Skip to main content
Liên hệ ngay với chúng tôi để được
tư vấn và đặt lịch khám sớm.
Email: bvnhietdoitw@nhtd.vnPhone: 0395.135.099
Đặt lịch khám
Hotline: 0395.135.099

Tác giả: Khuất Kiều Trang

ĐẶT TÚI NGỰC 2 LẦN, VẾT THƯƠNG NHIỀU TUẦN KHÔNG LIỀN: BÁC SĨ NGHI NHIỄM VI KHUẨN HIẾM GẶP

Sau phẫu thuật đặt túi ngực, người phụ nữ 38 tuổi liên tục chảy dịch, vết thương không liền dù túi ngực đã được tháo bỏ nhiều tuần. Các bác sĩ nghi ngờ nhiễm NTM – nhóm vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng dai dẳng và khó điều trị sau phẫu thuật, thủ thuật thẩm mỹ.

Chị L. T.L., 38 tuổi, ở Thanh Hóa, từng đặt túi ngực tại một cơ sở y tế khoảng 9 tháng trước. Sau phẫu thuật, người bệnh xuất hiện nhiễm trùng, phải tháo túi và điều trị trong thời gian dài.

Khoảng 6–7 tuần trước khi đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, do vẫn có nhu cầu thẩm mỹ, chị tiếp tục đặt lại túi ngực lần 2. Chỉ 1–2 tuần sau phẫu thuật, vùng can thiệp bắt đầu chảy dịch, chảy mủ. Người bệnh quay lại cơ sở thực hiện phẫu thuật, được tháo túi, làm sạch tổn thương, sử dụng kháng sinh và chăm sóc vết thương. Tuy nhiên, sau 2–3 tuần tháo túi, vết thương vẫn không liền, liên tục tiết dịch. Tình trạng kéo dài khiến người bệnh đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để được đánh giá chuyên sâu.

Tại Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh nhận thấy tổn thương có nhiều điểm không giống nhiễm trùng vết mổ thông thường. Dịch tiết nhầy, dạng gel, kéo dài; khoang từng đặt túi ngực vẫn không liền dù vật liệu nhân tạo đã được tháo bỏ nhiều tuần. Với tiền sử nhiễm trùng sau lần đặt túi trước đó và đặc điểm tổn thương bất thường, các bác sĩ nghĩ đến khả năng nhiễm NTM (Non-Tuberculous Mycobacteria – Mycobacteria không điển hình). NTM là nhóm vi khuẩn tồn tại tự nhiên trong môi trường. Một số loài có thể gây nhiễm trùng da và mô mềm, trong đó có những trường hợp liên quan đến thủ thuật xâm lấn hoặc phẫu thuật có sử dụng vật liệu nhân tạo.

Điểm đáng lưu ý là nhiễm NTM có thể diễn biến âm thầm, kéo dài và không điển hình. Người bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng vết thương lâu liền, rỉ dịch kéo dài, xuất hiện ổ áp xe hoặc tổn thương tái phát. Vi khuẩn cũng có thể không đáp ứng với các kháng sinh thường dùng cho nhiễm khuẩn vết mổ, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn nếu không xác định đúng tác nhân.

Tại bệnh viện, khi kiểm tra khoang từng đặt túi, các bác sĩ phát hiện vẫn còn một ổ áp xe nhỏ, hai bề mặt mô chưa liền lại. Ê-kíp tiến hành mở và làm sạch ổ tổn thương, loại bỏ tổ chức viêm, đồng thời áp dụng liệu pháp hút áp lực âm (VAC) để kiểm soát dịch và hỗ trợ quá trình liền thương. Chỉ trong khoảng một tuần, hệ thống đã hút ra hơn 500 ml dịch từ vùng tổn thương. Song song với xử trí ngoại khoa, các bác sĩ lấy bệnh phẩm để xác định tác nhân, từ đó lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Theo ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh, với những trường hợp nghi ngờ hoặc xác định nhiễm NTM, việc điều trị không chỉ dừng lại ở làm sạch vết thương. Người bệnh có thể cần phối hợp kiểm soát ổ nhiễm tại chỗ với điều trị thuốc kháng NTM kéo dài có thể nhiều tháng.

“Vết thương liền bên ngoài chưa đồng nghĩa với việc nhiễm trùng đã được kiểm soát hoàn toàn. Nếu tác nhân vẫn còn tồn tại trong mô, tổn thương có thể tái phát”, BS Linh lưu ý.

