Tác giả: Đặng Thị Hoàng Ánh

Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tiếp ghi nhận  các ca mắc sốt xuất huyết Dengue bệnh cảnh đa dạng. Có người khởi bệnh sau khi trở về từ nơi ghi nhận ca bệnh, có người mắc bệnh ngay trong cộng đồng, trong đó đáng chú ý là trường hợp đang điều trị ung thư, khiến việc theo dõi và điều trị trở nên phức tạp hơn.

Như trường hợp 1 chị L.T.T. (49 tuổi, Hà Nội) xuất hiện sốt cao 39°C, đau đầu, đau mỏi người và mệt nhiều sau khi trở về từ chuyến công tác 4 ngày tại TP.HCM.

Chị nhập viện tại Khoa Vi rút – Ký sinh trùng vào ngày thứ 3 của bệnh trong tình trạng da, niêm mạc xung huyết, sốt cao, đau mỏi và mệt nhiều. Xét nghiệm cho thấy số lượng tiểu cầu giảm còn 45 G/L.

Trường hợp 2, chị P.T.H. (37 tuổi, Hà Nội), làm nội trợ, xuất hiện sốt nóng, đau đầu vào buổi sáng. Nghĩ là cảm sốt thông thường, chị tự mua thuốc hạ sốt uống nhưng không đỡ. Đến chiều cùng ngày, chị đau đầu dữ dội, sốt cao trên 38°C, mệt mỏi, khó chịu và xuất hiện chảy máu chân răng. Ngay trong ngày thứ 2 của bệnh, chị đến bệnh viện thăm khám và được xét nghiệm xác định mắc sốt xuất huyết Dengue.

Đáng chú ý là trường hợp của bà N.T.M. (58 tuổi, Hà Nội). Bà sang chăm sóc gia đình con gái ở cách nhà khoảng 500 m, nơi trước đó đã có 3 người mắc sốt xuất huyết.

Trường hợp của bà M. đặc biệt đáng lưu ý bởi bà đang điều trị hóa chất ung thư trực tràng. Khi mắc thêm sốt xuất huyết Dengue, bà xuất hiện sốt cao 39–40°C, đau rát họng, ho có đờm và da xung huyết, khiến việc theo dõi và điều trị trở nên phức tạp hơn.

May mắn, bà M. nhập viện ngay từ giai đoạn đầu của bệnh. Sau 7 ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, số lượng tiểu cầu dần tăng trở lại. Mặc dù tốc độ hồi phục còn chậm, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm.

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Vi rút – Ký sinh trùng,  người dân thường mắc một số sai lầm khiến việc phát hiện và theo dõi bệnh bị chậm trễ. Một trong những sai lầm phổ biến là tự mua thuốc sử dụng khi mới xuất hiện sốt, đau đầu. Như trường hợp chị H., ban đầu bệnh nhân nghĩ mình chỉ bị cảm sốt thông thường.

Đặc biệt, khi chưa loại trừ sốt xuất huyết, người bệnh không nên tự ý sử dụng các thuốc chống viêm không steroid, bởi những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Việc sử dụng thuốc hạ sốt cần theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Sốt xuất huyết cũng có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm vi rút thông thường do cùng có những biểu hiện như sốt, đau đầu, đau mỏi người, mệt mỏi; một số trường hợp có thể xuất hiện ho hoặc đau rát họng. Nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách, bệnh có thể chuyển sang giai đoạn nguy hiểm với tình trạng giảm tiểu cầu, tăng tính thấm thành mạch, cô đặc máu và nguy cơ xuất huyết, sốc.

Đặc biệt, những người có bệnh lý nền hoặc đang điều trị các bệnh nặng như ung thư cần được thăm khám và theo dõi y tế sớm khi xuất hiện sốt, bởi tình trạng bệnh nền có thể khiến việc đánh giá và xử trí sốt xuất huyết trở nên phức tạp hơn.

