Tác giả: admin

Trong 2 ngày 24, 25/10/2022, đại diện tổ chức Medrix  (Hoa Kỳ), bà LaRelle Catherman (Giáo sư điều dưỡng) – Giám đốc điều hành của tổ chức MEDRIX tại Hoa Kỳ đã tham gia và đào tạo, tập huấn cho các học viên là các điều dưỡng trưởng, kỹ thuật viên trưởng đang công tác tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương các kiến thức về chăm sóc thực hành lâm sàng dựa trên bằng chứng. ..

TS Nguyễn Thanh Hà, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương làm việc với đoàn chuyên gia

Khoá đào tạo tập trung vào thảo luận ca bệnh, các quy trình điều dưỡng thực hành an toàn…  từ đó giúp cho các điều dưỡng, kỹ thuật viên nâng cao kỹ năng giao tiếp của điều dưỡng với bác sĩ về việc mô tả các triệu chứng bệnh không phải chẩn đoán bệnh. Đồng thời khoá đào tạo còn nhằm giảm các biến chứng trong quá trình điều trị và tăng an toàn cho người bện; Giao tiếp giữa điều dưỡng với người bệnh, người nhà người bệnh làm giảm nguy cơ hiểu sai về các triệu chứng, thay đổi hành vi làm giảm các biến chứng.

Thông qua khoá đào tạo, tập huấn các học viên đã có cái nhìn đa chiều về cách giao tiếp trong công tác chăm sóc người bệnh để ứng dụng trong thực tiễn.

Trong thời gian diễn ra khoa tập huấn, đoàn chuyên gia còn có buổi làm việc cùng lãnh đạo Bệnh viện và đi thăm một số khoa điều trị thuộc Bệnh viện

Hiện nay, dịch bệnh đậu mùa khỉ (monkey pox) đang gia tăng trên toàn thế giới với gần 73 ngàn ca mắc tính đến ngày 13 tháng 10 năm 2022. Tại Việt Nam, ngày 3 tháng 10 năm 2022, Bộ Y tế cũng đã công bố ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên du nhập từ nước ngoài. Theo thông tin mới nhất, hiện tại sức khỏe của ca bệnh đầu tiên này đã ổn định, xuất viện và không bị bất kể biến chứng nguy hiểm nào của bệnh. Các trường hợp tiếp xúc gần với bệnh nhân đều được giám sát, theo dõi và không phát hiện thêm ca bệnh mới. Sau đó, một số trường hợp nghi ngờ bệnh đậu mùa khỉ khác cũng đã được quản lý và làm xét nghiệm khẳng định, nhưng đều cho kết quả âm tính với vi rút đậu mùa khỉ.

Nhằm chuẩn bị ứng phó với dịch bệnh trên, với vai trò là bệnh viện đầu ngành về chuyên ngành truyền nhiễm và các bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương đã tiến hành các hoạt động cụ thể như:

Ngoài ra, Bệnh viện đã tiến hành phổ biến kiến thức về bệnh đậu mùa khỉ cho các bác sĩ, điều dưỡng và kỹ thuật viên. Đặc biệt, khoa Virus- Ký sinh trùng nơi có nhiều kinh nghiệm điều trị các bệnh dịch do virus như COVID-19, cúm, thủy đậu… đã chuẩn bị sẵn các nguồn lực, cơ sở vật chất để tham gia tiếp nhận và điều trị các bệnh nhân mắc hoặc nghi ngờ mắc đậu mùa khỉ. Khoa khám bệnh đảm bảo phân luồng và bố trí khu vực khám người bệnh nghi ngờ mắc đậu mùa khỉ. Đội cấp cứu ngoại viện sẵn sàng cho các hoạt động ứng phó khi có ca bệnh lây nhiễm trong cộng đồng. Các đơn vị khác như khoa Vi sinh – sinh học phân tử phối hợp với Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford đã chuẩn bị sẵn sàng hóa chất sinh phẩm để xét nghiệm chẩn đoán và sàng lọc ca bệnh dựa trên các kĩ thuật hiện đại PCR và giải trình tự gene; khoa Dược cũng sẵn sàng các thuốc điều trị. Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn sẵn sàng với quy trình khử khuẩn và xử lý đồ vải, vật dụng liên quan đến người bệnh và người nghi nhiễm; Khoa Dinh dưỡng lên phương án cung ứng các suất ăn dinh dưỡng và nhu yếu phẩm cần thiết cơ bản tại giường bệnh.