Tạo hình – thẩm mỹ gắn với chuyên môn kiểm soát nhiễm trùng

Theo TS.BS Dương Mạnh Chiến – Phó Trưởng Khoa, phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, các biến chứng nhiễm trùng sau phẫu thuật thẩm mỹ không chỉ đòi hỏi kỹ thuật xử trí tổn thương mà còn cần khả năng nhận diện chính xác căn nguyên, đặc biệt với những trường hợp kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị thông thường.

Đây cũng là lợi thế của Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương: bên cạnh năng lực chuyên môn về phẫu thuật tạo hình, thẩm mỹ và xử trí các biến chứng ngoại khoa, người bệnh được tiếp cận với hệ thống chuyên môn sâu về bệnh truyền nhiễm và nhiễm khuẩn. Nhờ đó, các dịch vụ thẩm mỹ được thực hiện tại Bệnh viện với quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt. Ngoài ra đây cũng là nơi chuyên điều trị các trường hợp biến chứng nhiễm trùng phức tạp sau phẫu thuật thẩm mỹ với cách tiếp cận toàn diện, từ nhận diện căn nguyên, lấy bệnh phẩm xét nghiệm, kiểm soát ổ nhiễm, xử trí vết thương đến điều trị nhiễm trùng và phục hồi tổn thương.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những trường hợp nhiễm trùng liên quan đến vật liệu nhân tạo, khi việc điều trị có thể kéo dài và cần phối hợp nhiều chuyên khoa, nhiều phương pháp khác nhau.

TS.BS Dương Mạnh Chiến khuyến cáo, người dân có nhu cầu phẫu thuật thẩm mỹ, đặc biệt là các can thiệp có đặt túi độn hoặc vật liệu nhân tạo, cần lựa chọn cơ sở y tế chuyên khoa được cấp phép, có đầy đủ điều kiện phẫu thuật, vô khuẩn, gây mê – hồi sức và có khả năng theo dõi, xử trí biến chứng sau phẫu thuật.

Sau phẫu thuật, nếu vết thương lâu liền, liên tục rỉ dịch hoặc mủ, xuất hiện ổ áp xe, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện dù đã sử dụng kháng sinh, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên môn phù hợp để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị đúng hướng, thay vì tự điều trị hoặc kéo dài việc sử dụng thuốc theo kinh nghiệm.

“Làm đẹp không chỉ là đạt được kết quả về hình thể mà trước hết phải bảo đảm an toàn cho người bệnh. Lựa chọn cơ sở y tế có đầy đủ năng lực chuyên môn ngay từ đầu sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng và có phương án xử trí kịp thời nếu không may xảy ra”, TS.BS Dương Mạnh Chiến nhấn mạnh.

SỐT MÒ DIỄN BIẾN NẶNG: BÉ GÁI 14 TUỔI SỐC NHIỄM KHUẨN, SUY ĐA TẠNG PHẢI THỞ MÁY, LỌC MÁU

Khởi đầu với sốt, đau họng, bé gái 14 tuổi ở Điện Biên nhanh chóng diễn biến nặng sau khoảng một tuần, rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan, phải thở máy và lọc máu. Khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ phát hiện tổn thương da nghi do mò đốt và xác định bệnh nhi mắc sốt mò – căn bệnh có thể diễn biến nặng, gây tổn thương nhiều cơ quan nếu không được nhận diện và điều trị kịp thời.

Bệnh nhi là M.H.T., 14 tuổi, người dân tộc, sinh sống tại Điện Biên. Theo thông tin từ gia đình, khoảng một tuần trước khi nhập viện, trẻ bắt đầu sốt, đau họng và được đưa đến cơ sở y tế gần nhà điều trị. Tuy nhiên, bệnh tiếp tục diễn biến nặng, trẻ xuất hiện tụt huyết áp, tiến triển sốc và tổn thương nhiều cơ quan.

Sau đó, bệnh nhi được chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh và được chẩn đoán nhiễm trùng huyết trong tình trạng viêm phổi, suy thận cấp, tổn thương gan và sốc nặng. Do tình trạng nặng, các chỉ số viêm tiếp tục tăng, chức năng thận phục hồi chậm, trẻ tiểu ít, tổn thương phổi nhiều, bệnh nhi được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Một chi tiết quan trọng trong quá trình thăm khám là các bác sĩ phát hiện một tổn thương da nghi do mò đốt ở vùng dưới ngực. Đây là dữ kiện có giá trị giúp định hướng căn nguyên trong bối cảnh bệnh nhi đang có biểu hiện nhiễm trùng nặng.

