp cứu, trẻ tỉnh táo, môi hồng, tự thở tốt, phổi thông khí rõ, chưa có dấu hiệu suy hô hấp. Nhận định đây là dị vật có cạnh sắc, có nguy cơ gây tổn thương đường tiêu hóa, thậm chí thủng hoặc tắc ruột nếu không được lấy ra kịp thời, các bác sĩ đã chỉ định gây mê và tiến hành nội soi lấy dị vật.

BSCKI Lê Thu Trang cho biết: “Dị vật sắc nhọn khi đi qua đường tiêu hóa có thể gây xây xước, chảy máu, thậm chí thủng thực quản hoặc dạ dày. Vì vậy, chúng tôi quyết định nội soi lấy dị vật càng sớm càng tốt để hạn chế nguy cơ biến chứng.”

Bác sĩ Nguyễn Tất Đạt, Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng chia sẻ: “qua nội soi, chúng tôi ghi nhận niêm mạc thực quản của bệnh nhi đã bị viêm trợt do mảnh thìa cọ xát trong quá trình di chuyển xuống dạ dày. Tại dạ dày, các bác sĩ phát hiện 1/2 thìa nhựa kích thước khoảng 2,5 cm x 2 cm nằm trong lòng dạ dày. Rất may, thời điểm này dạ dày không còn nhiều thức ăn nên việc xác định vị trí và tiếp cận dị vật diễn ra thuận lợi”.

Bằng kỹ thuật nội soi cùng sự phối hợp nhịp nhàng của ê-kíp, mảnh thìa nhựa đã được lấy ra an toàn, giúp bệnh nhi tránh nguy cơ thủng dạ dày, xuất huyết tiêu hóa và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Qua trường hợp trên, BSCKI Lê Thu Trang khuyến cáo phụ huynh có con nhỏ, đặc biệt trẻ từ 1–3 tuổi – giai đoạn thường xuyên đưa đồ vật vào miệng để gặm, cắn – cần lựa chọn các dụng cụ ăn uống làm từ chất liệu an toàn, bền, khó gãy như silicone chuyên dụng dành cho trẻ em, hạn chế sử dụng các loại thìa nhựa cứng, giòn, dễ gãy vỡ.

Cha mẹ cần luôn theo dõi khi trẻ tự ăn, vui chơi hoặc cầm nắm các vật dụng nhỏ. Nếu trẻ có biểu hiện ho sặc, tím tái, khó thở hoặc nghi ngờ nuốt phải dị vật, cần thực hiện sơ cứu đúng cách (vỗ lưng, ấn ngực hoặc thủ thuật Heimlich phù hợp với lứa tuổi) và nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

Đặc biệt, phụ huynh tuyệt đối không tự ý móc họng hoặc áp dụng các mẹo dân gian như cho trẻ uống nhiều nước, nuốt cơm hay thức ăn to với hy vọng đẩy dị vật xuống, bởi những cách làm này có thể khiến dị vật di chuyển sâu hơn, gây tổn thương nặng nề cho đường tiêu hóa hoặc đường thở.

                                                                                                                                    Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT GÂY VIÊM MÀNG NÃO: BÁC SĨ TRUY TÌM “MẮT XÍCH” PHÍA SAU CA BỆNH NGUY KỊCH

Vi khuẩn E. coli vốn chỉ cư trú trong đường tiêu hóa lại bất ngờ xuất hiện trong dịch não tủy của một cụ ông 72 tuổi mắc viêm màng não. Từ dấu hiệu bất thường này, các bác sĩ Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp tục truy tìm nguyên nhân và phát hiện người bệnh đồng thời nhiễm giun lươn – một “mắt xích” quan trọng giúp lý giải cơ chế dẫn đến tình trạng nhiễm trùng nguy kịch.

Bệnh nhân T.Q.L. (72 tuổi, quê Ninh Bình) khởi phát bệnh khoảng hai ngày trước khi nhập viện với triệu chứng đau đầu, ý thức chậm dần. Tại bệnh viện tuyến tỉnh, kết quả chọc dịch não tủy ghi nhận sự gia tăng tế bào và protein trong dịch não tủy, hướng tới chẩn đoán viêm màng não mủ.

Mặc dù được điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhân chuyển biến xấu rất nhanh. Người bệnh rơi vào sốc nhiễm khuẩn nặng, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản, thở máy và sử dụng thuốc vận mạch liều cao. Sau hai ngày, bệnh nhân được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nguy kịch.

BS Nguyễn Đức Hiếu, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ tiến hành chọc lại dịch não tủy để định danh tác nhân gây bệnh và làm kháng sinh đồ. Kết quả xác định vi khuẩn E. coli là nguyên nhân gây viêm màng não. Dựa trên kháng sinh đồ, người bệnh được điều trị bằng kháng sinh phù hợp. Điều khiến các bác sĩ đặc biệt lưu ý  là E. coli vốn là vi khuẩn thường trú ở đường tiêu hóa nhưng lại xuất hiện trong dịch não tủy.

“Trên cơ địa bệnh nhân cao tuổi lại có nền xơ gan, việc vi khuẩn đường ruột xuất hiện ở vị trí bất thường như dịch não tủy là dấu hiệu cảnh báo đặc biệt. Chúng tôi buộc phải đặt câu hỏi: Điều gì đã ‘mở đường’ cho vi khuẩn vượt qua hàng rào bảo vệ của cơ thể và gây nhiễm trùng nặng như vậy?” – BS Hiếu chia sẻ.

Từ nghi vấn này, các bác sĩ tiếp tục mở rộng xét nghiệm. Kết quả cho thấy bệnh nhân dương tính với giun lươn. Bên cạnh điều trị viêm màng não do E. coli và hồi sức tích cực, người bệnh được điều trị đồng thời nhiễm giun lươn.

Theo BS Hiếu, giun lươn không trực tiếp gây ra viêm màng não mủ. Tuy nhiên, y văn đã ghi nhận ở những trường hợp tăng nhiễm hoặc nhiễm giun lươn lan tỏa, ấu trùng giun khi xuyên qua thành ruột vào máu có thể mang theo các vi khuẩn Gram âm đường ruột, điển hình là E. coli. Từ đó, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, thậm chí viêm màng não.

Đáng nói, giun lươn là loại ký sinh trùng có khả năng tự tái nhiễm và duy trì chu kỳ sống trong cơ thể người nhiều năm mà hầu như không gây triệu chứng rõ rệt. Khi sức đề kháng suy giảm, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền như xơ gan, ký sinh trùng có thể tăng sinh mạnh, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nhiễm khuẩn nặng.

“Nói một cách dễ hiểu, tác nhân trực tiếp gây viêm màng não ở bệnh nhân này là E. coli, không phải giun lươn. Tuy nhiên, việc phát hiện đồng thời nhiễm giun lươn là dữ kiện quan trọng, giúp giải thích vì sao vi khuẩn vốn chỉ sống trong đường ruột lại có thể xuất hiện trong dịch não tủy. Điều này cũng giúp bác sĩ xây dựng chiến lược điều trị toàn diện hơn cho người bệnh”, BS Hiếu nhấn mạnh.

Sau khi được điều trị bằng kháng sinh theo kháng sinh đồ, kết hợp điều trị giun lươn và hồi sức tích cực, tình trạng nhiễm trùng cũng như các chỉ số dịch não tủy của bệnh nhân dần cải thiện. Sau gần 12 ngày điều trị, người bệnh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Bệnh nhân tỉnh táo, được rút ống nội khí quản, ngừng hoàn toàn thuốc vận mạch và hiện chỉ còn hỗ trợ oxy qua gọng kính mũi với lưu lượng khoảng 2 lít/phút. Mặc dù đã qua giai đoạn nguy kịch, bệnh nhân vẫn cần tiếp tục điều trị đủ liệu trình và được theo dõi sát.

BS Hiếu cho biết, nhiễm giun lươn không phải lúc nào cũng chỉ biểu hiện bằng các triệu chứng đường tiêu hóa. Bệnh có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài và ở một số trường hợp, đặc biệt là người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền, có thể dẫn đến tăng nhiễm, kéo theo các biến chứng nhiễm khuẩn nguy hiểm do vi khuẩn đường ruột. Người dân không nên chủ quan với các bệnh ký sinh trùng. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám. Đặc biệt, đối với người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch, việc tầm soát và điều trị ký sinh trùng theo chỉ định của bác sĩ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm và điều trị kịp thời, góp phần hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

                                                                                                                                                 Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

KÍCH HOẠT BÁO ĐỘNG ĐỎ ĐÚNG THỜI ĐIỂM – GIÀNH LẠI SỰ SỐNG CHO NAM THANH NIÊN 18 TUỔI ĐA CHẤN THƯƠNG

Chỉ khoảng 15 phút sau tai nạn giao thông, nam thanh niên 18 tuổi được đưa tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốc mất máu do đa chấn thương. Trước tình trạng nguy kịch, BSCKII Trần Thượng Việt – Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, Tiết niệu và Nam học đã quyết định kích hoạt quy trình Báo động đỏ, huy động khẩn cấp các ê-kíp phối hợp cấp cứu. Nhờ đó, người bệnh được đưa lên bàn mổ chỉ khoảng 10 phút sau khi nhập viện, tận dụng “thời gian vàng” trước khi tình trạng sốc mất máu trở nên không thể hồi phục.