Bên cạnh đó, việc di chuyển, sinh sống hoặc chăm sóc người bệnh trong khu vực đang có nhiều ca sốt xuất huyết mà không thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Để chủ động phòng chống sốt xuất huyết Dengue, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng muỗi đốt và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi. Trong sinh hoạt hằng ngày, người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước, lật úp hoặc đậy kín các dụng cụ chứa nước khi không sử dụng; mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày và sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt phù hợp.

  Khi xuất hiện sốt cao đột ngột, đặc biệt kèm đau đầu, đau mỏi người, mệt nhiều hoặc các biểu hiện bất thường như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ói…, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá và hướng dẫn theo dõi phù hợp, không tự ý điều trị hoặc sử dụng thuốc không phù hợp.

Những người có bệnh lý nền, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ khi mắc sốt xuất huyết cần được theo dõi sát theo chỉ định của bác sĩ, bởi đây là những nhóm cần đặc biệt lưu ý khi bệnh diễn biến nặng.

Bên cạnh đó, người dân có thể chủ động tìm hiểu và trao đổi với bác sĩ về việc tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết, phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khuyến cáo hiện hành. Vắc xin là một trong những biện pháp góp phần phòng bệnh và giảm gánh nặng do sốt xuất huyết.

Sau hơn một tháng tự ý ngừng thuốc kháng vi rút điều trị viêm gan B vì thấy bệnh ổn định, người đàn ông 67 tuổi nhập viện trong tình trạng rất nặng, xuất hiện suy gan cấp, hội chứng não gan, suy thận và rối loạn chuyển hóa trên nền nhiều bệnh lý mạn tính.

Ông P.Đ.T. (67 tuổi, Hà Nội) được chẩn đoán viêm gan B mạn tính cách đây 3 năm và được chỉ định điều trị thuốc kháng vi rút hằng ngày. Bên cạnh bệnh gan, ông có nhiều bệnh lý nền phức tạp như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh động mạch vành; năm 2023, ông từng phẫu thuật bắc cầu động mạch vành do hẹp 3 thân mạch vành.

Khoảng 1 tháng 15 ngày trước khi nhập viện, do thấy tình trạng viêm gan B ổn định, ông T. tự ý ngừng thuốc kháng vi rút mà không tham khảo ý kiến bác sĩ.

Trong thời gian này, thỉnh thoảng bị đau đầu, ông tự mua thuốc giảm đau, hạ sốt về sử dụng khoảng 3-4 viên. Khoảng 13 ngày trước khi vào Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trong một lần tái khám bệnh tim, ông được phát hiện men gan tăng cao, khoảng 500 U/L. Tuy nhiên, thay vì đi khám chuyên khoa gan để tìm nguyên nhân, ông tiếp tục tự mua thuốc “bổ gan” về sử dụng.

Tình trạng không cải thiện. Những ngày sau đó, ông ngày càng mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt tăng dần, có lúc nói lẫn, lơ mơ, phản ứng chậm chạp. Nhận thấy tình trạng bất thường, gia đình nhanh chóng đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cấp cứu.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, người bệnh nhập viện trong tình trạng tỉnh chậm, điểm Glasgow 13 điểm, có rối loạn nhận thức, dễ cáu gắt bất thường, hành vi không phù hợp và mất định hướng không gian. Da và củng mạc mắt vàng đậm, xuất huyết rải rác tại các vị trí tiêm, bụng chướng do có dịch.

Các xét nghiệm cho thấy tình trạng tổn thương gan nặng, với GOT/GPT lần lượt 2.335/1.085 U/L. Chức năng thận cũng suy giảm nhanh, creatinin máu tăng lên 366 µmol/L, trong khi 10 ngày trước đó tại Bệnh viện Tim, chỉ số này được ghi nhận ở mức 140 µmol/L. CRP tăng lên 25,6 mg/L.

Các bác sĩ nhận định người bệnh đang trong tình trạng rất nặng, với đợt cấp viêm gan B mạn tiến triển, suy gan cấp kèm hội chứng não gan độ II, suy thận cấp trên nền bệnh thận mạn, toan chuyển hóa nặng và nhiễm khuẩn huyết, đồng thời có nhiều bệnh lý nền gồm đái tháo đường type 2, tăng huyết áp, suy tim và bệnh động mạch vành sau phẫu thuật bắc cầu.