BS Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhi vẫn sốt liên tục, phải thở máy với nồng độ oxy hỗ trợ cao, duy trì thuốc vận mạch và tiếp tục lọc máu. Các bác sĩ ghi nhận tình trạng sốc nhễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan bao gồm viêm phổi, suy thận cấp, và tổn thương gan.

Xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định bệnh nhi nhiễm Rickettsia, phù hợp với chẩn đoán sốt mò. Trẻ tiếp tục được hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu, sử dụng kháng sinh phù hợp.

 Sau những giờ đầu điều trị tại Trung tâm Hồi sức tích cực, nhu cầu hỗ trợ oxy và liều thuốc vận mạch đã có xu hướng giảm. Tuy nhiên, trẻ vẫn còn sốt, chức năng các cơ quan phục hồi chậm nên tiên lượng vẫn nặng và cần tiếp tục theo dõi sát, điều trị tích cực.

Theo BS Nguyễn Hồng Kỳ, sốt mò là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi, lây truyền sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh. Người mắc bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể; một số trường hợp có thể xuất hiện phát ban.

Đáng chú ý, tại vị trí mò đốt có thể xuất hiện vết loét đặc trưng được gọi là Eschar. Tổn thương thường không đau và có thể nằm ở những vị trí kín đáo như nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc những vùng được quần áo che phủ. Vì vậy, người bệnh và gia đình có thể không nhận thấy tổn thương này. Trong trường hợp bệnh nhi 14 tuổi, tổn thương được phát hiện ở vùng dưới ngực là một dữ kiện quan trọng giúp các bác sĩ định hướng chẩn đoán và tiếp tục tìm căn nguyên gây bệnh.

Khó khăn trong chẩn đoán sốt mò là ở giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng sốt cùng những triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh nhiễm trùng khác. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ hoặc không tìm thấy tổn thương da đặc trưng, bệnh có thể bị bỏ sót.

BS Kỳ cho biết, khi diễn biến nặng, sốt mò có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương gan, suy thận, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh trung ương, viêm cơ tim và sốc. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy đa tạng, đe dọa tính mạng người bệnh.

Trường hợp bé gái 14 tuổi là một minh chứng rõ nét: từ những biểu hiện ban đầu khá thông thường là sốt, đau họng, bệnh đã tiến triển trong thời gian ngắn thành sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, phải đồng thời thở máy, lọc máu và sử dụng thuốc vận mạch.

Theo BS Kỳ, sốt mò có thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh và khả năng đáp ứng tốt nếu được nhận diện, điều trị đúng và kịp thời. Ngược lại, chậm chẩn đoán có thể khiến bệnh tiếp tục tiến triển, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.

Vì vậy, khi sốt cao kéo dài chưa rõ nguyên nhân, đặc biệt ở những người có yếu tố phơi nhiễm như đi rừng, làm nương rẫy, làm vườn, ngồi hoặc nằm trên bãi cỏ, bụi cây hay sinh hoạt tại những khu vực có nhiều cây cối, cần thông tin đầy đủ cho bác sĩ khi đi khám.

 Người dân cũng không nên chỉ tìm kiếm tổn thương da ở những vị trí dễ quan sát. Vết mò đốt có thể nằm ở vùng kín đáo, ít gây đau nên dễ bị bỏ qua. Việc thăm khám toàn thân kỹ lưỡng trong những trường hợp sốt chưa rõ căn nguyên có ý nghĩa quan trọng trong định hướng chẩn đoán.

BS Nguyễn Hồng Kỳ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan khi sốt cao kéo dài, đặc biệt nếu kèm theo mệt nhiều, phát ban, khó thở, đau đầu nhiều, rối loạn ý thức, tiểu ít, chảy máu hoặc các biểu hiện toàn trạng xấu đi. Người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm, không nên tự điều trị kéo dài tại nhà.

“Ở giai đoạn đầu, sốt mò có thể không có biểu hiện đặc hiệu ngoài sốt nên rất dễ bị bỏ sót. Trong khi đó, nếu không được điều trị phù hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, gây sốc và tổn thương nhiều cơ quan. Việc nghĩ đến bệnh từ yếu tố dịch tễ, tìm kỹ vết đốt hoặc vết loét đặc trưng và điều trị sớm có ý nghĩa rất quan trọng đối với tiên lượng người bệnh”, BS Kỳ nhấn mạnh.

RỐI LOẠN Ý THỨC, CO GIẬT SAU SỐT CAO, NAM TÀI XẾ NGUY KỊCH VÌ BỆNH WHITMORE

Sốt cao kéo dài, đau đầu rồi đột ngột co giật, rối loạn ý thức, một nam tài xế có bệnh đái tháo đường được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nặng. Kết quả cấy máu xác định người bệnh nhiễm Burkholderia pseudomallei – vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Đáng chú ý, người bệnh có tình trạng tăng đường huyết rất nặng kèm tổn thương thần kinh, khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp.