Bên cạnh đó, Bệnh viện tiếp tục phối hợp với Tổ chức y tế thế giới (WHO) để triển khai các lớp đào tạo tập huấn cho các bệnh viện tuyến dưới về các biện pháp chăm sóc, điều trị bệnh nhân đậu mùa khỉ và phòng chống lây nhiễm trong cơ sở y tế. Phối hợp với Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương để khẳng định ca bệnh và phối hợp với các CDC địa phương để truy vết và giám sát ngoài cộng đồng.

 Hiện tại, việc phòng bệnh đậu mùa khỉ chủ yếu dựa vào các biện pháp phát hiện sớm và cách ly ca bệnh đang được triển khai nhằm kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh trong khi vắc xin phòng bệnh đậu mùa khỉ chưa được triển khai.  Khi phát hiện có triệu chứng nghi ngờ của bệnh đậu mùa khỉ, người dân cần liên hệ sớm tới đường dây nóng của bệnh viện theo số điện thoại (024).3581 0172 để được tư vấn và điều trị sớm.

TS Trần Văn Giang

Phó Viện Trưởng Viện Đào tạo và nghiên cứu Bệnh Nhiệt đới

Nhiễm trùng là sự xâm nhập của các vi sinh vật (vi khuẩn, vi rút, nấm hoặc ký sinh trùng,…) vào trong cơ thể và gây ra các phản ứng tế bào, tổ chức hoặc phản ứng toàn thân (nhiễm khuẩn, nhiễm độc). Vi sinh vật xâm nhập vào trong cơ thể vật chủ qua da, niêm mạc, các vị trí tổn thương, theo đường máu lan tràn trong cơ thể.
Các triệu chứng biểu hiện trên lâm sàng thể hiện một số hội chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc. Tuy nhiên có một số vi sinh vật tự nhiên sống trong cơ thể không được coi là nhiễm trùng (như vi khuẩn thường trú trong ruột và miệng, …vi khuẩn trong đường tiêu hóa (lợi khuẩn) còn có thể giúp chúng ta tiêu hóa thức ăn). Có rất nhiều căn nguyên gây nhiễm trùng, để phân biệt nhiễm trùng do vi khuẩn, vi rút, nấm hay ký sinh trùng là rất quan trọng cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh. Mỗi loại nhiễm trùng do các căn nguyên khác nhau thì sẽ có phác đồ điều trị khác nhau (như nhiễm trùng do vi khuẩn thường điều trị bằng kháng sinh, nhiễm trùng do nấm thì điều trị bằng thuốc kháng nấm,…).

Phân loại nhiễm trùng theo vị trí giải phẫu của cơ quan bị nhiễm bệnh như: nhiễm trùng máu (nhiễm khuẩn huyết), nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm trùng da, nhiễm trùng đường hô hấp, nhiễm trùng âm đạo, nhiễm trùng ối, nhiễm trùng vết mổ,…

Bệnh có thể gây hậu quả nghiêm trọng như phát triển thành dịch (dịch tả do vi khuẩn Vibrio cholerae, dịch bạch hầu do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae, não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis,…), bệnh uốn ván (vi khuẩn Clostridium tetani), ngộ độc thực phẩm (vi khuẩn E. coli, Salmonella, Shigella, …), gây tiêu chảy, viêm ruột kết (vi khuẩn Clostridium difficile) nhiễm trùng tiết niệu, viêm mô bào (vi khuẩn Staphylococcus aureus,…), ngộ độc thịt (vi khuẩn Clostridium botulinum), bệnh viêm âm đạo do nấm (nấm Candida sp), nhiễm khuẩn huyết dẫn đến hoại tử các cơ quan (vi khuẩn Bukholderia pseudomallei, …), kéo dài thời gian nằm viện điều trị, thậm trí dẫn đến tử vong. Việc tiến hành xét nghiệm nuôi cấy, định danh vi sinh vật là rất cần thiết để phát hiện sớm bệnh do căn nguyên nào, từ đó kịp thời làm kháng sinh đồ phù hợp để xác định mức độ nhạy cảm của vi sinh vật để đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả đem lại ý nghĩa quan trọng trong công tác chẩn đoán nhanh, góp phần vào công tác phòng chống dịch bệnh và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giúp người bệnh giảm thiểu chi phí điều trị và nhanh khỏi bệnh.

Các xét nghiệm dùng trong chẩn đoán, tiên lượng và điều trị bao gồm nuôi cấy, xác định vi sinh vật bằng phương pháp thông thường, bằng hệ thống máy Vitek 2 compact, hệ thống máy Phonex, hệ thống Maldi biotyper (Malditof). Trong đó xác định vi sinh vật bằng hệ thống định danh nhanh Maldi biotyper là phương pháp nhanh nhất và hiệu quả nhất. Dữ liệu chủng vi sinh vật từ hệ thống Malditof được quản lý và cập nhật thường xuyên từ ngân hàng vi sinh vật thế giới, với cơ sở dữ liệu của hơn 8000 loài vi sinh vật khác nhau.