Ngay khi tiếp nhận, người bệnh được hồi sức tích cực, đặt ống nội khí quản và thở máy, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa, hỗ trợ chức năng các cơ quan và theo dõi sát diễn biến.

BS Nguyễn Thị Huân, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết đây là trường hợp có nguy cơ diễn biến xấu rất nhanh bởi người bệnh không chỉ bị tổn thương gan cấp tính mà còn đồng thời có nhiều bệnh lý nền nghiêm trọng. Khi chức năng gan suy giảm cấp, các rối loạn chuyển hóa, đông máu và ý thức có thể xuất hiện, đồng thời kéo theo hoặc làm nặng thêm tình trạng suy giảm chức năng của các cơ quan khác.

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, việc tự ý ngừng thuốc kháng vi rút ở người bệnh viêm gan B mạn tính khiến vi rút không còn được kiểm soát, từ đó có thể bùng phát đợt cấp, gây tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Khi ngừng thuốc, vi rút viêm gan B có thể gia tăng hoạt động và tiếp tục tấn công các tế bào gan, dẫn đến hoại tử tế bào gan diện rộng, suy gan cấp, hội chứng não gan, hôn mê gan và suy đa tạng.

Đối với những người có nhiều bệnh lý nền phức tạp như trường hợp bệnh nhân T. – tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim, suy thận mạn và có tiền sử phẫu thuật bắc cầu động mạch vành – tình trạng suy gan cấp có thể nhanh chóng làm nặng thêm rối loạn chức năng các cơ quan khác, khiến tiên lượng bệnh trở nên đặc biệt nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc tự ý sử dụng các loại thuốc “giải độc”, “bổ gan” không rõ nguồn gốc hoặc dùng thuốc giảm đau, hạ sốt, khi gan đang bị tổn thương có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến gan, đặc biệt nếu sử dụng không đúng loại thuốc, liều lượng hoặc không có sự hướng dẫn của bác sĩ.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền khuyến cáo, người bệnh viêm gan B mạn tính cần duy trì thuốc kháng vi rút liên tục, đúng và đủ liều theo chỉ định; tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như men gan tăng, vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, chán ăn…, người bệnh cần đi khám để được đánh giá và xử trí phù hợp, không tự mua thuốc bổ gan, thuốc đông y, thuốc nam không rõ nguồn gốc về sử dụng.

Người mắc viêm gan B cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc giảm đau, hạ sốt nào, kể cả paracetamol. Với những người đồng thời mắc các bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, suy thận…, việc điều trị cần có sự phối hợp giữa các chuyên khoa nhằm lựa chọn và điều chỉnh thuốc phù hợp, an toàn.

Sau phẫu thuật u đại tràng, người đàn ông 54 tuổi xuất hiện biến chứng rò đường tiêu hóa khiến nhiễm trùng lan rộng từ ổ bụng lan lên vùng dưới hoành, gây tổn thương cơ hoành và hình thành ổ áp xe phổi phải kích thước khoảng 15 x 10 cm.

Ông L.V.L (54 tuổi, trú tại Hà Tĩnh) nhập viện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt cao 39,5°C, mệt mỏi, ho khạc nhiều đờm màu nâu, mùi hôi, hai phổi có ran ẩm và khó thở nhẹ.

5 tháng trước, ông L. từng phẫu thuật điều trị u đại tràng. Sau đó, người bệnh xuất hiện biến chứng nhiễm trùng miệng nối và được làm hậu môn nhân tạo cách đây khoảng 2 tháng.