Người bệnh là  ông N.C.T, 54 tuổi, ở Ninh Bình, làm nghề lái xe tại một công trường ở Phú Quốc. Khoảng một tuần trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện sốt cao, đau đầu. Sau khi tự điều trị và tiêm truyền nhưng không rõ loại thuốc, tình trạng không cải thiện nên người bệnh trở về quê để tiếp tục thăm khám. Tối cùng ngày, người bệnh đột ngột xuất hiện co giật vùng mặt, mất ý thức và được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu. Tuy nhiên, tình trạng ý thức tiếp tục xấu đi, người bệnh được chuyển đến Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

BS Bùi Đức Long Thành, Khoa Cấp cứu, cho biết thời điểm tiếp nhận, người bệnh trong tình trạng li bì, rối loạn ý thức, sau đó tiếp tục xuất hiện các cơn co giật cục bộ. Các xét nghiệm ghi nhận bạch cầu khoảng 13.000 tế bào/mm³, CRP 106 mg/L, procalcitonin 5,4 ng/mL, cho thấy tình trạng viêm, nhiễm trùng rõ rệt.

Đáng chú ý, người bệnh có tình trạng tăng đường huyết rất nặng, có thời điểm đường huyết vượt ngưỡng đo của máy. Rối loạn đường huyết, tăng áp lực thẩm thấu và rối loạn điện giải được đánh giá là những yếu tố khiến tình trạng thần kinh của người bệnh thêm phức tạp.

Kết quả cấy máu sau đó xác định Burkholderia pseudomallei, vi khuẩn gây bệnh Whitmore. Trong quá trình đánh giá tổn thương thần kinh, chụp cộng hưởng từ sọ não ghi nhận tổn thương tại vùng đồi thị và rải rác ở vỏ não. Trước tình trạng ý thức xấu đi, người bệnh phải đặt ống nội khí quản, thở máy, đồng thời được điều trị nhiễm khuẩn và kiểm soát tích cực các rối loạn chuyển hóa.

Theo BS Thành, tình trạng người bệnh diễn biến phức tạp do nhiễm Whitmore trên nền rối loạn đường huyết nặng và có tổn thương thần kinh.

Whitmore là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Vi khuẩn tồn tại tự nhiên trong đất và nước. Con người có thể phơi nhiễm khi tiếp xúc với môi trường có vi khuẩn, chủ yếu qua vùng da bị tổn thương; ngoài ra một số trường hợp có thể liên quan đến đường hô hấp hoặc tiêu hóa.

Whitmore có biểu hiện lâm sàng đa dạng, có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc hình thành các ổ nhiễm trùng, áp xe tại nhiều cơ quan. Khi xác định bệnh, người bệnh cần được đánh giá để phát hiện các ổ nhiễm khuẩn đi kèm. Đặc biệt, nếu hệ thần kinh trung ương bị tổn thương, quá trình điều trị và phục hồi có thể phức tạp, thậm chí để lại di chứng nặng nề về thần kinh bao gồm cả nhận thức vận động.

Sau gần một tháng điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tiếp tục điều trị đủ liệu trình, kiểm soát chặt đường huyết và theo dõi quá trình phục hồi.

Đái tháo đường là yếu tố nguy cơ khiến Whitmore dễ diễn biến nặng

Theo BS Bùi Đức Long Thành, đái tháo đường là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng khiến bệnh Whitmore dễ diễn biến nặng. Đặc biệt, khi đường huyết không được kiểm soát tốt, khả năng chống đỡ nhiễm trùng của cơ thể suy giảm, tạo điều kiện để bệnh diễn biến phức tạp hơn.

Tuy nhiên, nguy cơ Whitmore không chỉ liên quan đến người mắc đái tháo đường. Những người có bệnh lý nền hoặc tình trạng làm suy giảm khả năng chống đỡ của cơ thể như bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, bệnh phổi mạn tính, người sử dụng rượu kéo dài hoặc suy giảm miễn dịch cũng cần thận trọng khi thường xuyên tiếp xúc với đất, nước.

