PHCN SAU TÁI TẠO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC

Nguyễn Tiến Dũng

Th3 20, 2026

I – TỔNG QUAN

Khớp gối là một khớp lớn của cơ thể, được giữ vững nhờ hệ thống các dây chẳng, bao khớp, sụn chêm và các cơ bao bọc xung quanh.
Dây chằng chéo trước có vai trò quan trọng trong việc giữ cho xương chày không bị rượt ra trước so với xương đùi khi khớp gối vận động.

Hình 1 : Cấu tạo khớp gối

Đứt dây chẳng chéo trước là một tổn thương thường gặp, nguyên nhân chủ yếu do các chấn thương thể thao, tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt
Cơ chế đứt dây chằng chéo trước thường xảy ra do chấn thương gián tiếp (xoay người hoặc đổi hướng đột ngột, tiếp đất sai tư thế) hoặc trực tiếp (va chạm mạnh vào đầu gối), khiến khớp gối phải chịu áp lực quá lớn, làm dây chằng bị kéo căng quá mức hoặc bị rách hoàn toàn.

Hình 2 : Một cơ chế tổn thương dây chằng chéo trước

Khi dây chẳng chéo trước bị đứt, xương chày trượt ra trước so với xương đùi làm khớp gối bị mất vững, người bệnh đi lại khó khăn hoặc ảnh hưởng tới khả năng chơi thể thao.
Tình trạng lỏng khớp kéo dài có thể dẫn đến các tổn thương thứ phát như rách sụn chêm, giãn dây chằng bao khớp, thoái hoá khớp.

II – PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU PHẪU THUẬT TÁI TÁO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC

1, Lợi ích của việc tập PHCN sớm trong tổn thương dây chằng chéo trước

Sau tổn thương đứt DCCT, bệnh nhân nên có chương trình tập PHCN trước và sau phẫu thuật.
Các trường hợp đứt DCCT bệnh nhân có kèm theo sưng nề, hạn chế vận động, lỏng lẻo khớp gối, teo cơ, giảm sức mạnh cơ thì PHCN trước phẫu thuật giúp:

+ Đưa tầm vận động chủ động về bình thường

+ Giảm nguy cơ cứng khớp sau phẫu thuật

+ Tăng sức mạnh các nhóm cơ ở chân

+ Cải thiện khả năng thăng bằng

+ Duy trì tốt thể lực để chuẩn bị cho cuộc phẫu thuật.

PHCN sau phẫu thuật đứt DCCT nên được tiến hành sớm, hạn chế tối đa các thương tật thứ cấp như cứng khớp, teo cơ, huyết khối, …
Chương trình tập PHCN với mỗi cá nhân ở mỗi giai đoạn là khác nhau

2, Những lưu ý khi tập PHCN sau tái tạo dây chằng chéo trước:

Giai đoạn đầu, việc bảo vệ mảnh ghép là quan trọng. Các tư thế hoặc vận động sai như ngồi xổm, đứng trụ 1 chân, xoay chân hay giảm tốc độ đột ngột có thể ảnh hưởng đến mảnh ghép.
Chườm lạnh, nâng cao chi giúp giảm sưng nề và đau. Các biện pháp chườm lạnh không nên tiếp xúc trực tiếp đá và da, dễ gây bỏng lạnh. Người bệnh có thể chườm lạnh ở giai đoạn đầu sau phẫu thuật hoặc ngay sau những lần tập.

Hình 3 : Chườm lạnh 2h/lần giúp kiểm soát sưng nề và đau

Trong giai đoạn đầu người bệnh nên mang nẹp khóa góc 0 độ hoặc nẹp zimmer khi di chuyển, khi nằm chỉ bỏ nẹp theo chỉ định của bác sĩ dể tránh tình trạng mất duỗi khớp gối.