Một tháng trước khi nhập viện, ông bắt đầu xuất hiện các cơn sốt cao, gai rét, ho khan rồi chuyển sang ho có đờm, kèm đau tức ngực và khó thở nhẹ. Người bệnh được điều trị tại bệnh viện tuyến dưới với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết, áp xe phổi và viêm phổi. Tuy nhiên, sau 3 ngày điều trị, tình trạng không cải thiện, sốt vẫn ở mức cao, dao động 39,5–40,5°C. Gia đình quyết định chuyển người bệnh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Theo Bác sĩ CKII Trần Thượng Việt, Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu và Nam học, kết quả thăm khám, xét nghiệm, chụp CT lồng ngực cho thấy người bệnh đang trong tình trạng nhiễm trùng nặng. Phổi phải có tổn thương đông đặc, bên trong có hình phế quản khí, kích thước khoảng 15 x 10 cm; đồng thời ghi nhận hình ảnh ổ áp xe phổi thông xuống vùng dưới hoành, kèm viêm phổi. Xét nghiệm cho thấy bạch cầu tăng 15,3 G/L, CRP tăng rất cao, ở mức 397,2 mg/L.

Nhận định đây không phải là một trường hợp áp xe phổi đơn thuần, các bác sĩ nhanh chóng hội chẩn ngoại khoa liên chuyên ngành, phối hợp giữa Ngoại tiêu hóa, Ngoại lồng ngực và Ngoại Tiết niệu – Nam học. Người bệnh được chỉ định phẫu thuật cấp cứu, xử lý đồng thời tổn thương ở lồng ngực và ổ bụng nhằm kiểm soát toàn bộ nguồn nhiễm trùng.

Trực tiếp tham gia phẫu thuật mở ngực phải, Bác sĩ Tạ Quang Hiện, chuyên ngành Ngoại lồng ngực, cho biết ngay khi mở lồng ngực, ê-kíp phát hiện một ổ áp xe rất lớn, gần như chiếm phần lớn thùy dưới phổi phải. Ổ áp xe chứa nhiều dịch mủ và có thông với phế quản, mùi hôi nặng. Màng phổi dính chắc, trong khi cơ hoành bị thủng nhiều vị trí, tổ chức cơ hoành viêm và hoại tử nặng.

Ê-kíp phẫu thuật lồng ngực tiến hành giải phóng các tổ chức dính, làm sạch khoang màng phổi, xử lý và dẫn lưu ổ áp xe phổi. Tuy nhiên, tình trạng tổn thương cơ hoành khiến các bác sĩ tiếp tục phải tìm kiếm nguồn nhiễm trùng từ ổ bụng.

Ngay sau đó, ê-kíp Ngoại tiêu hóa tiếp tục thăm dò ổ bụng. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện tại vùng đại tràng phải có đường rò lên khu vực dưới hoành phải, tạo thành ổ áp xe dưới hoành. Các bác sĩ nhận định đường rò này là nguồn gây nhiễm trùng vùng dưới hoành, dẫn đến tổn thương và thủng cơ hoành, qua đó tạo điều kiện để nhiễm trùng lan lên lồng ngực, hình thành ổ áp xe phổi phải kích thước rất lớn. Bên cạnh đó, người bệnh còn có tổn thương rò tại miệng nối đại tràng trái, tạo thêm một nguồn nhiễm trùng cần được xử lý.

Ê-kíp phẫu thuật tập trung làm sạch các ổ nhiễm trùng, xử lý ổ áp xe dưới hoành, giải phóng vùng gan và cơ hoành, khâu phục hồi cơ hoành từ phía ổ bụng, đồng thời xử lý tổn thương đường tiêu hóa và làm hậu môn nhân tạo theo chỉ định phẫu thuật.

Sau khoảng 5 giờ phẫu thuật căng thẳng, người bệnh được chuyển theo dõi và điều trị tích cực sau mổ. Chỉ một ngày sau phẫu thuật, người bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt, tình trạng sốt giảm rõ rệt và sau đó cắt sốt hoàn toàn. Hiện sức khỏe đang từng bước hồi phục.

Nhìn lại ca bệnh, Bác sĩ Thượng Việt cho rằng yếu tố quan trọng giúp kiểm soát thành công tình trạng nhiễm trùng là việc nhanh chóng nhận diện đây không chỉ là một tổn thương tại phổi mà cần tìm kiếm và xử lý nguồn nhiễm trùng từ ổ bụng.