Mùa mưa lũ, cần đặc biệt chú ý khi tiếp xúc với đất, nước

BS Thành cho biết, vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại tự nhiên trong môi trường đất và nước. Trong mùa mưa, đặc biệt tại những khu vực ngập úng, người dân có thể phải tiếp xúc với nước, bùn đất nhiều hơn trong quá trình đi lại, lao động, dọn dẹp nhà cửa và vệ sinh môi trường. Điều này làm tăng cơ hội phơi nhiễm với các tác nhân gây bệnh tồn tại trong môi trường, trong đó có Burkholderia pseudomallei.

Do đó, người dân, đặc biệt những người có bệnh lý nền, nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn và nước bẩn khi không cần thiết. Khi làm ruộng, làm vườn, dọn vệ sinh sau ngập lụt hoặc phải làm việc trong môi trường đất, nước, nên sử dụng ủng, găng tay và phương tiện bảo hộ phù hợp. Các vết trầy xước, vết thương trên da cần được che chắn và vệ sinh sạch sau khi tiếp xúc.

Sau khi tiếp xúc với đất, nước, nếu xuất hiện các biểu hiện như sốt kéo dài, ho, khó thở, đau đầu, mệt nhiều, xuất hiện các ổ sưng đau, áp xe, rối loạn ý thức hoặc co giật, đặc biệt ở người có bệnh lý nền, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Người bệnh cũng nên thông báo cho bác sĩ về tiền sử tiếp xúc với đất, nước hoặc môi trường có nguy cơ nếu có.

“Vi khuẩn gây bệnh Whitmore tồn tại tự nhiên trong môi trường nên không phải lúc nào cũng xác định được chính xác người bệnh đã phơi nhiễm ở đâu và vào thời điểm nào. Điều quan trọng là những người có bệnh lý nền cần quản lý tốt sức khỏe, đồng thời chủ động bảo vệ bản thân khi tiếp xúc với đất, nước, nhất là trong mùa mưa lũ. Khi có những biểu hiện nhiễm trùng bất thường hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám sớm để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp”, BS Bùi Đức Long Thành khuyến cáo.

TỰ MUA THUỐC NAM TRÊN MẠNG UỐNG KÉO DÀI, NAM THANH NIÊN 28 TUỔI SUY GAN CẤP, PHÙ NÃO NGUY KỊCH

Từ triệu chứng hô hấp ban đầu, nam thanh niên L. V. G,  28 tuổi ở Sơn La đã tự mua thuốc Nam không rõ nguồn gốc trên mạng về uống. Sau 2 tuần, người bệnh xuất hiện vàng da, mệt mỏi nhưng vẫn tiếp tục dùng thuốc. Khi đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân đã hôn mê sâu, suy gan cấp nặng kèm phù não lan tỏa, tình trạng đặc biệt nguy kịch.

ThS.BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu cho biết, bệnh nhân trước đó không ghi nhận bệnh lý nền đáng chú ý. Khoảng một tháng trước, người bệnh xuất hiện ho nhiều, sốt cao, tức ngực và đến khám tại một cơ sở y tế địa phương. Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi viêm phổi, chưa loại trừ u phổi và được tư vấn nhập viện để tiếp tục thăm khám, điều trị.

Tuy nhiên, gia đình không đồng ý cho bệnh nhân nhập viện mà đưa về nhà, sau đó tự mua thuốc Nam trên mạng cho bệnh nhân sử dụng. Thành phần, nguồn gốc cũng như liều lượng của các loại thuốc này không được xác định rõ. Sau khoảng 2 tuần uống thuốc, người bệnh bắt đầu xuất hiện vàng da, mệt mỏi – những dấu hiệu có thể cảnh báo tổn thương gan. Dù vậy, bệnh nhân không đi kiểm tra mà vẫn tiếp tục sử dụng thuốc thêm nhiều ngày.

Tình trạng sức khỏe sau đó xấu đi nhanh chóng. Khi xuất hiện rối loạn ý thức rồi hôn mê, gia đình mới đưa đến cơ sở y tế. Bệnh nhân tiếp tục được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khi tình trạng đã rất nặng.

Theo BS Lê Sơn Việt, thời điểm nhập viện, bệnh nhân đã hôn mê sâu, vàng da rõ, đồng tử giãn và mất phản xạ ánh sáng. Các xét nghiệm cho thấy chức năng gan suy giảm nghiêm trọng. Bilirubin tăng gần 300 µmol/L trong khi amoniac (NH3) khoảng 350 µmol/L, cao gấp nhiều lần mức bình thường. Khi gan suy nặng, khả năng chuyển hóa và đào thải các chất độc bị suy giảm. Trong đó amoniac có thể tích tụ trong máu, tác động đến hệ thần kinh trung ương, góp phần gây bệnh não gan và phù não.