Cuộc chạy đua bắt đầu ngay từ cửa Khoa Cấp cứu

Người bệnh P.T.D. (18 tuổi, Hà Nội) được xe cấp cứu đưa đến Khoa Cấp cứu chỉ khoảng 15 phút sau vụ va chạm giữa xe máy và ô tô.

Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp trực Khoa Cấp cứu nhanh chóng triển khai tiếp cận bệnh nhân đa chấn thương theo nguyên tắc ABCDE. Mặc dù bệnh nhân vẫn còn tỉnh táo và có thể giao tiếp, nhưng các bác sĩ nhận thấy đây là tình trạng không hề “ổn định” như biểu hiện bên ngoài. Các chỉ số sinh tồn cho thấy người bệnh đã rơi vào sốc mất máu với mạch nhanh 120 lần/phút, huyết áp chỉ còn 75/55 mmHg. Khám lâm sàng ghi nhận vùng ngực và bụng bầm tím diện rộng, bụng trướng căng, phản ứng thành bụng, cảm ứng phúc mạc rõ, kèm theo vết thương hở vùng hông phải lộ xương cánh chậu.

Song song với việc hồi sức ban đầu, điều dưỡng Khoa Cấp cứu nhanh chóng thiết lập hai đường truyền tĩnh mạch ngoại vi cỡ lớn, lấy máu làm xét nghiệm, gửi định nhóm máu và chuẩn bị truyền máu tối cấp. Đồng thời, siêu âm FAST tại giường được thực hiện ngay và phát hiện nhiều dịch tự do trong ổ bụng, nghi ngờ chảy máu trong.

Sau khi trực tiếp đánh giá người bệnh, kết hợp dấu hiệu sốc mất máu, khám lâm sàng và kết quả siêu âm FAST tại giường, BSCKII Trần Thượng Việt nhận định người bệnh nhiều khả năng bị đa chấn thương, trong đó có chấn thương bụng kín và chấn thương ngực kín gây chảy máu nội tạng nghiêm trọng, cần phẫu thuật cấp cứu ngay.

Trước tình trạng nguy kịch, BSCKII Trần Thượng Việt quyết định kích hoạt ngay quy trình Báo động đỏ nội viện và chỉ định chuyển thẳng người bệnh lên phòng mổ mà không chờ chụp CT ngực – bụng, không chờ có kết quả xét nghiệm máu, không chờ thân nhân hoàn tất các thủ tục hành chính và không chờ đóng viện phí.

BSCKII Trần Thượng Việt nhấn mạnh: “Trong những trường hợp này, quyết định quan trọng nhất không phải là có thêm một phim CT hay thêm một kết quả xét nghiệm, mà là xác định đúng người bệnh đang chảy máu đe dọa tính mạng và đưa họ lên phòng mổ nhanh nhất có thể. Nếu chờ đủ mọi quy trình thông thường thì có thể người bệnh sẽ không còn cơ hội để phẫu thuật.”

Ngay sau khi Báo động đỏ được kích hoạt, tổng đài bệnh viện đồng loạt huy động các lực lượng gồm Khoa Gây mê hồi sức, Khoa ngoại Tổng hợp- Tiết niệu và Nam học, Trung tâm Hồi sức tích cực, Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình, Khoa Huyết học – Truyền máu cùng nhiều đơn vị liên quan sẵn sàng phối hợp.

Trong khi Khoa Cấp cứu tiếp tục hồi sức, Khoa Gây mê hồi sức khẩn trương kích hoạt quy trình chuẩn bị phòng mổ, thuốc và phương tiện kiểm soát đường thở, các đường truyền cần thiết, đồng thời sẵn sàng phương án hồi sức truyền máu khối lượng lớn. Chỉ khoảng 10 phút sau khi nhập viện, người bệnh đã được đưa lên bàn mổ.

Ca phẫu thuật sinh tử với sự phối hợp đa chuyên khoa

Khi mở ổ bụng, các bác sĩ ghi nhận khoảng 1,5 lít máu tươi trong ổ bụng. Người bệnh bị vỡ lách chảy máu ồ ạt; rách cơ hoành trái dài 10cm, gây thoát vị toàn bộ dạ dày, lách và ruột non lên khoang màng phổi trái; vết rách gan sâu trên 5 cm; đụng dập và rách mạc treo ruột non; cùng vết thương hở vùng hông phải lộ xương cánh chậu.

Ê-kíp Khoa Ngoại Tổng hợp – Tiết niệu và Nam học tiến hành cắt lách, khâu phục hồi cơ hoành, cắt đoạn ruột non tổn thương và xử trí các tổn thương trong ổ bụng. Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa cùng Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình phối hợp xử trí các tổn thương gan và khung chậu. Trong suốt cuộc mổ, ê-kíp Gây mê hồi sức liên tục truyền máu, chế phẩm máu và hồi sức tuần hoàn nhằm duy trì huyết động cho người bệnh.

BSCKII Nguyễn Chiến Quyết, Khoa Ngoại Tổng hợp – Tiết niệu và Nam học cho biết: “Đây là cuộc phẫu thuật mà nhiều ê-kíp phải làm việc cùng lúc. Trong khi một nhóm phẫu thuật cầm máu, nhóm khác hồi sức tuần hoàn, truyền máu liên tục để giữ cho người bệnh vượt qua từng phút nguy kịch.”

Sau phẫu thuật, bệnh nhân tiếp tục được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực trong tình trạng hậu phẫu rất nặng. Tại đây, các bác sĩ tiếp tục kiểm soát tình trạng sốc mất máu, điều trị suy hô hấp, đụng dập phổi hai bên, tràn máu màng phổi, hội chứng tiêu cơ vân và phát hiện thêm nhiều tổn thương cột sống trên phim CT toàn thân sau mổ.

Sau 4 ngày hồi sức tích cực, người bệnh cai máy thở thành công, rút nội khí quản, các chỉ số huyết động và xét nghiệm cải thiện rõ rệt, tỉnh táo và đang tiếp tục hồi phục.

BSCKII Trần Thượng Việt chia sẻ thêm: “Trong cấp cứu ngoại khoa, đặc biệt với đa chấn thương, quyết định đúng trong vài phút đầu có thể quyết định sự sống còn của người bệnh. Báo động đỏ được xây dựng để loại bỏ mọi rào cản về thời gian, thủ tục và huy động ngay toàn bộ nguồn lực của bệnh viện vì mục tiêu cao nhất là cứu sống người bệnh”.

Báo động đỏ – thành quả của một hệ thống cấp cứu được chuẩn bị bài bản

Đằng sau quyết định cứu sống người bệnh trong những phút đầu tiên là cả một hệ thống quy trình đã được xây dựng, diễn tập và hoàn thiện nhiều năm. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương xác định Báo động đỏ nội viện là một trong những quy trình trọng điểm nhằm nâng cao chất lượng cấp cứu người bệnh nguy kịch. Thay vì để từng chuyên khoa hoạt động riêng lẻ, quy trình được xây dựng theo hướng huy động đồng thời mọi nguồn lực cần thiết ngay khi có quyết định kích hoạt, bảo đảm nguyên tắc “đúng người – đúng thời điểm – đúng nguồn lực”.

Từ hệ thống tổng đài, danh sách trực chuyên gia, quy trình huy động phòng mổ, ngân hàng máu, gây mê hồi sức, hồi sức tích cực đến các khoa ngoại và cận lâm sàng đều được chuẩn hóa, giúp loại bỏ tối đa những khoảng thời gian chờ đợi vốn có trong cấp cứu. Bệnh viện thường xuyên rà soát, cập nhật quy trình, tổ chức tập huấn và diễn tập liên chuyên khoa để mỗi thành viên nắm rõ vai trò, sẵn sàng phối hợp khi Báo động đỏ được kích hoạt.