“Không chỉ tập trung vào ổ áp xe tại phổi phải mà cần tìm đúng nguồn bệnh để có thể kiểm soát triệt để toàn bộ đường lan của nhiễm trùng cả ở phổi và trong ổ bụng”, Bác sĩ Thượng Việt nhấn mạnh.

Theo bác sĩ, ở những người bệnh có tiền sử phẫu thuật đường tiêu hóa và xuất hiện biến chứng rò, nhiễm trùng, việc chỉ tập trung điều trị tổn thương tại phổi mà không kiểm soát nguồn nhiễm từ ổ bụng có thể khiến tình trạng nhiễm khuẩn kéo dài, diễn biến nặng và đe dọa tính mạng.

Ca bệnh là minh chứng cho tầm quan trọng của việc xác định đúng nguồn nhiễm trùng và xử lý toàn diện trong những trường hợp bệnh lý phức tạp. Khi tổn thương liên quan đồng thời đến nhiều cơ quan, sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế biến chứng và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Thói quen tự sử dụng các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Một người đàn ông 61 tuổi ở Hà Nội đã phải nhập viện điều trị vì tổn thương gan nghiêm trọng sau khoảng 1,5 tháng tự sử dụng thuốc bắc để chữa đau dạ dày.

Ông H.Q.M (61 tuổi, Hà Nội) có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm và đang duy trì điều trị đều đặn. Hằng ngày, ông có thói quen uống khoảng 50 ml rượu. Gia đình không ghi nhận người thân mắc bệnh xơ gan hay ung thư gan.

Khoảng 2 tháng trước khi nhập viện, ông M. xuất hiện đau âm ỉ vùng thượng vị, lan ra sau lưng, kèm theo ợ nóng. Nghĩ mình mắc bệnh dạ dày, ông tự tìm hiểu và mua thuốc bắc không rõ nguồn gốc về sử dụng.

Sau 6 tuần uống thuốc, ông M. thấy mệt mỏi, ăn uống kém, nhanh chóng kiệt sức khi vận động, xuất hiện vàng mắt, vàng da và nước tiểu vàng sẫm. Trong khi đó, tình trạng đau dạ dày vẫn không cải thiện. Lo lắng trước những biểu hiện bất thường, ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám. Kết quả xét nghiệm cho thấy gan bị tổn thương nghiêm trọng. Chỉ số AST lên tới 1.121 U/L, ALT 1.287 U/L, cao hơn 30 lần giới hạn trên của mức bình thường.

Sau khi khai thác kỹ quá trình sử dụng thuốc và loại trừ các nguyên nhân gây viêm gan khác, các bác sĩ xác định ông M. bị tổn thương gan cấp nghiêm trọng, nhiều khả năng liên quan đến việc sử dụng thuốc bắc không rõ nguồn gốc. Ông được nhập viện điều trị tại khoa Viêm gan.

BS Trần Minh Quân, Phó trưởng khoa Viêm gan cho biết, trường hợp của ông M. may mắn được phát hiện kịp thời. Sau gần 20 ngày điều trị, các chỉ số men gan đã cải thiện rõ rệt: AST từ 1.121 U/L giảm còn 78 U/L, ALT từ 1.287 giảm còn 128 U/L. Sức khỏe của người bệnh dần ổn định.

Theo BS Trần Minh Quân, các sản phẩm thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc, không được kiểm soát chất lượng có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Một số sản phẩm có thể chứa các thành phần không được công bố, tạp chất, kim loại nặng hoặc các chất có khả năng gây độc cho gan.

Tổn thương gan liên quan đến thuốc hoặc thảo dược có thể diễn biến âm thầm, các triệu chứng có thể chưa rõ trong giai đoạn đầu. Khi xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc đau tức vùng hạ sườn phải sau khi sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hay các sản phẩm thảo dược, người dân cần ngừng sử dụng và đến cơ sở y tế để được thăm khám, kiểm tra chức năng gan.