Kết quả chụp CT sọ não cho thấy phù não lan tỏa, các rãnh cuộn não gần như bị xóa, phù hợp với tình trạng phù não nặng.

BS Việt cho biết, suy gan cấp không chỉ gây vàng da mà còn có thể dẫn đến rối loạn đông máu, rối loạn chuyển hóa, bệnh não gan và nhanh chóng tiến triển từ lơ mơ đến hôn mê. Trong những trường hợp nặng, phù não có thể làm tăng áp lực nội sọ, gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Bệnh nhân được triển khai các biện pháp hồi sức tích cực, trong đó có lọc máu và thay huyết tương nhằm hỗ trợ điều trị và loại bỏ một phần các chất độc tích tụ trong máu. Tuy nhiên, do người bệnh đến viện khi suy gan và tổn thương não đã tiến triển rất nặng, tiên lượng rất xấu. Sau 3 ngày điều trị tích cực nhưng tình trạng không cải thiện, gia đình xin đưa bệnh nhân về chăm sóc.

Theo BS Việt, người bệnh đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan từ khá sớm. Nếu ngừng sản phẩm nghi ngờ và đến cơ sở y tế kiểm tra chức năng gan ngay từ thời điểm đó, tổn thương có thể đã được phát hiện và xử trí sớm hơn.  Tuy nhiên, người bệnh vẫn tiếp tục sử dụng thuốc cho đến khi xuất hiện rối loạn ý thức và hôn mê sâu.

Bác sĩ cũng lưu ý, các sản phẩm được gọi chung là “thuốc Nam”, “thuốc gia truyền” hoặc các chế phẩm mua qua mạng có thể chứa nhiều thành phần khác nhau. Khi không xác định được chính xác thành phần, hàm lượng và nguồn gốc, việc xác định tác nhân gây tổn thương gan cũng như lựa chọn hướng xử trí có thể gặp nhiều khó khăn.

BS Việt khuyến cáo, người dân không nên tự mua và sử dụng thuốc hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc, thành phần trên mạng để điều trị bệnh. Trong quá trình sử dụng bất kỳ loại thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ nào, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi nhiều, chán ăn, buồn nôn, vàng mắt, vàng da, nước tiểu sẫm màu, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức, người bệnh cần ngừng sử dụng sản phẩm nghi ngờ và đến cơ sở y tế để được thăm khám, kiểm tra chức năng gan và xử trí kịp thời.

VIÊM NÃO NHẬT BẢN: TỪ SỐT, ĐAU ĐẦU ĐẾN HÔN MÊ CHỈ TRONG VÀI NGÀY

Khởi đầu chỉ với sốt và đau đầu tưởng chừng thông thường, viêm não Nhật Bản có thể diễn tiến nhanh, gây rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, yếu liệt một phần hay toàn bộ cơ thể, thậm chí đe dọa tính mạng và để lại di chứng thần kinh lâu dài. Khi bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc phòng bệnh bằng vaccine và nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo có vai trò đặc biệt quan trọng.

Chỉ sốt và đau đầu: Bệnh nhi rơi vào hôn mê chỉ sau 2 ngày

Khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận điều trị nhiều bệnh nhi mắc viêm não Nhật Bản, trong đó có những trường hợp nhập viện khi bệnh đã diễn biến nặng. Điển hình là một bệnh nhi khởi phát chỉ với sốt, đau đầu nhưng nhanh chóng chuyển nặng, phải hồi sức tích cực và thở máy.

Theo gia đình, cháu G.A.D (9 tuổi ở Lào Cai) ban đầu  xuất hiện sốt và đau đầu. Sau một ngày sử dụng thuốc hạ sốt nhưng tình trạng không cải thiện vẫn sốt cao liên tục. đau đầu tăng kèm theo nôn và buồn nôn, gia đình đưa trẻ đến bệnh viện tuyến huyện thăm khám và điều trị. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, ý thức trẻ chậm chạp dần, không nói được, không ăn uống và dần đi vào hôn mê nên được các bác sỹ chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh. Tại đây, trẻ được chẩn đoán viêm não và tiếp tục được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Tại BV Nhiệt đới TƯ trẻ được chẩn đoán viêm não nhật bản, tại thời điểm nhập viện trẻ đã trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp và yếu liệt tứ chi. Trẻ đã được hồi sức tích cực, chống viêm, chống phù não và được đặt ống thở máy để hỗ trợ hô hấp.  “Lúc bác sĩ thông báo tình trạng của con rất nặng, gia đình vô cùng lo lắng. Chúng tôi đặc biệt sợ vì biết bệnh có thể đe dọa tính mạng và để lại di chứng”, bố bệnh nhi chia sẻ.