Ca bệnh nam thanh niên 18 tuổi không chỉ là thành công của một ca phẫu thuật hay của riêng một chuyên khoa, mà là minh chứng cho hiệu quả của một hệ thống cấp cứu được tổ chức bài bản. Trong đó Khoa Cấp cứu phát hiện và hồi sức ban đầu; BSCKII Trần Thượng Việt quyết đoán nhận định và kích hoạt Báo động đỏ; Khoa Gây mê hồi sức bảo đảm triển khai phẫu thuật và hồi sức kịp thời; các chuyên khoa phối hợp đồng bộ dưới một quy trình thống nhất do Bệnh viện xây dựng và triển khai.

Đối với người bệnh đa chấn thương, cơ hội sống không chỉ phụ thuộc vào một ca phẫu thuật mà là kết quả của cả một quy trình cấp cứu được vận hành đồng bộ. Trong đó, kích hoạt Báo động đỏ đúng thời điểm là một yếu tố quan trọng giúp tận dụng tối đa “thời gian vàng”, nâng cao cơ hội sống cho người bệnh đa chấn thương nặng.

                                                                                                                                                             Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

CỨU SỐNG CỤ ÔNG NGỘ ĐỘC METHANOL NẶNG, HỒI PHỤC KHÔNG ĐỂ LẠI DI CHỨNG

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa cấp cứu thành công cụ ông 64 tuổi bị ngộ độc methanol rất nặng, rơi vào tình trạng rối loạn ý thức, toan chuyển hóa nghiêm trọng mê man và suy đa tạng. Nhờ được chẩn đoán và điều trị kịp thời, đặc biệt là lọc máu tích cực, người bệnh hồi phục hoàn toàn, không ghi nhận di chứng thần kinh hay thị lực.

Bệnh nhân là ông H.C.T. (64 tuổi, trú tại Hà Nội). Theo người nhà, ông T. có uống rượu nhưng không cho gia đình biết, sau đó về phòng nằm nghỉ. Do không biết việc này, người thân không nhận thấy bất thường. Hơn một ngày sau, thấy ông T. không ra ăn uống hay giao tiếp, gia đình vào kiểm tra thì phát hiện ông đã rơi vào trạng thái mê man, gọi hỏi không đáp ứng. Người bệnh nhanh chóng được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Thời điểm nhập viện, bệnh nhân lơ mơ, điểm hôn mê Glasgow chỉ còn 10 điểm. Các chỉ số xét nghiệm cho thấy ông T. bị toan chuyển hóa đặc biệt nghiêm trọng với pH máu tụt xuống mốc 6,8 – mức độ đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Bệnh nhân đồng thời bị suy đa tạng, suy thận và tăng men cơ (CK) rất cao. Các bác sĩ nhận định đây là một trường hợp ngộ độc methanol cấp tính mức độ nặng.

ThS.BS Lê Sơn Việt (Khoa Cấp cứu) cho biết, ngay khi nghi ngờ bệnh nhân ngộ độc methanol, các bác sĩ đã lập tức triển khai các biện pháp hồi sức tích cực và chỉ định lọc máu cấp cứu để loại bỏ độc chất ra khỏi cơ thể. Kết quả xét nghiệm sau đó xác nhận nồng độ methanol trong máu người bệnh vượt mức 100 mg/dL (trong khi ngưỡng bình thường là dưới 20 mg/dL và mức từ 40 mg/dL đã có thể gây ngộ độc nặng).

“Methanol là một loại cồn công nghiệp, hoàn toàn khác với ethanol trong đồ uống có cồn thông thường. Khi vào cơ thể, methanol được chuyển hóa thành axit formic – chất độc tấn công mạnh vào hệ thần kinh, đặc biệt là dây thần kinh thị giác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị giảm thị lực, mất thị lực hoặc mù vĩnh viễn, đồng thời có nguy cơ tổn thương não, suy đa tạng, co giật và tử vong”, BS Việt nhấn mạnh.

Sau hai ngày lọc máu tích cực, tình trạng toan chuyển hóa của bệnh nhân dần được cải thiện. Đến ngày điều trị thứ 5, người bệnh tỉnh táo, được rút ống nội khí quản và đủ điều kiện xuất viện. May mắn, bệnh nhân không ghi nhận di chứng về thần kinh hay thị lực.

Theo BS Việt, đây là trường hợp rất may mắn vì mặc dù nhập viện trong tình trạng ngộ độc methanol rất nặng, người bệnh vẫn hồi phục tốt và không để lại di chứng.  Trên thực tế, không ít  trường hợp ngộ độc methanol dù được cứu sống vẫn phải đối mặt với các di chứng nặng nề, đặc biệt là tổn thương thần kinh thị giác dẫn đến giảm thị lực hoặc mù mắt kéo dài, thậm chí vĩnh viễn.

BS Việt khuyến cáo, người dân chỉ nên sử dụng rượu có nguồn gốc rõ ràng, tuyệt đối không uống các loại rượu không rõ xuất xứ, rượu tự pha chế, các sản phẩm có nguy cơ chứa methanol hoặc các sản phẩm có nguy cơ chứa methanol.

Sau khi uống rượu, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi nhiều, đau đầu, buồn nôn, nôn, nhìn mờ, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đặc biệt, tình trạng nhìn mờ hoặc rối loạn thị giác là một trong những dấu hiệu cảnh báo quan trọng của ngộ độc methanol. Người dân không nên chủ quan cho rằng đây chỉ là biểu hiện của say rượu thông thường, bởi việc chậm trễ điều trị có thể làm mất cơ hội bảo tồn thị lực và đe dọa tính mạng người bệnh.

                                                                                                                                                         Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

ĂN TIẾT CANH, 2 NGÀY SAU NGƯỜI ĐÀN ÔNG 45 TUỔI VIÊM MÀNG NÃO, PHÙ NÃO NGUY KỊCH

Chỉ hai ngày sau khi ăn tiết canh lợn, ông Đ.V.C. 45 tuổi (ở Bắc Ninh) đang khỏe mạnh bất ngờ sốt cao, đau đầu, buồn nôn rồi nhanh chóng rơi vào tình trạng rối loạn ý thức. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não nghi do nhiễm liên cầu lợn và đang được điều trị tích cực tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo người nhà, khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, người bệnh có ăn tiết canh lợn. Hai ngày sau, bệnh nhân xuất hiện sốt, đau đầu, buồn nôn. Các triệu chứng diễn tiến rất nhanh, người bệnh trở nên rối loạn ý thức, lơ mơ, kích thích, được đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Do tình trạng nặng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.

ThS.BSNT Phan Văn Mạnh cho biết, khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng giảm ý thức, Glasgow 9 điểm (thang điểm đánh giá ý thức), kèm dấu hiệu điển hình của viêm màng não cấp. Bệnh nhân được chẩn đoán Viêm màng não, theo dõi do Streptococcus suis (Liên cầu lợn).

Theo bác sĩ Mạnh, ở những trường hợp viêm màng não cấp có rối loạn ý thức, biến chứng đáng lo ngại nhất là phù não. Đây là tình trạng có thể làm tăng nhanh áp lực nội sọ, gây tổn thương não nghiêm trọng, đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay sau khi tiếp nhận, bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy, kháng sinh và triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức tích cực nhằm kiểm soát phù não.

Sau 4 ngày điều trị tích cực, tình trạng bệnh nhân cải thiện, rút được ống nội khí quản. Bệnh nhân sau đó được chuyển lên khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp để tiếp tục điều trị.

Theo ThS.BSNT Phan Văn Mạnh, liên cầu lợn là căn nguyên gây viêm màng não người lớn hàng đầu ở Việt Nam. Ngoài viêm màng não, vi khuẩn này có thể gây nhiễm khuẩn huyết với các biểu hiện nặng như ban xuất huyết, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời.

Đáng lưu ý, mặc dù bệnh nhân khai có ăn tiết canh lợn, trên thực tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương từng tiếp nhận không ít trường hợp cho biết chỉ ăn tiết canh gà, dê hoặc các loại tiết canh khác nhưng cuối cùng vẫn được xác định mắc liên cầu lợn. Theo các bác sĩ, nguyên nhân có thể do trong quá trình chế biến, một số nơi đã pha trộn tiết lợn vào các loại tiết canh khác, làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn.

BS Mạnh khuyến cáo, người dân tuyệt đối không nên ăn tiết canh hoặc các sản phẩm từ thịt lợn chưa được nấu chín kỹ. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, buồn nôn sau khi ăn tiết canh hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

                                                                                                                                            Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

NHỔ RĂNG KHÔN, CỤ BÀ 83 TUỔI SUÝT MẤT MẠNG VÌ SỐC NHIỄM KHUẨN

Chỉ sau vài ngày nhổ răng số 8 (răng khôn), một cụ bà 83 tuổi ở Hưng Yên đã rơi vào tình trạng sốc nhiễm khuẩn, hôn mê, áp xe hoại tử lan rộng vùng hàm mặt và vòm họng, phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật và hơn một tháng điều trị tích cực để giành lại sự sống. Các bác sĩ cảnh báo, với người cao tuổi có bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bất kỳ thủ thuật xâm lấn nào cũng cần được đánh giá và theo dõi chặt chẽ.