1. Xét nghiệm nuôi cấy, xác định vi sinh vật bằng hệ thống Maldi biotyper

Nuôi cấy, phân lập và xác định vi sinh vật là kỹ thuật vô cùng quan trọng trong chẩn đoán vi sinh vật, nhằm xác định nguyên nhân gây bệnh có trong mẫu bệnh phẩm.

Nguyên lý định danh bằng hệ thống Malditof: Định danh vi sinh vật bằng dấu ấn sinh học phân tử MALDI Biotyper hay định danh vi sinh vật bằng kỹ thuật khối phổ MALDI-TOF (Matrix-Assisted Laser Desorption Ionization/Time of Flight) là để xác định dấu ấn protein duy nhất của mỗi vi sinh vật. Mẫu phổ đặc trưng của dấu ấn protein dùng để định danh chính xác và tin cậy một loại vi sinh vật cụ thể bằng cách kết hợp hàng nghìn phổ tham chiếu từ các chủng vi sinh vật.

Chỉ cần một vài bước đơn giản đã có thể định danh được vi sinh vật ở mức cao và đáng tin cậy. Quá trình thu thập khối phổ và so sánh với khối phổ đã được chuẩn hóa làm cho việc định danh vi sinh vật có độ chính xác cao trong mỗi lần chạy. Việc theo dõi toàn bộ quá trình chạy được thực hiện nhờ sử dụng barcode trên đĩa MALDI đảm bảo không phân tích sai. Thông thường chỉ cần không nhiều hơn một khuẩn lạc từ đĩa nuôi cấy hoặc một phần nhỏ từ môi trường canh thang là có thể xác định được căn nguyên. Toàn bộ quá trình định danh chỉ mất khoảng vài phút và ít hơn một giờ cho 96 mẫu và cho kết quả nhanh hơn 24h so với các phương pháp truyền thống khác. Sau khi có dữ liệu phổ và phổ phù hợp thì hệ thống sẽ cho ra một báo cáo tổng quan với kết quả định danh cho từng mẫu.

2. Ý nghĩa của việc xác định vi sinh vật bằng hệ thống Maldi biotyper

Với mục tiêu điều trị là tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh trong cơ thể bệnh nhân và tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh ngày càng gia tăng thì xác định đúng vi sinh vật để dùng đung thuốc cho từng loại vi sinh vật là rất cần thiết nhằm giảm thiểu vi khuẩn đa kháng và bệnh nhân có kháng sinh điều trị.

Quy trình làm việc của MALDI Biotyper nhanh chóng, đơn giản và dễ thực hiện. Việc định danh vi sinh vật thì nhanh, nhạy, chính xác, và kết quả rất dễ giải thích.

Tiết kiệm thời gian định danh giảm đáng kể, kết quả xét nghiệm nuôi cấy được trả sớm nhất (24h-48h nuôi cấy).

Chi phí cho mỗi xét nghiệm thấp hơn nhiều so với các phương pháp sinh hóa và phân tử truyền thống.

Định danh được cả vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện, nấm men, nấm sợi, và các vi khuẩn kỵ khí bắt buộc mà các phương pháp thông thường không định danh được, ngoài ra có thể định danh vi sinh vật trực tiếp từ chai cấy máu dương với thể tích sử dụng 1ml.

3. Quy trình xác định vi sinh vật bằng hệ thống Maldi biotyper

– Mẫu bệnh phẩm được nuôi cấy vào các môi trường thích hợp sau 18 – 24h, nếu có vi sinh vật mọc:

– Ghi sơ đồ mẫu;

– Nhỏ 1 μL dung dịch BTS vào một vị trí của đĩa MALDI target;

– Phết mỗi mẫu khuẩn lạc thuần lên một vị trí (spot) của đĩa MALDI target;

– Lưu ý chỉ phết một lượng nhỏ khuẩn lạc (vừa đủ nhìn thấy), có thể sử dụng tăm tiệt trùng (toothpicks) để phết;

– Để mẫu khô ở nhiệt độ phòng;

– Cho 1 μL dung dịch acid formic để khô ở nhiệt độ phòng với trường hợp định danh nấm hoặc các vi khuẩn có vỏ dày, có sinh nha bào;

– Cho 1 μL dung dịch HCCA Matrix lên mỗi vị trí mẫu;

– Để khô ở nhiệt độ phòng (5 – 20 phút);

– Khởi động hệ thống

– Đưa đĩa MALDI Target vào máy MALDI Biotyper để thực hiện định danh;

– Phiên giải kết quả

– Trả kết quả: Với những kết quả có giá trị ở mức độ tin cậy cao, trả tên vi sinh vật đến cấp độ loài.