BSNT Lê Thị Thu Hiền, Khoa Nhi, cho biết bệnh nhi đã điều trị tại bệnh viện khoảng 2 tuần. Thời điểm nhập viện, trẻ trong tình trạng rất nặng, hôn mê, phải đặt ống nội khí quản và thở máy. Các bác sĩ tiến hành hồi sức tích cực, hỗ trợ hô hấp, sử dụng thuốc chống viêm, chống phù não và theo dõi sát các biến chứng thần kinh.

Sau hai tuần điều trị, ý thức của trẻ đã cải thiện rõ rệt. Bệnh nhi tỉnh táo hơn, có thể tự thở và đã cai máy thở thành công.

Tuy nhiên, theo bác sĩ, đây vẫn chưa phải thời điểm có thể chủ quan. Cơ lực toàn thân của trẻ còn yếu và cần tiếp tục được theo dõi sát nguy cơ xuất hiện các biến chứng, di chứng thần kinh như động kinh. Khả năng ho, khạc của trẻ vẫn còn kém, do đó vẫn có nguy cơ suy hô hấp, thậm chí phải đặt lại ống nội khí quản và hỗ trợ thở máy nếu tình trạng hô hấp không đảm bảo.

Dễ nhầm với bệnh nhiễm virus thông thường

Theo các bác sĩ, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương. Bệnh lây truyền sang người qua muỗi mang virus. Tại Việt Nam, bệnh thường gia tăng vào mùa hè, khi thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển. Đây cũng là thời điểm người dân cần đặc biệt lưu ý các bệnh viêm não do virus.

Điều đáng lo ngại là những biểu hiện ban đầu của viêm não Nhật Bản thường không đặc hiệu. Trẻ có thể chỉ sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt mỏi, ăn uống kém – những triệu chứng dễ khiến gia đình nhầm với các bệnh nhiễm virus thông thường. TS.BS Đặng Thị Thúy – Trưởng Khoa Nhi cho biết, ở trẻ lớn đau đầu là triệu chứng trẻ có thể mô tả được, trong khi đó trẻ nhỏ không nói được thường chỉ biểu hiện bằng quấy khóc một cách bất thường, ăn uống kém. Tùy diễn biến từng thể bệnh, sau vài giờ đến vài ngày biểu hiện bệnh rõ hơn, trẻ đau đầu tăng, nôn nhiều hoặc nôn tăng kèm theo thay đổi về ý thức hoặc hành vi như co giật, ngủ li bì khó đánh thức, nặng hơn là lờ đờ, hôn mê. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời trẻ nhanh chóng chuyển nặng như suy hô hấp, suy tuần hoàn và đe dọa tới tính mạng.

Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu: Phòng bệnh là yếu tố then chốt

TS.BS Đặng Thị Thúy nhấn mạnh, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với viêm não Nhật Bản. Khi bệnh xảy ra, biện pháp can thiệp chủ yếu là điều trị hỗ trợ và hồi sức, tích cực chống phù não, phòng co giật, hỗ trợ hô hấp, phát hiện và xử trí sớm các biến chứng nhằm giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy hiểm, hạn chế các biến chứng.

Ngay cả khi được cứu sống, khoảng 50% số trẻ vẫn phải đối mặt với các di chứng về tâm thần, vận động và hòa nhập xã hội, nên cần được theo dõi lâu dài cùng với phục hồi chức năng.

“Vì vậy, phòng bệnh có vai trò đặc biệt quan trọng. Cha mẹ cần đưa trẻ tiêm vaccine viêm não Nhật Bản đầy đủ, đúng lịch, đồng thời chủ động phòng muỗi đốt và vệ sinh môi trường, hạn chế các khu vực muỗi sinh sản”, TS.BS Đặng Thị Thúy khuyến cáo.

Cần lưu ý, khi trẻ có biểu hiện sốt, đau đầu, kèm theo các biểu hiện bất thường như quấy khóc bất thường, li bì, khó đánh thức, co giật, yếu hoặc liệt tay chân, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Phát hiện sớm và điều trị tích cực có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát các biến chứng, hạn chế nguy cơ tổn thương thần kinh nặng và bảo vệ tính mạng của trẻ.