Từ chiếc răng đau đến cơn sốc nhiễm khuẩn

Bà N.T.G (83 tuổi, Hưng Yên) có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường nhiều năm nhưng dùng thuốc không thường xuyên. Khoảng hai tuần trước khi nhập viện, bà xuất hiện đau răng kèm đau đầu nên đến cơ sở y tế để nhổ răng số 8. Ba ngày sau, vùng má trái bắt đầu sưng đau dữ dội và ngày càng lan rộng. Mặc dù đã được chuyển đến bệnh viện tuyến trên để trích rạch ổ viêm và điều trị kháng sinh trong 5 ngày, tình trạng vẫn không cải thiện.

Người bệnh dần rơi vào trạng thái lơ mơ, sốt cao. Khi chuyển đến bệnh viện tuyến tỉnh, bà đã bị sốc nhiễm khuẩn, viêm tấy lan tỏa vùng hàm mặt, hôn mê, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản cấp cứu trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Bác sĩ Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đặc biệt nguy kịch: sốt 40°C, phù toàn thân, môi khô, hôn mê. Vùng má trái có ổ áp xe kích thước khoảng 5 x 10 cm, hoại tử, chảy nhiều dịch mủ có mùi hôi.

Các xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng rất nặng với CRP tăng tới 203 mg/L, albumin giảm sâu còn 23 g/L, tiểu cầu chỉ còn 14 G/L. Cấy máu, cấy dịch mủ phát hiện vi khuẩn Streptococcus constellatus – loại vi khuẩn thường cư trú trong khoang miệng và đường hô hấp trên. Hình ảnh CT vùng hàm ghi nhận ổ áp xe lan rộng vào vòm họng, tuyến mang tai và các khoang phần mềm vùng mặt, kèm nhiều ổ khí, trong khi CT phổi cũng cho thấy nhiều ổ áp xe.

Người bệnh được chẩn đoán viêm mô bào, áp xe hoại tử vùng má trái lan rộng vào vòm họng, nhiễm khuẩn huyết do Streptococcus constellatus, biến chứng suy đa tạng và nghi ngờ viêm màng não. Đây là tình trạng cấp cứu rất nặng, đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Người bệnh được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng liều cao, hỗ trợ hô hấp, truyền tiểu cầu, bù albumin và hồi sức tích cực.

 Ê-kíp điều trị lập tức hội chẩn liên chuyên khoa để đánh giá khả năng phẫu thuật cấp cứu cắt lọc các tổ chức hoại tử vùng mặt. Tuy nhiên, do người bệnh đang trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng, chưa đủ điều kiện để phẫu thuật triệt để nên trước mắt chỉ có thể chích rạch dẫn lưu và cắt lọc bước đầu các mô hoại tử nhằm hạn chế hoại tử lan rộng, kiểm soát nguồn nhiễm trùng.

Hành trình dần hồi phục và những biến chứng dồn dập

Qua 9 ngày điều trị tích cực, người bệnh dần tỉnh táo, tình trạng sốt cải thiện và thoát sốc. Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh, ê-kíp quyết định tiến hành phẫu thuật cắt lọc các tổ chức hoại tử vùng mặt. Sau phẫu thuật, người bệnh được chăm sóc bằng hệ thống hút áp lực âm (VAC), giúp lượng dịch mủ giảm dần, kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả và thúc đẩy quá trình liền thương. Tưởng chừng đã vượt qua giai đoạn nguy kịch, người bệnh lại tiếp tục đối mặt với biến chứng tràn khí màng phổi trái, nghi do vỡ áp xe phổi, khiến quá trình điều trị kéo dài và đòi hỏi sự theo dõi sát của ê-kíp điều trị.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người mắc các bệnh mạn tính, đặc biệt là đái tháo đường, nếu không được kiểm soát tốt sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến vết thương chậm lành và tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng. Ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền, những tổn thương dù nhỏ trong khoang miệng cũng có thể trở thành “cửa ngõ” để vi khuẩn xâm nhập, gây nhiễm trùng lan rộng, thậm chí dẫn đến sốc nhiễm khuẩn đe dọa tính mạng.

Đối với người mắc bệnh mạn tính, đặc biệt là người cao tuổi, cần tuân thủ điều trị để kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào, kể cả nhổ răng. Người bệnh cũng cần thông báo đầy đủ tiền sử bệnh với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Nếu sau nhổ răng xuất hiện các dấu hiệu như sưng đau tăng dần, sốt, chảy mủ, miệng có mùi hôi hoặc khó há miệng, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám. Việc tự điều trị tại nhà hoặc chậm trễ đi khám có thể khiến nhiễm trùng lan sâu vào các khoang vùng đầu, mặt, cổ, xâm nhập vào máu và gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

                                                                                                                                                                                                  Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

SỐT XUẤT HUYẾT DIỄN BIẾN TỐI CẤP, BỆNH NHÂN 69 TUỔI MẮC ĐÁI THÁO ĐƯỜNG PHẢI LỌC MÁU CẤP CỨU

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và cấp cứu xuyên đêm cho một bệnh nhân nữ 69 tuổi mắc sốt xuất huyết Dengue diễn biến tối cấp trên nền đái tháo đường tuýp 2. Người bệnh rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu nặng, rối loạn đông máu nặng và phải lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Bệnh nhân là bà H.T.V. (69 tuổi ở Hà Nội). Gia đình bà V. sống trong khu vực đang ghi nhận có sốt xuất huyết tại địa phương. Nhiều người xung quanh cũng như chồng và con dâu của bà đều đã mắc bệnh.

Theo thông tin từ người nhà, bà V. có tiền sử mắc đái tháo đường tuýp 2 và đang điều trị bằng thuốc uống thường xuyên. Ba ngày trước khi nhập viện, bà xuất hiện triệu chứng sốt kèm mệt mỏi, đau lưng. Đến ngày thứ ba, tình trạng mệt mỏi tăng lên, ý thức chậm dần. Dù chưa có các biểu hiện xuất huyết điển hình như chảy máu cam hay chảy máu chân răng, gia đình đã đưa bà đến cơ sở y tế. Tại đây, bà được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn theo dõi, tình trạng người bệnh diễn biến xấu nhanh với biểu hiện suy tuần hoàn nên được chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ngay trong đêm.

Ths.BS Trần Văn Bắc – Phó trưởng Khoa Cấp cứu, người trực tiếp tiếp nhận ca bệnh – đánh giá đây là một trường hợp vô cùng nguy kịch: “Người bệnh nhập viện vào ngày thứ 4 của bệnh trong tình trạng ý thức giảm, điểm Glasgow chỉ còn 13 điểm. Trên da xuất hiện các ban xuất huyết rải rác vùng bụng và hai bên cẳng tay tại các vị trí tiêm truyền, mi mắt nề nhẹ. Nguy hiểm hơn, mạch của bệnh nhân rất nhanh và nhỏ, khó bắt (158 chu kỳ/phút), huyết áp tụt sâu chỉ còn 85/50 mmHg,” ThS.BS Trần Văn Bắc cho biết.

Các kết quả xét nghiệm cận lâm sàng của bệnh nhân lúc này đều rơi vào trạng thái “báo động đỏ”.  Số lượng tiểu cầu giảm rất nhanh từ 28 xuống 18 rồi chỉ còn 9 ×10⁹/L (trong khi bình thường là 150–400 ×10⁹/L), phản ánh tình trạng rối loạn đông máu nghiêm trọng. Bên cạnh đó, chỉ số hồng cầu biến động mạnh do hiện tượng cô đặc máu và xuất huyết. Độ bão hòa oxy máu (SpO₂) khi thở khí trời chỉ còn 86%, bụng chướng nhẹ.

Ngay lập tức, người bệnh được đặt ống nội khí quản, thở máy, lọc máu liên tục và hồi sức tích cực, khẩn trương truyền máu và các chế phẩm máu cấp cứu.

Sau 5 giờ hồi sức tích cực căng thẳng, huyết áp của người bệnh tạm thời được kiểm soát ổn định ở mức 115/82 mmHg, mạch 134 chu kỳ/phút. Tuy nhiên, tiên lượng vẫn hết sức dè dặt khi bệnh nhân tiếp tục xuất hiện khối máu tụ dưới da vùng tiêm truyền, chảy máu qua miệng và bụng chướng tăng dần. Người bệnh hiện vẫn đang được theo dõi sát sao tại Khoa Cấp cứu.