Việc sử dụng hệ thống định danh MALDI Biotyper từ năm 2012 tại Bệnh viện đến nay đã giúp Bác sĩ điều trị cho Bệnh nhân giảm đáng kể thời gian nằm viện, sử dụng thuốc đúng phác đồ dẫn đến tận dụng đáng kể nguồn tài nguyên, giảm thiểu nguy cơ tử vong.

ThS. Nguyễn Thị Tươi, Khoa Vi sinh – sinh học phân tử , Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương

Nhiễm vi rút viêm gan C (HCV) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây qua đường máu, đường tình dục và mẹ truyền cho con qua nhau thai khi sinh. Bệnh có thể gây hậu quả nặng nề như xơ gan và ung thư gan nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Cho đến nay vẫn chưa có vaccine đặc hiệu để phòng lây nhiễm HCV. Vì vậy tiến hành xét nghiệm phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Các xét nghiệm sử dụng trong chẩn đoán, tiên lượng và điều trị HCV gồm kháng thể kháng HCV, đo tải lượng HCV-RNA, xác định HCV genotype (kiểu gen) và một số xét nghiệm chức năng gan khác. Trong đó xét nghiệm genotype (kiểu gen) của HCV đóng vai trò quan trọng giúp cho lựa chọn phác đồ thuốc phù hợp, thời gian điều trị, tiên lượng tình trạng của gan và hiệu quả điều trị.

1. Xét nghiệm xác định HCV genotype

HCV được phân thành bảy genotype ký hiệu từ 1-7 do sự khác nhau về trình tự bộ gen. Xác định HCV genotype là xét nghiệm dùng các kỹ thuật sinh học phân tử để xác định trình tự bộ gen của HCV tương ứng với từng genotype cụ thể. Mỗi genotype mang một trình tự bộ gen nhất định, các genotype có mức độ tác động đến tế bào gan khác nhau cũng như cách sử dụng thuốc điều trị khác nhau. Do vậy bác sĩ điều trị cần phải biết chính xác genotype của HCV để lựa chọn loại thuốc điều trị phù hợp, tính toán thời gian điều trị, tiên lượng mức độ đáp ứng thuốc và khả năng khỏi bệnh.

Kỹ thuật giải trình tự gen xác định genotype của HCV là một kỹ thuật tiên tiến, cao cấp, chuyên sâu với độ nhạy và độ đặc hiệu lên tới 99%, cao hơn nhiều so với các kỹ thuật khác (chỉ đạt độ nhạy và độ đặc hiệu khoảng 50-70%). Kết quả chính xác này giúp cho việc chẩn đoán, tiên lượng và điều trị đạt hiệu quả cao nhất cho người bệnh.

2. Ý nghĩa của xét nghiệm HCV genotype

Mục tiêu của điều trị là loại bỏ vĩnh viễn HCV trong cơ thể bệnh nhân. Từ cuối năm 2013 trở về trước, tất cả các kiểu gen được điều trị bằng thuốc pegylated interferon alfa phối hợp với ribavirin. Mỗi bệnh nhân nhiễm HCV genotype khác nhau được điều trị bằng phác đồ pegylated interferon alfa + ribavirin với thời gian khác nhau và hiệu quả điều trị cũng khác nhau. Tuy nhiên, phác đồ điều trị bằng interferon hiện không còn được sử dụng nữa và ribavirin không còn được coi là thuốc ưu tiên và chỉ được sử dụng trong các phác đồ thay thế. Hiện nay, tất cả các bệnh nhân đều được điều trị bằng thuốc kháng HCV tác động trực tiếp (DAA). Cho tới nay có nhiều loại thuốc DAA được sử dụng trong điều trị HCV, các thuốc này thường không sử dụng ở dạng đơn mà được sử dụng trong các tổ hợp thuốc cụ thể để tối đa hóa hiệu quả điều trị ví dụ như:

3. Quy trình xác định HCV genotype

a. Lấy mẫu bệnh phẩm và bảo quản

Mẫu bệnh phẩm là mẫu máu tĩnh mạch 2-4 ml đựng trong ống chứa chất chống đông EDTA. Bệnh nhân không phải nhịn ăn trước khi lấy mẫu. Trong vòng 5 giờ tính từ thời điểm lấy máu, nếu không được sử dụng ngay thì mẫu máu sau đó cần được ly tâm, tách huyết tương và bảo quản ở nhiệt độ – 20⁰C trong thời gian 1 tháng và – 80⁰C trong thời gian lâu hơn.

b.Tiến hành tách HCV-RNA và PCR, giải trình tự gen

c. Trả kết quả