Qua trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo người dân không nên tự ý mua và sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc các sản phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc, đặc biệt không sử dụng theo lời truyền miệng hoặc tự kết hợp với thuốc đang được bác sĩ kê đơn. Việc sử dụng thuốc đông y, thuốc nam, thuốc bắc cần được thăm khám, tư vấn và theo dõi bởi nhân viên y tế, không tự ý dùng để thay thế các phương pháp điều trị đã được chỉ định.

Sau tai nạn giao thông nghiêm trọng, người phụ nữ 40 tuổi bị vết thương sọ não hở qua xoang tĩnh mạch dọc trên, vỡ xương trán, tổn thương phức tạp vùng hàm mặt và đặc biệt tổ chức não bị thoát ra ngoài. Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ nhận định đây là tình trạng tối cấp, lập tức hội chẩn và kích hoạt quy trình báo động đỏ. Chỉ ít phút sau, người bệnh được chuyển thẳng lên phòng mổ trong tình trạng nguy kịch. Sau 12 ngày điều trị tích cực, chị đã tỉnh táo, tiếp xúc tốt và đang hồi phục ngoài mong đợi.

Trên đường trở về nhà sau ca làm chiều muộn, chị N.T.M.C (40 tuổi, Hà Nội) đang di chuyển bằng xe máy thì một chiếc xe công-ten-nơ phía trước bất ngờ dừng lại. Do khoảng cách quá gần, chị C. không kịp phản ứng và tông thẳng vào đuôi xe. Sau cú va đập mạnh, chị C. rơi vào trạng thái tỉnh chậm và được người dân đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Ngay khi tiếp nhận, trước tình trạng chấn thương đặc biệt nghiêm trọng, Bác sĩ CKII Tạ Việt Phương, Phụ trách Khoa Phẫu thuật Thần kinh sọ não, đã trực tiếp khám và nhanh chóng hội chẩn với Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp của bệnh viện để kích hoạt quy trình báo động đỏ.

Quy trình báo động đỏ được triển khai nhằm huy động nhanh chóng các ê-kíp, chuyên khoa liên quan, rút ngắn tối đa thời gian hội chẩn, chuẩn bị phẫu thuật và đưa người bệnh vào phòng mổ trong những tình huống nguy kịch, đe dọa tính mạng. Với trường hợp của chị C., từng phút chậm trễ đều có thể làm thay đổi cơ hội sống còn của người bệnh.

Bác sĩ CKII Tạ Việt Phương cho biết, khi nhập viện, người bệnh trong tình trạng rất nguy kịch, đa chấn thương, Glasgow 13 điểm, đồng tử hai bên phản xạ ánh sáng yếu, huyết áp tụt còn 90/55 mmHg, mạch nhanh 101 lần/phút. Đáng chú ý, vùng trán bệnh nhân có vết thương rách rộng hơn 12 cm cắt ngang vùng trán đỉnh, chảy nhiều máu kèm dịch não tủy và tổ chức não với nhiều mảnh xương vỡ. Hàm mặt biến dạng, sưng nề chảy nhiều máu qua mũi và tai hai bên. Bệnh nhân được sơ cứu, đặt ống nội khí quản, nẹp Colier cột sống cổ, bất động cánh cẳng tay trái.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) cho thấy mức độ tổn thương đặc biệt nghiêm trọng: chấn thương sọ não hở vùng trán, vỡ xương trán, gãy xương thái dương phải và xương đỉnh trái. Người bệnh còn bị gãy phức tạp xương hàm phải và xương trán hai bên với nhiều mảnh xương rời; gãy thành xoang bướm, thành ngoài, thành trong và trần ổ mắt hai bên, sàn ổ mắt phải, mỏm chân bướm và xương chính mũi; tụ máu đa xoang, tụ máu và khí phần mềm vùng trán, mặt. Đặc biệt, tổ chức não đã bị thoát ra ngoài qua vết thương hở vùng trán, khiến người bệnh đứng trước nguy cơ tổn thương não nặng hơn, nhiễm trùng và tử vong.