Qua trường hợp của bà V., ThS.BS Trần Văn Bắc khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận… cần nâng cao cảnh giác trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào mùa cao điểm sốt xuất huyết. Đây là nhóm có nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí nguy kịch nếu mắc bệnh, trong khi các triệu chứng ban đầu có thể không điển hình, dễ khiến người bệnh chủ quan hoặc đến viện muộn. Vì vậy, ngay khi xuất hiện các biểu hiện như sốt, mệt mỏi, đau nhức người, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi, không chờ đến khi xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết như chảy máu cam, chảy máu chân răng mới đi viện.

Bên cạnh việc chủ động diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ các vật dụng đọng nước, giữ gìn vệ sinh môi trường và phòng tránh muỗi đốt, người dân nên chủ động tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết theo khuyến cáo của Bộ Y tế và bác sĩ. Hiện nay, Việt Nam đã triển khai vắc xin phòng sốt xuất huyết Dengue cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn theo chỉ định và khuyến cáo của bác sĩ. Việc tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ nhập viện và nguy cơ diễn biến nặng. Tuy nhiên, vắc xin không thể thay thế các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh mà cần được kết hợp đồng bộ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.

                                                                                                                                                            Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

CỤ ÔNG 71 TUỔI THOÁT NGUY KỊCH DO NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG MẬT, VIÊM TỤY CẤP VÌ SỎI MẬT TÁI PHÁT

Các bác sĩ Khoa Ngoại Tổng hợp, Tiết niệu và Nam học, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật cấp cứu thành công cho cụ ông Đ.V.P (71 tuổi, quê Ninh Bình) trong tình trạng nguy kịch do viêm tụy cấp và nhiễm trùng đường mật nặng. Đây là ca bệnh ngoại khoa phức tạp do bệnh nhân từng có tiền sử mổ đường mật, khiến các tổ chức trong ổ bụng dính nhiều, gây khó khăn cho quá trình tiếp cận và xử trí.

Trước khi nhập viện khoảng 2 giờ, bệnh nhân đột ngột xuất hiện đau vùng thượng vị, sau đó cơn đau tăng dần, lan xuống hạ sườn phải và ra sau lưng, kèm sốt cao 39°C, buồn nôn liên tục. Qua khai thác bệnh sử, ông P. có tiền sử bệnh lý đường mật rất phức tạp: từng phẫu thuật mổ mở lấy sỏi ống mật chủ, cắt bỏ túi mật và thường xuyên bị tăng men gan.

Tại Khoa Cấp cứu, kết quả xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy tình trạng nhiễm trùng đường mật nặng. Chỉ số bạch cầu tăng lên 13.9 G/L, đặc biệt chỉ số phản ứng viêm (CRP) vọt lên tới 126.2 mg/L (cao gấp hàng chục lần mức bình thường). Kết quả siêu âm và chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) ổ bụng cho thấy ống mật chủ giãn lớn tới 19mm (kích thước bình thường dưới 7mm), đoạn thấp có viên sỏi kích thước khoảng 12mm gây tắc nghẽn hoàn toàn đường mật; ống tụy bị ứ trệ, giãn 6mm. Ngoài ra, đường mật trong gan cũng có nhiều sỏi.bệnh nhân còn có nang nhỏ và giãn nhẹ đài bể thận phải độ I.

Bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy cấp và nhiễm trùng đường mật cấp do sỏi mật tái phát. Ngay lập tức, bệnh nhân được chuyển lên phòng mổ với hội chẩn chuyên khoa nhanh chóng chỉ định phẫu thuật mổ mở ống mật chủ lấy sỏi và đặt dẫn lưu Kehr.

Theo Bác sĩ CKII Trần Thượng Việt, Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp, Tiết niệu và Nam học, người trực tiếp thực hiện phẫu thuật cho biết: “Đây là trường hợp tương đối phức tạp do bệnh nhân từng phẫu thuật đường mật trước đó, khiến các tổ chức trong ổ bụng dính nhiều, làm thay đổi các mốc giải phẫu thông thường. Quá trình bóc tách và tiếp cận đường mật đòi hỏi sự thận trọng để tránh tổn thương các cơ quan lân cận. Ê-kíp đã lấy thành công viên sỏi kích thước 12 mm nằm ở đoạn thấp ống mật chủ cùng nhiều sỏi vụn và dịch mủ đường mật, giải phóng tình trạng tắc nghẽn và khôi phục lưu thông đường mật, lấy dịch mật làm xét nghiệm vi sinh. Đồng thời qua đường mở ống mật chủ chúng tôi tiến hành nội soi ống mềm tán sỏi đường mật trong gan bơm rửa sạch đường mật, đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn giúp phẫu thuật viên quan sát được đường mật trong gan nhằm lấy tối đa sỏi đường mật, hạn chế tái phát và giảm tình trạng nhiễm trùng đường mật thuận lợi cho việc điều trị sau mổ”.

Để đảm bảo an toàn sau phẫu thuật, các bác sĩ đã đặt ống dẫn lưu Kehr (ống dẫn lưu hình chữ T) vào ống mật chủ của bệnh nhân. Việc đặt ống Kehr có vai trò quan trọng trong dẫn lưu dịch mật nhiễm trùng, giảm áp lực đường mật, hỗ trợ theo dõi tình trạng lưu thông đường mật sau mổ. Đồng thời, ống Kehr tạo một “đường hầm” an toàn giúp chụp X-quang kiểm tra đường mật hoặc can thiệp lấy sỏi sót (nếu có) mà không cần phải phẫu thuật lại. Kết quả nuôi cấy dịch mật của bệnh nhân ra vi khuẩn E.Coli đa kháng thuốc, bệnh nhân được hội chẩn với chuyên khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp để chọn kháng sinh điều trị phù hợp. Nhờ sự phối hợp giữa phẫu thuật, hồi sức tích cực và điều trị kháng sinh, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy kịch.

Sau mổ 5 ngày, sức khỏe của ông P. tiến triển hết sức tích cực: bệnh nhân cắt sốt hoàn toàn, thể trạng tỉnh táo, ăn uống tốt và đã có thể vận động nhẹ nhàng tại giường. Vết mổ khô, liền tốt, tình trạng chướng và đau bụng biến mất.

Đặc biệt, kết quả chụp X-quang kiểm tra đường mật qua ống Kehr cho thấy hệ thống đường mật đã thông hoàn toàn, dịch mật lưu thông xuống ruột tốt và không còn hình ảnh sỏi sót. Sau khi tháo ống dẫn lưu Kehr ổn định, bệnh nhân dự kiến sẽ được xuất viện trong 1-2 ngày tới.

Từ ca bệnh của ông P., BSCKII Trần Thượng Việt khuyến cáo: Sỏi mật là bệnh lý có tỷ lệ tái phát rất cao, ngay cả khi người bệnh đã được cắt túi mật hay mổ lấy sỏi trước đó. Sự thay đổi cơ địa, dòng chảy dịch mật bị trì trệ do sẹo xơ hoặc tình trạng nhiễm khuẩn là những nguyên nhân hàng đầu hình thành sỏi mới.

Khi xuất hiện các triệu chứng điển hình của bệnh lý đường mật như: đau vùng hạ sườn phải, sốt, vàng da, người bệnh – đặc biệt là những người có tiền sử sỏi mật – cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và cấp cứu kịp thời, tránh các biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng như viêm tụy cấp hoại tử hay sốc nhiễm khuẩn đường mật.

                                                                                                                                                  Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

NGỪNG TIM DO ĐIỆN GIẬT KHI ĐANG LÀM VIỆC: CẢNH BÁO HIỂM HỌA ĐE DỌA TÍNH MẠNG

Nằm bất động dưới nền xưởng hàn sau cú điện giật, ông T. đã rơi vào trạng thái ngừng tim, ngừng thở, đồng tử giãn tối đa. Thế nhưng, nhờ sự nhanh trí của người con trai khi kịp thời ngắt nguồn điện và sự kiên trì ép tim liên tục suốt 10 phút của người đồng nghiệp trên đường đi cấp cứu, đã giúp bệnh nhân giành lại cơ hội sống. Bệnh nhân đã được các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu ngừng tuần hoàn và áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy nhằm bảo vệ não bộ sau ngừng tuần hoàn.

Theo lời kể của gia đình, tai nạn xảy ra khi ông P.V.T (46 tuổi) đang làm việc tại một xưởng hàn. Khoảng 20 phút sau khi tai nạn xảy ra, người con trai đi ăn sáng về mới phát hiện ông T. nằm bất động trên nền xưởng. Quá hốt hoảng, người con lao vào đỡ thì cũng bị điện giật bắn ra, lúc này mới nhận ra nguồn điện chưa được ngắt.

