PHÁT HIỆN SỚM ĐỘT QUỴ NÃO VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ và đe dọa tính mạng. Việc nhận biết sớm, cấp cứu kịp thời và điều trị đúng phác đồ sẽ giúp cứu sống hàng triệu tế bào não.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương là địa chỉ uy tín trong cấp cứu và điều trị đột quỵ não bằng các phương pháp hiện đại, an toàn, hiệu quả.

1. TỔNG QUAN

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là tình trạng dòng máu lên não bị gián đoạn đột ngột, khiến tế bào thần kinh thiếu oxy và chết chỉ sau vài phút. Có hai dạng chính:

 – Nhồi máu não (thiếu máu não cục bộ): do mạch máu bị tắc nghẽn.

 – Xuất huyết não: do mạch máu bị vỡ hoặc rò rỉ, gây chảy máu trong mô não, làm tăng áp lực trong sọ và chèn ép tế bào thần kinh.

Đây là tình trạng cấp cứu y khoa khẩn cấp. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, người bệnh có thể để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong.

2. TRIỆU CHỨNG THƯỜNG GẶP

Các biểu hiện của đột quỵ thường xuất hiện đột ngột và tiến triển nhanh, bao gồm:

 – Đau đầu dữ dội, chưa từng có trước đó

 – Méo miệng, nói ngọng, nói khó

 – Yếu hoặc liệt tay chân, thường một bên cơ thể

 – Mất thăng bằng, chóng mặt, đi loạng choạng

 – Rối loạn tri giác: lú lẫn, ngủ gà, hôn mê

 – Co giật, nôn ói, rối loạn nhịp tim hoặc hô hấp

 Nguyên tắc vàng: Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay lập tức. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể bị hủy hoại.

3. DẤU HIỆU PHÁT HIỆN SỚM DÀNH CHO NGƯỜI DÂN – QUY TẮC F.A.S.T

Phát hiện sớm giúp cứu sống người bệnh và giảm di chứng nặng nề. Người dân nên ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận biết nhanh đột quỵ:

 – F (Face – Mặt): Yêu cầu bệnh nhân cười – nếu thấy méo miệng, xệ một bên, có thể là dấu hiệu đột quỵ.

 – A (Arm – Tay): Yêu cầu giơ hai tay lên – nếu một tay yếu hoặc rơi xuống, cần cảnh giác.

 – S (Speech – Lời nói): Cho bệnh nhân nói – nếu nói ngọng, nói khó hoặc không hiểu lời người khác, cần xử trí khẩn cấp.

 – T (Time – Thời gian): Ghi nhớ thời điểm khởi phát và gọi cấp cứu ngay.

Phát hiện sớm và đưa người bệnh đến bệnh viện có khả năng can thiệp thần kinh trong “giờ vàng” là yếu tố quyết định thành công điều trị.

4. ĐIỀU TRỊ ĐỘT QUỴ

4.1. Điều trị nội khoa

Bệnh nhân đột quỵ được điều trị tích cực với các biện pháp:

 – Kiểm soát huyết áp, giảm phù não, chống co giật

 – Duy trì hô hấp – tuần hoàn, đảm bảo oxy cho não

 – Điều trị nguyên nhân nền: tăng huyết áp, rối loạn đông máu, viêm mạch, nhiễm trùng

 – Theo dõi liên tục huyết động, điện giải, chức năng gan,  thận, dự phòng biến chứng

4.2 Điều trị ngoại khoa

Với các trường hợp xuất huyết não, tụ máu lớn hoặc tăng áp lực nội sọ, bác sĩ có thể chỉ định:

 – Phẫu thuật lấy máu tụ trong não bằng các phương pháp phẫu tthuật ít xâm lấn như phẫu thuật nội soi lấy máu tụ trong não,  não thất

– kỹ thuật ít xâm lấn, giúp loại bỏ máu tụ chính xác, giảm tổn thương mô lành

 – Phẫu thuật giải áp sọ kèm lấy máu tụ cho bệnh nhân hôn mê sâu, máu tụ lớn giúp giảm áp lực nội sọ và ngăn tổn thương lan rộng

5. BIẾN CHỨNG CỦA ĐỘT QUỴ

Nếu không được điều trị kịp thời, đột quỵ có thể gây ra:

 – Liệt nửa người, mất khả năng nói hoặc nuốt

 – Mất trí nhớ, thay đổi tính cách, trầm cảm

 – Co cứng cơ, giảm khả năng vận động

 – Tổn thương não không hồi phục hoặc tử vong

Việc phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ là yếu tố then chốt giúp hạn chế biến chứng lâu dài.

6. PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ

– Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ

 – Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia

 – Ăn uống lành mạnh, giảm muối, tăng rau xanh, cá, trái cây

 – Tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý

 – Đội mũ bảo hiểm, thắt dây an toàn khi tham gia giao thông

 – Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm phình hoặc dị dạng mạch máu não

Nội soi lấy máu tụ do tai biến mạch máu não