MẤT CON VÌ HỘI CHỨNG BUDD–CHIARI HIẾM GẶP

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận và điều trị một trường hợp hiếm gặp. Bệnh nhân là chị T. T. T, 33 tuổi, trú tại Bắc Ninh, được chuyển đến bệnh viện sau phẫu thuật để theo dõi và tìm nguyên nhân tổn thương gan.
Trước đó, thai phụ mang thai lần thứ ba ở tuần thai thứ 26, nhập viện tại một bệnh viện chuyên khoa sản trong tình trạng đau bụng, bụng to nhanh bất thường và nổi rõ tuần hoàn bàng hệ vùng thượng vị. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm phúc mạc và được chỉ định mổ cấp cứu. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện gan to, bề mặt thô sần, màu sẫm, có dịch đục trong ổ bụng. Thai nhi không thể cứu được do suy thai cấp. Sau mổ, bệnh nhân được chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị và tìm nguyên nhân gây tổn thương gan.
Tại đây, kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI bụng có tiêm thuốc) cho thấy gan to, xơ hóa, ngấm thuốc không đồng đều ở thì tĩnh mạch; tĩnh mạch gan giãn, hẹp đoạn đổ vào tĩnh mạch chủ dưới. Tuần hoàn bàng hệ vùng thượng vị phát triển rõ, lách to (143mm), thành túi mật dày. Không ghi nhận huyết khối lớn hay dịch ổ bụng tự do. Hình ảnh gợi ý hội chứng Budd–Chiari – một tình trạng hiếm gặp do tắc nghẽn dòng chảy máu ra khỏi gan, thường là do cục máu đông (huyết khối) làm hẹp hoặc tắc nghẽn các tĩnh mạch gan hoặc tĩnh mạch chủ dưới
Bác sĩ Nguyễn Thị Thu Huyền – Trung tâm Khám chữa bệnh Quốc tế và theo yêu cầu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương – cho biết: “Dựa vào diễn tiến lâm sàng và hình ảnh học, chúng tôi xác định bệnh nhân mắc hội chứng Budd–Chiari trên nền thai kỳ, kèm theo các biến chứng nặng như tăng áp lực tĩnh mạch cửa, cổ trướng, viêm phúc mạc và suy thai cấp. Đáng chú ý, người phụ nữ này từng hai lần sảy thai không rõ nguyên nhân. Chúng tôi nghi ngờ bệnh nhân có rối loạn đông máu tiềm ẩn chưa được phát hiện.”
Theo bác sĩ Huyền, hội chứng Budd–Chiari là tình trạng tắc nghẽn dòng máu từ gan về tim, thường do huyết khối trong lòng tĩnh mạch gan hoặc do các khối chèn ép như u, nang. Đây là bệnh lý hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể gây suy gan cấp và đe dọa tính mạng nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời. Trong thai kỳ, bệnh có thể tiến triển âm thầm nhưng hậu quả rất nặng nề.
Khoảng 80% bệnh nhân Budd–Chiari có liên quan đến các rối loạn đông máu như tăng sinh tủy, ung thư (gan, thận, tuyến thượng thận, nhĩ phải…), u lành tính trong gan, phình động mạch chủ bụng và đặc biệt là thai kỳ hoặc sử dụng thuốc tránh thai – chiếm tới 20% số ca phát hiện bệnh. Nguyên nhân có thể gặp thường thấy ở Châu Á và Nam Phi là bất thường cấu trúc bẩm sinh: bao gồm màng chắn (web) trong tĩnh mạch chủ dưới, hoặc các bất thường bẩm sinh khác của tĩnh mạch gan.
Bác sĩ Nguyễn Thị Thu Huyền thăm khám cho bệnh nhân
“Trong quá trình mang thai, cơ thể phụ nữ có xu hướng tăng đông để chuẩn bị cho quá trình sinh nở. Nếu sản phụ có sẵn yếu tố rối loạn đông máu mà không được phát hiện, nguy cơ tắc mạch – đặc biệt là tại các mạch máu lớn như tĩnh mạch gan – là hoàn toàn có thể xảy ra,” bác sĩ Huyền nhấn mạnh.
Bác sĩ Huyền khuyến cáo, phụ nữ mang thai có tiền sử sảy thai liên tiếp, thai lưu không rõ nguyên nhân, tiền sản giật sớm hoặc người thân từng bị thuyên tắc mạch nên được tầm soát rối loạn đông máu trước và trong thai kỳ. Khi có các dấu hiệu như bụng to nhanh, đau vùng gan, vàng da, phù chân hoặc mệt mỏi kéo dài, cần đến bệnh viện kiểm tra sớm. Việc điều trị hội chứng Budd–Chiari đòi hỏi phối hợp nhiều chuyên khoa, bao gồm gan mật, sản khoa và huyết học và chẩn đoán hình ảnh, để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.