Ngay sau khi nhanh chóng ngắt dòng điện, các đồng nghiệp của ông T. đã lập tức tiến hành ép tim ngoài lồng ngực liên tục ngay tại hiện trường và duy trì suốt chặng đường di chuyển đến bệnh viện.

ThS.BSNT Hà Việt Huy, Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết: Bệnh nhân được ép tim liên tục khoảng 10 phút trên đường di chuyển. Khi nhập khoa Cấp cứu, ông T. đã trong tình trạng hôn mê sâu, ngừng tim, ngừng thở, tím tái toàn thân, SpO₂ không đo được, đồng tử hai bên giãn 5 mm và mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng.

Ngay lập tức, các bác sĩ đã kích hoạt hệ thống báo động đỏ, tiến hành hồi sinh tim phổi nâng cao. Sau 40 phút cấp cứu tích cực, tim của bệnh nhân đã đập trở lại. Ông T. được chuyển gấp lên Khoa Hồi sức tích cực để điều trị tiếp nhằm bảo vệ cũng như níu giữ lại tia sinh cơ của bệnh nhân.

Dù giữ được huyết động nhưng tình trạng của bệnh nhân vô cùng nguy kịch. Bệnh nhân bị tổn thương đa cơ quan, bao gồm tim mạch, suy thận cấp kèm vô niêu, suy gan cấp, tiêu cơ vân,…

BS Hà Việt Huy nhấn mạnh: “Ở những bệnh nhân ngừng tuần hoàn được cứu sống, não là cơ quan tổn thương sớm nhất và nặng nề nhất do thiếu oxy. Nếu không bảo vệ não kịp thời, người bệnh dù tim có đập lại vẫn đối mặt với nguy cơ chết não (hay sống thực vật). Do đó, chúng tôi đã chỉ định điều trị hạ thân nhiệt ngay lập tức”.

Bằng cách kiểm soát thân nhiệt đưa nhiệt độ cơ thể bệnh nhân xuống ở mức từ  33°C đến 37°C làm giảm nhu cầu chuyển hóa của tế bào não, hạn chế tối đa các tổn thương thứ phát và mở ra cơ hội phục hồi thần kinh tốt nhất cho người bệnh. Hiện bệnh nhân vẫn đang được điều trị tích cực nhưng đã có những tín hiệu phục hồi khả quan.

Theo các bác sĩ, điện giật có thể gây rối loạn nhịp tim, ngừng tim và ngừng tuần hoàn chỉ trong thời gian rất ngắn. Cơ hội sống sót của nạn nhân phụ thuộc hoàn toàn vào những người xung quanh. Nếu nạn nhân được ngắt nguồn điện an toàn, cấp cứu đúng cách và ép tim ngay tại hiện trường, cơ hội cứu sống sẽ tăng lên đáng kể.

BS Hà Việt Huy khuyến cáo, khi phát hiện người bị điện giật, tuyệt đối không chạm trực tiếp vào nạn nhân khi nguồn điện chưa được ngắt. Người cứu hộ cần giữ bình tĩnh, nhanh chóng ngắt cầu dao tổng hoặc dùng vật cách điện (gậy gỗ khô, nhựa, cao su) để tách nguồn điện ra khỏi người nạn nhân, đồng thời gọi cấp cứu 115. Nếu nạn nhân ngừng thở, ngừng tim, phải tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay lập tức (với tần số 100-120 lần/phút) và kiên trì ép liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến và tiếp tục duy trì ép tim trong quá trình vận chuyển. Việc cấp cứu đúng và kịp thời trong những phút đầu tiên có ý nghĩa quyết định đến khả năng cứu sống cũng như hạn chế tối đa di chứng thần kinh về sau.

BS Hà Việt Huy nhấn mạnh, với những trường hợp ngừng tuần hoàn do điện giật, thời gian là yếu tố quyết định. Ngay khi phát hiện nạn nhân, cần nhanh chóng ngắt nguồn điện an toàn, gọi cấp cứu và tiến hành hồi sinh tim phổi (ép tim ngoài lồng ngực) ngay nếu người bệnh ngừng tim, ngừng thở. Việc ép tim cần được duy trì liên tục trong quá trình chờ cấp cứu và cả trên đường vận chuyển đến bệnh viện nếu người bệnh chưa có tuần hoàn trở lại.

                                                                                                                                                                                         Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

TƯỞNG MÌNH KHỎE MẠNH, NGƯỜI ĐÀN ÔNG 45 TUỔI XUẤT HUYẾT NÃO NGUY KỊCH SAU TRẬN NHẬU

Nặng gần 100kg và chưa từng phát hiện bệnh lý nghiêm trọng, người đàn ông 45 tuổi tại Hà Nội bất ngờ ngã quỵ, xuất huyết não nghiêm trọng đe dọa đến tính mạng ngay sau một trận nhậu. Ca cấp cứu xuyên đêm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương là lời cảnh tỉnh đắt giá về những nguy cơ âm thầm từ bệnh tăng huyết áp cho đến những thói quen lạm dụng rượu bia, thuốc lào và thờ ơ với việc khám sức khỏe định kỳ của đại bộ phận nam giới hiện nay.

Anh H.M.C. (45 tuổi, trú tại Hà Nội) vốn là một người đàn ông cao to, rất ít khi đau ốm nên luôn cho rằng bản thân khỏe mạnh và chưa từng đi khám sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, anh lại duy trì những thói quen rất độc hại: uống rượu, bia thường xuyên với số lượng “khủng” từ 500 – 1.000ml mỗi ngày, kèm theo thói quen hút thuốc lào nhiều năm.

Bi kịch ập đến vào một buổi tối muộn, ngay sau một trận nhậu say, anh C. đột ngột ngã quỵ. May mắn lớn nhất lúc đó là có người đứng sát cạnh đỡ kịp, giúp vùng đầu của anh không bị va đập trực tiếp xuống đất. Thế nhưng, ngay sau đó, anh mất dần ý thức, đại tiểu tiện không tự chủ. Nhận thấy dấu hiệu nguy kịch, gia đình đã lập tức đưa anh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Anh C. nhập viện trong tình trạng hôn mê, hơi thở nồng nặc mùi cồn, mạch nhanh 120 lần/phút và huyết áp tăng vọt lên mức rất nguy hiểm: 200/100 mmHg. Các bác sĩ lập tức đặt ống nội khí quản hỗ trợ thở máy. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não đã làm rõ nguyên nhân: Anh bị xuất huyết não bán cầu phải kèm tràn máu não thất, đây là một thể đột quỵ xuất huyết nặng, nguy cơ tử vong cao.

Cuộc hội chẩn cấp cứu giữa các chuyên khoa ngoại thần kinh sọ não diễn ra nhanh chóng. Người bệnh được chẩn đoán xuất huyết não bán cầu phải, tràn máu não thất, có chỉ định phẫu thuật cấp cứu dẫn lưu máu tụ để giải phóng áp lực nội sọ càng sớm càng tốt.

Không để chậm trễ hơn một phút, anh C. được chuyển lên phòng phẫu thuật cấp cứu ngay trong đêm và được tiến hành phẫu thuật nội soi cấp cứu. Sau hơn 3 giờ đồng hồ căng thẳng, ca phẫu thuật nội soi cấp cứu đã lấy máu tụ trong não và não thất, giải phóng áp lực nội sọ và bảo vệ an toàn các tổ chức não xung quanh. Nhờ được cấp cứu kịp thời trong “giờ vàng”, sau mổ 5 ngày, anh C. đã tỉnh táo trở lại. Các chức năng vận động, nhận thức và ngôn ngữ của anh đang hồi phục ổn định. Tuy nhiên, không phải ai bị xuất huyết não cũng có được sự may mắn trọn vẹn như anh C.

BSCKII Nguyễn Quang Thành, chuyên gia phẫu thuật thần kinh sọ não, cho biết: “Xuất huyết não là một dạng tai biến mạch máu não thường xảy ra do tăng huyết áp làm vỡ mạch máu não, tạo thành khối máu tụ chèn ép nhu mô não. Nếu không được xử trí cấp cứu kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong nhanh chóng hoặc phải gánh chịu những di chứng thần kinh nặng nề như liệt giường, mất ngôn ngữ, tàn phế suốt đời.”

