MIỆNG MÉO, MẮT NHẮM KHÔNG KÍN LÀ BỆNH LÝ GÌ?
Nhiều người hoang mang khi bỗng thấy một bên mặt bị méo, miệng lệch sang một bên hoặc mắt không nhắm kín được. Thực tế, đây thường là biểu hiện của liệt dây thần kinh số VII ngoại biên (liệt mặt ngoại biên). Bệnh không nguy hiểm tính mạng nhưng nếu không điều trị sớm có thể để lại di chứng ảnh hưởng lâu dài.
1. Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là gì?
Dây thần kinh số VII điều khiển các cơ vùng mặt như nhắm mắt, cười, phồng má, nhăn trán. Khi dây thần kinh bị viêm hoặc phù nề, các cơ sẽ yếu hoặc liệt, dẫn đến méo mặt và mắt nhắm không kín.
2. Dấu hiệu nhận biết
- Miệng méo, cười lệch sang bên lành
- Mắt bên bệnh không nhắm kín, dễ khô rát
- Mất nếp nhăn trán, không nhăn mày được
- Không phồng má, hơi thoát ra khi thổi
- Đau hoặc tức sau tai
- Giảm vị giác
- ⚠️ Nếu kèm yếu tay chân, nói khó, chóng mặt → cần đi cấp cứu để loại trừ đột quỵ.
3. Nguyên nhân
• Do virus (HSV-1, Varicella zoster)
• Nhiễm lạnh đột ngột
• Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ
• Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh
• Đái tháo đường
4. Điều trị
• Corticosteroid (Prednisolone) – hiệu quả nhất trong 72 giờ đầu
• Thuốc kháng virus khi nghi ngờ do virus
• Chăm sóc mắt bằng nước mắt nhân tạo, băng mắt khi ngủ
• Phục hồi chức năng và Y học cổ truyền: châm cứu, điện châm, xoa bóp – bấm huyệt, tập vận động cơ mặt
5. Phòng ngừa
• Tránh gió lùa mạnh vào mặt
• Không tắm gội khuya
• Giữ ấm khi trời lạnh
• Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng
• Kiểm soát đường huyết tốt
6. Thông điệp sức khỏe
Liệt mặt ngoại biên không nguy hiểm nhưng cần điều trị sớm để tránh di chứng. Khi thấy méo miệng, mắt nhắm không kín – hãy đến khám tại cơ sở y tế.
Tài liệu tham khảo:
1. MSD Manual Consumer Version – Bell’s Palsy
2. Mayo Clinic – Bell’s Palsy
3. American Academy of Neurology (AAN) Guidelines
4. AAO-HNSF Clinical Practice Guideline: Bell’s Palsy (2023)
5. WHO – Neurological Conditions
6. CDC – Facial Paralysis
7. Bộ Y tế Việt Nam (2015). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Liệt dây thần kinh VII ngoại biên