Ngay sau khi hoàn tất đánh giá ban đầu, các ê-kíp liên quan nhanh chóng được huy động. Người bệnh được chuyển gấp lên phòng mổ cấp cứu chỉ sau ít phút sau khi được đánh giá, chẩn đoán ban đầu.

Trong tình huống này, mục tiêu không chỉ là phẫu thuật cứu người bệnh mà còn phải tranh thủ từng phút để kiểm soát tổn thương não, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và ngăn chặn các biến chứng đe dọa tính mạng.

Ca phẫu thuật kéo dài hơn 5 giờ đồng hồ. Các bác sĩ phẫu thuật thần kinh sọ não tiến hành xử lý tổn thương, vá xoang tĩnh mạch dọc trên bằng cân cơ thái dương tại chỗ; lấy toàn bộ dị vật gồm những mảnh xương nhỏ, tóc, cát… ở trong vùng tổn thương não; giải phóng các khối máu tụ và cầm máu tại vị trí tổn thương nhu mô não, đồng thời cẩn trọng, tỉ mỉ ghép lại từng mảnh xương hàm, xương ổ mắt và xương sọ vùng trán, khâu tạo hình trùng màng cứng và đặt dẫn lưu dịch não. Sau đó người bệnh được mở khí quản phân tầng để tránh tình trạng máu từ vùng hàm mặt, tầng sọ trước và giữa chảy vào đường hô hấp. Cuộc phẫu thuật thành công nhờ sự phối hợp khẩn trương, nhịp nhàng của nhiều chuyên khoa. Tuy nhiên, với mức độ chấn thương nặng, các bác sĩ xác định người bệnh vẫn cần được theo dõi và hồi sức tích cực sát sao trong những ngày tiếp theo.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, chị C. được điều trị an thần, thở máy qua mở khí quản. Nhờ được hồi sức tích cực và chăm sóc đặc biệt, sức khỏe người bệnh từng bước có những chuyển biến tích cực.

Ngày đầu tiên sau phẫu thuật, vết mổ sọ não khô, dẫn lưu chỉ ra khoảng 30 ml dịch máu đen, người bệnh chỉ sốt nhẹ. Sang ngày thứ hai, dẫn lưu sọ não chỉ còn 15ml dịch nâu đen. Sau 3 ngày, dẫn lưu sọ não không còn ra thêm dịch, các bác sĩ quyết định rút ống dẫn lưu. Sau 5 ngày, chị C. dần hồi tỉnh, nhận biết khi được gọi hỏi.

Tiến triển điều trị tiếp tục thuận lợi. Đến ngày thứ 12 sau phẫu thuật, chị C. hoàn toàn tỉnh táo, tiếp xúc tốt, bắt đầu nói chuyện. Vùng khuyết sọ phẳng, không bị căng phồng.

Từ một bệnh nhân được tiếp nhận trong tình trạng chấn thương sọ não hở đặc biệt nghiêm trọng, tổ chức não thoát ra ngoài, nguy cơ tử vong cao, chị C. đã có sự hồi phục vượt ngoài mong đợi.

Người nhà chị C. không giấu được xúc động cho biết, khi chứng kiến mức độ chấn thương quá nặng của người thân, gia đình từng nghĩ cơ hội sống gần như không còn. Tuy nhiên, nhờ được cấp cứu kịp thời, phẫu thuật khẩn cấp và điều trị hồi sức tích cực, đến nay chị đã tỉnh táo và đang tiếp tục hồi phục. Dự kiến, người bệnh sẽ được xuất viện trong vài ngày tới.

Ca bệnh cho thấy trong những tình huống cấp cứu tối khẩn, việc kích hoạt báo động đỏ, huy động nhanh các chuyên khoa và rút ngắn thời gian từ tiếp nhận đến phẫu thuật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với những trường hợp chấn thương nặng, mỗi phút được rút ngắn có thể mở thêm cơ hội sống cho người bệnh.

Bài và ảnh: Phòng Công tác xã hội