Trường hợp của anh C. là một bài học điển hình cho thấy sự tàn phá thầm lặng của lối sống thiếu khoa học. Việc nạp vào cơ thể gần 1 lít rượu mỗi ngày kết hợp với độc chất từ thuốc lào làm tổn thương nghiêm trọng thành mạch máu, khiến chúng bị xơ vữa, mất tính đàn hồi và trở nên “giòn” hơn. Đối với những người có thể trạng béo phì, ít vận động, cholesterol trong máu cao, trận rượu say chính là “ngòi nổ” làm huyết áp tăng vọt (lên tới 200/100 mmHg). Áp lực dòng máu quá lớn đã làm vỡ mạch máu não vốn đã suy yếu. Bên cạnh đó, việc không khám sức khỏe định kỳ khiến anh hoàn toàn không biết mình có mắc tăng huyết áp hoặc tồn tại các bất thường mạch máu tiềm ẩn hay không. Chính điều này đã tước đi cơ hội dự phòng bệnh từ sớm.

“Trường hợp bệnh của anh C. là lời cảnh báo về tác hại của rượu bia, thuốc lào, người bị béo phì và tăng huyết áp không được kiểm soát. Nhiều người mắc bệnh tăng huyết áp trong nhiều năm mà không hề hay biết bởi do không có thói quen khám sức khỏe định kỳ, chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng đột quỵ hoặc xuất huyết não.” BSCKII Nguyễn Quang Thành nhấn mạnh.

Đột quỵ hay xuất huyết não không còn là bệnh của riêng người già mà đang có xu hướng trẻ hóa. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, từ bỏ thuốc lá, thuốc lào và khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, méo miệng, khó nói, chóng mặt, yếu liệt tay chân, hoặc rối loạn ý thức… cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh bỏ lỡ “giờ vàng” cứu não cũng như cứu sống người đột quỵ não.

                                                                                                                                                  Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

BĂNG HUYẾT DỮ DỘI SAU PHÁ THAI BẰNG THUỐC – MAY MẮN SỐNG SÓT NHỜ NHẬP VIỆN KỊP THỜI

Phá thai bằng thuốc tại phòng khám tư, người phụ nữ 36 tuổi suýt tử vong do sốc mất máu, nhập viện trong tình trạng huyết áp tụt sâu và ngất liên tục.

Tại Khoa Sản, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ vừa cấp cứu thành công bệnh nhân nữ N.T.X, 36 tuổi, tại Hà Nội, nhập viện trong tình trạng choáng, mất máu nghiêm trọng sau khi phá thai bằng thuốc tại phòng khám tư nhân.

Theo lời kể của bệnh nhân, chị đã có thai ngoài ý muốn khoảng 5 tuần. Sau khi đến khám tại một cơ sở tư nhân, được siêu âm và kê đơn phá thai bằng thuốc, sau uống thuốc chị đau bụng và ra máu rất nhiều. Ban đầu chỉ đóng băng vệ sinh, sau đó lượng máu tăng nhanh đến mức phải dùng bỉm quần nhưng máu vẫn không thấm hết, máu chảy ồ ạt, chỉ vài phút đã ướt đẫm, vón thành cục lớn và tràn ra liên tục, ngay cả khi ngồi hay quỳ để hứng, chị mô tả tình trạng “máu chảy như đi vệ sinh”. Chỉ sau vài giờ, bệnh nhân rơi vào tình trạng kiệt sức: mệt lả, mặt mũi tối sầm, mồ hôi vã ra, chân tay lạnh ngắt, buồn nôn, tiêu chảy phân lỏng và nhiều lần ngất mất ý thức thoáng qua ngay trong nhà vệ sinh, chị chỉ có thể ngồi bệt một chỗ gọi con và nhờ người đưa đi viện.
Khi nhập viện, người bệnh trong tình trạng sốc mất máu điển hình: choáng, mệt lả, da tái, huyết áp tụt 80/50 mmHg, khó thở nhẹ, kèm theo đại tiểu tiện không tự chủ. Các bác sĩ lập tức hồi sức, truyền máu khẩn, kết hợp hút buồng tử cung để lấy tổ chức thai còn sót. Đây chính là nguyên nhân khiến tử cung không co hồi tốt, dẫn đến băng huyết kéo dài và không thể tự cầm.
Sau can thiệp, huyết động ổn định dần, lượng máu mất được kiểm soát và bệnh nhân qua cơn nguy hiểm.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng khoa Sản, đây là trường hợp băng huyết do phá thai bằng thuốc, luôn tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng nếu người bệnh chủ quan theo dõi tại nhà. Thuốc làm bong thai ra khỏi thành tử cung, tuy nhiên nếu tổ chức thai không được tống xuất hoàn toàn hoặc tử cung co bóp kém, máu có thể chảy ồ ạt, kéo dài và nhanh chóng dẫn đến sốc mất máu. Nếu người bệnh đến muộn, tình trạng có thể tiến triển thành rối loạn đông máu và tử vong.
Bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh: Phá thai bằng thuốc chỉ an toàn khi được thực hiện và theo dõi tại cơ sở y tế được cấp phép, có đầy đủ phương tiện cấp cứu. Người bệnh sau khi dùng thuốc cần tuân thủ hướng dẫn, theo dõi sát tình trạng ra máu và đến ngay bệnh viện nếu đau bụng nhiều, chảy máu ồ ạt, mệt… Trường hợp này, bệnh nhân còn trẻ và không có bệnh nền, nên sức chịu đựng tốt, nếu là người lớn tuổi, thiếu máu sẵn hoặc mắc bệnh nền, nguy cơ tử vong sẽ cao hơn.
Chia sẻ sau khi thoát khỏi cửa tử, bệnh nhân vẫn chưa hết bàng hoàng: “Chỉ cần chậm một chút nữa thôi có lẽ tôi đã không còn cơ hội. Nếu lúc đó tôi ngất hẳn đi, chắc không kịp gọi ai. Tôi mong không ai phải rơi vào hoàn cảnh nguy hiểm như mình nữa.”
                                                                                                                                                            Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

HỒI SỨC THÀNH CÔNG BỆNH NHI 15 TUỔI SAU NGỪNG TIM VÌ ĐUỐI NƯỚC

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và cứu sống một bệnh nhi 15 tuổi ở Hà Nội trong tình trạng hôn mê sâu sau đuối nước, nguy cơ tử vong rất cao. Theo người trực tiếp cứu hộ và đưa vào viện, em G.B bị trượt chân ngã xuống hồ sâu trong lúc câu cá. Khi được phát hiện và đưa lên bờ, em đã rơi vào tình trạng hôn mê, tím tái, ngừng thở và ngừng tuần hoàn. Ngay lập tức, người dân đã tiến hành ép tim cấp cứu tại chỗ trong khoảng 5 phút. Sau khi có nhịp tim tự nhiên trở lại, bệnh nhi nhanh chóng được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Khoa Cấp cứu, bệnh nhi G.B nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, điểm Glasgow chỉ 5–6 điểm, đồng tử hai bên giãn tối đa, phản xạ ánh sáng yếu, mạch 80 lần/phút, phổi có nhiều rale ẩm, chi lạnh, bụng chướng hơi. Trước tình trạng nguy kịch, bệnh nhân được hồi sức tích cực, đặt nội khí quản, thở máy, hồi sức tim phổi, truyền dịch, sưởi ấm và chuyển ngay đến Trung tâm Hồi sức tích cực để tiếp tục hồi sức chuyên sâu. Do thời gian ngừng tuần hoàn sau đuối nước không xác định rõ, tiên lượng sống rất thấp, tuy nhiên các bác sĩ vẫn nỗ lực tối đa để giành giật sự sống cho bệnh nhi.

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết, khi nhập viện bệnh nhi trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp nặng, nguy cơ tổn thương não rất cao. Sau 72 giờ theo dõi và điều trị tích cực, bệnh nhi được giảm an thần để đánh giá tri giác. Kết quả cho thấy tri giác cải thiện rõ, các phản xạ phục hồi tốt. Hiện tại, sau 4 ngày điều trị, bệnh nhi đã tỉnh táo, nhận biết khi gọi hỏi, sức khỏe tiến triển tốt và chưa ghi nhận di chứng thần kinh.
Bác sĩ Phúc nhấn mạnh, vài phút đầu sau khi trẻ bị đuối nước là “thời gian vàng” quyết định khả năng sống còn và mức độ hồi phục thần kinh. Nếu sơ cứu không kịp thời và không đúng cách, tình trạng thiếu oxy não kéo dài có thể dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề, ngay cả khi đã được hồi sức tích cực tại bệnh viện. Não chỉ có thể chịu đựng thiếu oxy trong khoảng 4–5 phút, sau thời gian này tổn thương não thường không hồi phục. Vì vậy, khi phát hiện trẻ đuối nước trong tình trạng hôn mê, ngừng thở, ngừng tim, cần tiến hành hồi sức tim phổi ngay lập tức (ép tim, thổi ngạt) và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Tai nạn đuối nước ở trẻ em thường xảy ra rất nhanh và trong những tình huống tưởng chừng quen thuộc, như vui chơi, câu cá tại ao, hồ, sông suối, kênh mương. Chỉ một phút lơ là, thiếu giám sát của người lớn cũng có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc.
Qua sự việc, bác sĩ Phúc khuyến cáo cha mẹ và người chăm sóc cần tăng cường quản lý, giám sát trẻ, đặc biệt trong dịp nghỉ học, khi trẻ thường tụ tập vui chơi gần ao, hồ, sông, suối, công trình nước. Bên cạnh đó, gia đình cần chủ động trang bị cho trẻ các kỹ năng phòng, chống đuối nước, như học bơi an toàn, kỹ năng tự nổi, kỹ năng kêu cứu, cách sử dụng các dụng cụ cứu hộ đơn giản và tuyệt đối không lao xuống nước cứu người khi không có phương tiện, không có kỹ năng, mà cần tìm vật nổi, gọi người lớn và lực lượng cứu hộ hỗ trợ kịp thời.
                                                                                                                                                       Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

NGUY KỊCH VÌ VI KHUẨN NÃO MÔ CẦU: DỄ NHẦM LẪN VỚI LIÊN CẦU KHUẨN LỢN

Khoảng hai ngày trước khi nhập viện, anh Đ.K.M (52 tuổi, Lào Cai) tham dự một đám cỗ và có ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc, tình trạng vệ sinh. Ngày hôm sau, bệnh nhân xuất hiện sốt cao tới 40°C, được gia đình đưa vào Trung tâm Y tế xã truyền dịch. Sau khi về nhà, anh bắt đầu đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở. Tình trạng nhanh chóng nặng lên với biểu hiện kích thích, sau đó giảm dần ý thức, lơ mơ, kèm theo ban xuất huyết đỏ tím ở ngực, bụng và hai chi.

Trước diễn biến này, các bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn và lập tức chuyển tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não – màng não, xơ gan, giảm tiểu cầu, diễn tiến tối cấp. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản, an thần thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bác sĩ Trần Văn Kiên cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng: mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt, xuất hiện nhiều ban xuất huyết dạng tử ban ở mặt, thân mình và hai chi. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống còn 13 G/L, rối loạn đông máu, suy thận cấp. Ngay lập tức, bệnh nhân được lọc máu liên tục cấp cứu và làm xét nghiệm sinh học phân tử. Kết quả Real-time PCR dịch não tủy khẳng định dương tính với Neisseria meningitidis – vi khuẩn não mô cầu, tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.
Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp, phù não trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động nặng, bệnh nhân phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng rất dè dặt.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường bị nhầm lẫn do cùng có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, dẫn tới sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử đặc trưng. Trên lâm sàng, hai bệnh có biểu hiện khá tương đồng về hình thái, tuy nhiên, có thể phân biệt dựa vào đặc điểm của ban cũng như các xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy hoặc các kỹ thuật sinh học phân tử.
Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông – xuân, lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. Bệnh viêm màng não do não mô cầu thường khó chẩn đoán sớm và tiến triển nhanh. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng: sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng. Nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực đúng phác đồ, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong vẫn cao; trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi, rối loạn đông máu kéo dài.
“Một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu là hạn chế sự lây truyền vi khuẩn qua đường hô hấp. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc các bề mặt công cộng, giúp loại bỏ vi khuẩn và giảm nguy cơ lây lan. Việc che miệng bằng khăn giấy hoặc tay khi ho, hắt hơi giúp ngăn chặn sự phát tán của các giọt bắn chứa vi khuẩn. Viêm màng não do não mô cầu thường bùng phát vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi. Vi khuẩn dễ dàng lây lan qua giọt bắn đường hô hấp trong môi trường kín và đông người, chính vì vậy cần hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp như sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi. Quan trọng nhất là mỗi người dân cần chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa bệnh theo lộ trình tiêm chủng khuyến cáo của bác sĩ và các chuyên gia y tế.” – Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khuyến cáo.
                                                                                                                                       Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.

NGƯỜI ĐÀN ÔNG NGUY KỊCH DO XUẤT HUYẾT TIÊU HÓA SAU NHIỀU NGÀY UỐNG RƯỢU LIÊN TỤC DỊP TẾT

Trưa ngày 23/2 (tức mồng 7 Tết), Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận bệnh nhân nam N.C.C (50 tuổi, Hải Phòng) trong tình trạng xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, sốc mất máu nặng trên nền xơ gan do nghiện rượu kéo dài hơn 20 năm.

Theo chia sẻ từ người nhà, bệnh nhân có thói quen “mở mắt ra là uống rượu”. Trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, người bệnh uống rượu liên tục từ sáng đến tối, gần như ngày nào cũng trong tình trạng say kéo dài.

Bác sĩ Bùi Xuân Bắc cho biết, qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân có tiền sử lạm dụng rượu nghiêm trọng với lượng tiêu thụ trên 1 lít rượu mỗi ngày suốt hơn 20 năm. Khoảng 5 năm gần đây, khi không còn làm việc, mức độ sử dụng rượu tăng rõ rệt, uống rượu gần như cả ngày. Người bệnh đã nhiều lần được chẩn đoán xơ gan do rượu và giãn vỡ tĩnh mạch thực quản, không ghi nhận viêm gan virus B, C hay các nguyên nhân gây bệnh gan khác.
Bệnh khởi phát đột ngột khi bệnh nhân nôn ra máu số lượng lớn, sau đó tiếp tục nôn nhiều lần với tổng lượng máu ước tính khoảng 1 lít trước khi được đưa tới bệnh viện. Khi nhập viện, bệnh nhân kích thích, vật vã, tay chân lạnh, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt sâu chỉ còn khoảng 40 mmHg. Đây là biểu hiện của sốc mất máu đe dọa tính mạng.
Các bác sĩ lập tức đặt catheter (ống thông) tĩnh mạch trung tâm dưới hướng dẫn siêu âm để hồi sức tích cực, truyền máu tối cấp và các chế phẩm máu nhằm để ổn định tuần hoàn và kiểm soát chảy máu. Chỉ trong chưa đầy 24 giờ, bệnh nhân đã phải truyền gần 2,5–3 lít chế phẩm máu. Sau khi huyết áp tạm ổn định, nội soi tiêu hóa khẩn cấp ghi nhận giãn tĩnh mạch thực quản độ III đã vỡ — biến chứng đặc biệt nguy hiểm thường gặp ở bệnh nhân xơ gan do tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Ê-kíp của Trung tâm nội soi và thăm dò chức năng của Bệnh viện đã tiến hành thắt nhiều vòng cao su để cầm máu, tuy nhiên tình trạng chảy máu vẫn có nguy cơ tái phát do rối loạn đông máu nặng trên nền suy gan mạn tính.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chức năng gan của bệnh nhân đã suy giảm nghiêm trọng: tiểu cầu giảm sâu khiến máu khó đông, chỉ số “thời gian prothrombin” chỉ còn khoảng 30%, men gan tăng cao, đồng thời nồng độ amoniac trong máu tăng mạnh — dấu hiệu gan mất khả năng thải độc, làm tăng nguy cơ hôn mê gan và suy đa cơ quan. Kèm theo Người bệnh còn có giảm bạch cầu, cho thấy tình trạng suy giảm miễn dịch nghiêm trọng do xơ gan tiến triển.
Do rối loạn đông máu nặng, nguy cơ chảy máu không kiểm soát, các bác sĩ phải hội chẩn liên chuyên khoa để cân nhắc can thiệp ngoại khoa. Tuy nhiên, nguy cơ tử vong trong phẫu thuật rất cao vì chỉ cần can thiệp nhỏ cũng có thể gây xuất huyết ồ ạt không cầm được. Hiện bệnh nhân vẫn đang được hồi sức tích cực và theo dõi sát.
BS Bắc cảnh báo, xơ gan do rượu là hậu quả của quá trình tổn thương gan kéo dài vì lạm dụng rượu bia. Khi bệnh đã tiến triển, chỉ một đợt uống rượu nhiều – đặc biệt trong các dịp lễ, Tết – cũng có thể kích hoạt biến chứng xuất huyết tiêu hóa nguy kịch, đe dọa trực tiếp tính mạng. Việc tiếp tục uống rượu sau khi đã được chẩn đoán xơ gan khiến tiên lượng bệnh xấu đi rất nhanh.
BS Bắc khuyến cáo người dân không lạm dụng rượu bia và tuyệt đối ngừng rượu khi đã có bệnh gan. Khi xuất hiện các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, mệt lả, vàng da hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức, bởi xuất huyết tiêu hóa do xơ gan có thể dẫn tới tử vong chỉ trong thời gian rất ngắn nếu không được cấp cứu kịp thời.
                                                                                                                                                   Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội.